Vengriya deputatlari Orbanning LGBTQga qarshi choralarini bekor qildi
LGBTQ va inson huquqlari faollari ushbu qadamni samimiy qutladilar, ammo Orban davriga oid boshqa qonunlarga ham oʻzgartirishlar kiritishga chaqirmoqdalar.
Vengriya deputatlari Orbanning LGBTQga qarshi choralarini bekor qildi
Bu yilgi Budapesht Prayd yurishi Orban hukumati uni taqiqlashga uringanidan bir yil oʻtib, hech qanday cheklovlarsiz boʻlib oʻtdi
Vengriya parlamenti bolalarni himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka geylar va transgenderlarni kamsituvchi qoidalarni olib tashlaydigan oʻzgartirishlarni maʼqulladi. LGBTQ va inson huquqlari faollari bu qarorni olqishladi, shu bilan birga Orban davrida joriy etilgan boshqa qonunlarni ham isloh qilishga chaqirdi.
Oʻshandagi bosh vazir Viktor Orbanning «Fides» partiyasidan iborat katta koʻpchilik tomonidan qabul qilingan 2021 yilgi Bolalarni himoya qilish qonuni «gomoseksualizm yoki transgenderlikni tasvirlash yoki targʻib qilish»ni taqiqlagan edi.
Orbanning aprel oyidagi saylovdagi magʻlubiyatidan beri Peter Madyarning «Tisa» hukumati oʻtgan maʼmuriyat merosini tugatish boʻyicha choralarni koʻrmoqda.
Seshanba kungi ovoz berishdan bir necha daqiqa oʻtib, Budapesht Yevropa Ittifoqi «Fides» hukumatining soʻnggi yillarida muzlatib qoʻyilgan 4,2 milliard yevro (3,5 milliard funt sterling) miqdoridagi mablagʻni ajratishga rozi boʻlganini bildirdi.
Oʻtgan oyda Yevropa Komissiyasi Madyar hukumati «YEI byudjetiga taʼsir qiluvchi bir qancha qonun ustuvorligi buzilishlari»ni bartaraf etganini aytdi va YEI yetakchilarini mablagʻlarni chiqarishga hamda Vengriyaning YEIning ikkita yirik dasturi — Erasmus+ va Horizon Europeʼdagi ishtirokini tiklashga chaqirdi.
Vengriyaning 2021 yilgi qonuni boshqa keng qamrovli qonunchilikka, jumladan taʼlim va yigʻilishlar oʻtkazish huquqiga taʼsir koʻrsatgan edi.
Madyarning «Tisa» partiyasi Orban partiyasi bir vaqtlar ega boʻlgan oʻsha ikki uchdan bir qism koʻpchilikka ega va seshanba kungi choralar yangi hukumat tomonidan «Fides» qonunchiligini bekor qilishga qaratilgan qonunlar paketiga umumlashtirildi.
«Buning qabul qilinganidan juda xursandmiz», dedi «Háttér Association» fuqarolik huquqlari guruhidan Tamash Dombos BBCʼga. «Biz bu soxta bolalarni himoya qilish qonuniga qarshi besh yildan beri kurashib kelayotgan edik. Parlamentga taqdim etilgan qonun loyihasida muammolar bor edi, ammo ushbu muammolarning aksariyati hal qilindi».
«Fides» va «Tisa» hukumatlarining ikkalasi ham bolalar himoyasini oʻzlarining jamoatchilik oldidagi qiyofasining markaziy qismiga aylantirgan.
Ammo Viktor Orban rahbarligidagi «Fides» geylar va transgenderlarni jamoat axloqiga xavf sifatida tasvirlash orqali konservativ saylovchilar xayrixohligini qozonishga uringan boʻlsa, Bosh vazir Peter Madyar boshchiligidagi «Tisa» oʻzini toʻliq tenglik tarafdori boʻlgan liberal hukumat sifatida koʻrsatmagan holda qonunlarni olib tashlash yoki yumshatishga harakat qilmoqda.
2025 yilning iyun oyida Budapeshtdagi Gey-prayd yurishi, oʻshandagi bosh vazir Viktor Orban oʻz tarafdorlariga uni oʻtkazishga yoʻl qoʻymaslikka vaʼda berganiga qaramay, taxminan chorak million kishini jalb etdi.
Rasmiy taqiqga qaramay politsiya aralashmadi va keyinchalik shahar meri va boshqalarga nisbatan festivalni tashkil etgani uchun ochilgan ishlar tugatildi. Bu yilgi tadbir hech qanday cheklovlarsiz boʻlib oʻtdi.
Jamoatchilik Orban hukumati oʻz rahbarining pedofillik jinoyatlarini yashirganlikda aybdor deb topilgan bolalar uyi mudiri oʻrinbosarini avf etishni qoʻllab-quvvatlaganini bilib olgach, bolalarni himoya qilish masalasi Orbanning eng kuchli ustunliklaridan biridan uning eng ojiz nuqtasiga aylandi.
Oʻzining saylov kampaniyasi davomida Peter Madyar oʻng qanot saylovchilarni uzoqlashtirishdan qoʻrqib, geylar va transgenderlar huquqlari masalasidan ehtiyotkorlik bilan qochgan holda, oʻz partiyasini davlat qaramogʻidagi bolalar huquqlarining himoyachisi sifatida koʻrsatdi.
«Biz hali ham yopiq eshikni qoqmoqdamiz», dedi Dombos BBCʼga, «ammo loaqal ular nargi tomonda quloq solishmoqda».
Uning aytishicha, bu oʻz jamoasi doimiy nishonga olinganini his qilgan Orban yillariga qaraganda katta ijobiy oʻzgarishdir. U xohlayotgan boshqa oʻzgarishlar sirasiga bir jinsli nikohlarni toʻliq tan olish, bir jinsli juftliklarning bolalarni vasiylikka olish huquqi va transgenderlarning rasmiy hujjatlarda ismlarini oʻzgartirish huquqini tiklash kiradi.
«Men juda ehtiyotkorman», dedi Madyar shanba kuni Finlyandiyaning «Helsingin Sanomat» kundalik gazestida chop etilgan intervyusida. «Bosh vazir sifatida barcha vengerlarni namoyon etish mening burchimdir va bizda jinsiy ozchiliklarning ahvoli kabi nozik masalalar mavjud».
«Fides» va uning hamkor partiyasi — Xristian-demokratlar seshanba kuni qonunga kiritilgan yangi oʻzgartirishlarga qarshi ovoz berdi.
«Maktablarda yoki ommaviy axborot vositalarida LGBTQ kontentini targʻib qilishga oʻrin yoʻq», deyiladi Xristian-demokratlarning oʻz veb-saytidagi bayonotida.