Afgʻonistonda “Tolibon” hukmronligining besh yilligi nishonlandi (fotolar)
Afgʻonistonda “Tolibon” hokimiyat tepasiga kelganining besh yilligi nishonlandi. Reuters agentligining xabar berishicha, 15-avgust kuni Kobulda, AQSHning sobiq elchixonasi oldida “Tolibon”ning zirhli mashinalari harbiy parad doirasida bayroqlar va bannerlar bilan harakatlangan.
“Tolibon” ichki ishlar vaziri Sirojiddin Haqqoniy ularning hokimiyatga qaytishini “ruhiy matonat, jasorat” va “ilohiy yordam” natijasi deb atadi, biroq “hali ham mavjud bo‘lishi mumkin bo‘lgan masalalar va muammolar” borligini tan oldi.
Xalqaro tashkilotlar va BMTning ta’kidlashicha, “Tolibon” so‘nggi besh yil ichida Afg‘oniston duch kelgan tabiiy va gumanitar inqirozlarni hal qilishda qiyinchiliklarga duch kelmoqda, chunki afg‘on ayollari qattiq cheklovlar ostida qolmoqda.
Bundan tashqari, “Tolibon” soʻnggi haftalarda mamlakat shimoli-sharqidagi muhim mintaqaviy mulozimlarga nisbatan bir qator suiqasdlarga duch keldi. Iyul oyi oxirida “Tolibon”ning Badaxshon viloyatidagi axborot direktori halok boʻldi, bu hujum uchun ISHID javobgarlikni oʻz zimmasiga oldi. 13-avgust kuni viloyat markazi meri ham hujumda halok bo‘ldi.
**Diplomatik yutuqlar**
“Tolibon” 2021-yilda AQSH va uning ittifoqchilari chiqib ketishi fonida hokimiyatga qaytganida, ular 1990-yillarning oxiri va 2000-yillarning boshidagiga qaraganda erkinroq boshqarishga va’da bergandi. Oʻsha davr ommaviy qatllar, Usama bin Ladenga boshpana berish va Bomiyon buddalarini yo‘q qilish bilan ajralib turgan. Biroq inson huquqlari guruhlarining ta’kidlashicha, bu va’dalar tezda puchga chiqqan.
YUNESKO ma’lumotlariga ko‘ra, “Tolibon” 2021-yildan beri ayollar va qizlarga nisbatan keng ko‘lamli cheklovlar joriy etdi, ularning 2,5 millioni taʼlim olish huquqidan mahrum etilgan. BMT-Ayollar tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, hozirda afgʻon ayollarining yarmi oyiga bir yoki ikki martagina uydan chiqadi.
Besh yillik hukmronlik davomida Rossiyadan tashqari hali hech bir davlat “Tolibon” hukmronligini tan olmadi. Kobuldagi koʻplab sobiq elchixonalar hokimiyat almashganidan beri boʻsh qolmoqda.
Ammo tahlilchilarning aytishicha, “Tolibon” sekin-asta diplomatik aloqalarni yoʻlga qoʻymoqda. Ular afg‘onlarni deportatsiya qilish yo‘llarini izlayotgan Yevropa davlatlari bilan kelishuvga erishishga harakat qilmoqda. Kobuldagi hukumat, shuningdek, Janubiy va Markaziy Osiyo hamda Yaqin Sharq chorrahasidagi geografik joylashuvidan iqtisodiy kelishuvlar tuzish uchun foydalanmoqda.
“Tolibon” Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi oʻrinbosari Ziyo Ahmad Takal Reuters agentligiga hukumatning besh yilligiga bagʻishlangan marosimlar Pokiston, Xitoy, Oʻzbekiston, Eron, Turkiya va Malayziya poytaxtlarida ham oʻtkazilishi kutilganini aytdi.