XJS «Tolibon»ning toʻrt yetakchisini hibsga olish orderlarini eʼlon qildi
Xalqaro jinoiy sud (XJS) Afgʻonistonning «Tolibon» harakati toʻrt nafar yuqori martabali vakilini hibsga olish orderlaridan maxfiylik maqomini olib tashladi. Ushbu qarorni II Sud palatasi 5-oktabr kuni chiqargan. Mazkur shaxslarga insoniyatga qarshi jinoyatlar: gender va siyosiy mansublik belgisiga koʻra taʼqib qilish ayblovi qoʻyilmoqda.
XJS «Tolibon»ning toʻrt yetakchisiga nisbatan hibsga olish orderlarini chiqardi
Roʻyxatga kimlar kiritildi?
Hibsga olish orderlari oliy rahbar Haybatulloh Oxundzoda, Oliy sud raisi Abdul Hakim Haqqoniy, taʼlim vaziri Habibulloh Ogʻa hamda oliy taʼlim vaziri Nido Muhammad Nadim nomiga rasmiylashtirilgan. Sud Oxundzoda va Haqqoniyga oid orderlarni 2025-yil 8-iyulda, ikki vazirga tegishlilarini esa 2025-yil 9-sentabrda chiqargan. Hozirgacha faqat dastlabki ikki hujjatning mavjudligi ochiq tasdiqlangan, ammo ularning mazmuni hanuz yopiq qolayotgan edi.
Hujjatlarda nimalar qayd etilgan?
Sudyalar xulosasiga koʻra, gumon qilinuvchilar «Tolibon» nomidan Afgʻoniston tinch aholisining asosiy huquqlarini qoʻpol ravishda buzishga olib kelgan davlat siyosatini olib borgan. Gap qotilliklar, ozodlikdan mahrum etish, qiynoqlar, zoʻrlash va majburiy gʻoyib boʻlish holatlari haqida bormoqda. Palata taʼkidlaganidek, ushbu siyosatga qarshi deb topilgan shaxslar, hatto ular faqat passiv norozilik bildirgan boʻlsa ham, taʼqib nishoniga aylangan.
Ikki vazirga qoʻyilgan asosiy ayblov qizlarning boshlangʻich sinflardan keyin taʼlim olishiga taqiq qoʻyish hamda ayollarning oliy maʼlumot olish imkoniyatini yopish boʻldi. Sud talqiniga koʻra, jinoyatlar «Tolibon» 2021-yil 15-avgustda hokimiyatga qaytganidan beri sodir etib kelinmoqda.
Hujjatlar nega aynan hozir eʼlon qilindi?
Sud hujjatlarni oshkor qilish tergovga xalal bermaydi degan xulosaga keldi va shaffoflik davlatlarning XJS bilan hamkorligiga turtki berishi mumkinligini bildirdi.
«Tolibon»ning munosabati va ehtimoliy oqibatlar
Kobuldagi hukumat XJS vakolatini tan olmasligini va vazirlar jazoga loyiq hech qanday ish qilmaganini aytib, bu qarorni qoraladi. Gumon qilinuvchilarning amalda hibsga olinishi ehtimoli juda past: sudning oʻz politsiyasi yoʻq, mamlakatni esa «Tolibon» nazorat qilmoqda.
Muhim jihati shuki, orderlar sudgacha boʻlgan bosqichda berilgan va jinoyat sodir etilgan deb hisoblash uchun «yetarli asoslar» mavjudligiga tayangan. Bu hukm emas, va toʻrtala shaxs ham Sud palatasi yakuniy qaror chiqarmaguncha aybsiz hisoblanadi.