Uy sotuvchilari kuniga 3000 ta koʻchmas mulkning boshlangʻich narxini pasaytirmoqda
BBC bilan baham koʻrilgan maʼlumotlar shuni koʻrsatadiki, koʻchmas mulkning sotuv narxlari soʻnggi 15 yil ichidagi har qanday davrga qaraganda koʻproq arzonlashtirilmoqda.
Uy sotuvchilar kuniga 3 000 ta koʻchmas mulkning taklif narxini pasaytirdi
Rightmove portalining BBC bilan eksklyuziv tarzda baham koʻrgan maʼlumotlariga koʻra, sentyabr oyida Britaniyada uy sotuvchilar kuniga oʻrtacha 3 000 dan ortiq koʻchmas mulk obʼyektlarining taklif narxlarini tushirgan.
Koʻchmas mulk veb-saytining taʼkidlashicha, bu soʻnggi 15 yildagi eng yuqori oylik koʻrsatkich boʻlib, bunga qisman bozorda uy-joy taklifining haddan tashqari koʻpligi va baʼzi sotuvchilarning reallikdan yiroq umidlar qilgani sabab boʻlgan.
Oxir-oqibat narxi arzonlashtirilgan eʼlon qilingan uylarning ulushi 2023 yilda eng yuqori choʻqqiga chiqdi va oʻshandan beri nisbatan yuqori darajada saqlanib qolmoqda.
Koʻchmas mulk portallarining aytishicha, ipoteka stavkalari uch yillik eng yuqori darajaga koʻtarilgani sababli koʻplab xaridorlar cheklangan byudjet bilan harakat qilmoqda va endilikda uy tanlashda injiqlik qilishlariga toʻgʻri kelmoqda.
«Uy maʼlum bir muddat bozorda turgach, soʻng narxi pasaytirilsa, hatto moʻljallangan mulkda hech qanday muammo boʻlmasa ham, baʼzi xaridorlarda savollar tugʻila boshlaydi», dedi Rightmove vakili Kollin Babkok.
«Tanlov juda keng boʻlgan bozorda birinchi taassurot muhim ahamiyatga ega.»
Rightmove maʼlumotlari shuni koʻrsagdiki, oʻrtacha narx pasayishi deyarli 7% ni tashkil etdi — bu odatdagi baholangan uy narxidan deyarli £21,000 olib tashlanishiga teng.
Uning raqamlari shuni koʻrsatdiki, narxi pasaytirilgan uylarga xaridor topish uchun odatda 119 kun talab qilingan, bir xil narxda eʼlon qilingan uylar uchun esa bu muddat 39 kunni tashkil etgan.
Oʻtgan oyda narxi pasaytirilgan eʼlon qilingan uylarning ulushi 34% ni tashkil etdi, bu 2023 yil sentyabrida qayd etilgan 36% lik soʻnggi eng yuqori choʻqqidan biroz pastdir.
Raqobatchi Zoopla koʻchmas mulk portali xaridorlar ustunlikka ega boʻlayotganini hamda oʻzlari koʻrib chiqayotgan mulklarga nisbatan ehtiyotkorroq va tanlab munosabatda boʻlayotganini aytdi.
Ipoteka stavkalari uch yillik eng yuqori darajada boʻlgan bir sharoitda, Zoopla xaridorlar oylik ipoteka toʻlovlarini choʻntakka ogʻirlik qilmaydigan darajada ushlab turishlari kerakligini bildirdi.
Shunday qilib, sentyabr oyida sotuvdagi uylar soni oʻtgan yilning shu davriga nisbatan 5% ga oshgan boʻlsa-da, kelishilgan bitimlar soni xuddi shu davrda 9% ga kamaygan, deyiladi manba maʼlumotlarida.
Sentyabr oyi, shuningdek, taklif narxlari eng koʻp pasaytiriladigan oy hisoblanadi, chunki sotuvchilar koʻpincha sotuvni yil oxirigacha yakunlashni xohlashadi.
Zoopla maʼlumotlari shuni koʻrsatdiki, sentyabr oyida yangidan eʼlon qilingan uylarning chorak qismi oʻtgan yili ham sotuvga qoʻyilgan edi. Oʻntadan oltitasi pastroq taklif narxi bilan qaytmoqda.
Sotuvchilar uchun muammo shunda ediki, bu kabi uylarni sotish koʻproq vaqt talab qilayotgan edi.
Rightmove tadqiqot boʻyicha ijrochi direktori Richard Donnellning soʻzlariga koʻra, narxini pasaytirishga ehtiyoj sezilgan mulklarning odatdagi uch oylik muddat ichida xaridor topish ehtimoli ikki baravar kam boʻlgan.
BBC’ning Your Voice loyihasiga murojaat qilgan sotuvchilar bozorda uy-joylarning koʻpligi keltirib chiqarayotgan qiyinchiliklarga va Angliyadagi ijara egaligi (leasehold) mulklarini sotayotganlar uchun qoʻshimcha muammolarga eʼtibor qaratishgan.
Uels janubida marhum otasining uyini sotayotgan sotuvchilardan biri shunday dedi: «Bozor oʻlik. Sotuvda narsa koʻp; hech kim sotib olmayapti. Hech kim vaziyat yengillashadi deb oʻylamaydi.»
Rightmove bosh operativ direktori Tara Lourensning aytishicha, sotuvchilar uyni baholashda «emotsional» omillar taʼsirida boʻlishadi, chunki ular «oʻz uylariga sarflagan vaqt va pullarini qadrlashadi».
Ammo uning aytishicha, xaridorlar shunchaki oʻz byudjetlari doirasida qurbi yetadigan hamma narsaga qaraydilar.
Agentlarning aytishicha, baholash endi juda katta hajmdagi maʼlumotlarga tayanadi. Blekpuldagi Tiger Sales and Lettings vakili Kreyg Vebsterning taʼkidlashicha, uy birinchi marta bozorga chiqqanda dastlabki narxni toʻgʻri belgilash juda muhimdir.
«Aynan oʻshanda siz faol xaridorlarning eʼtiborini tortish uchun eng katta imkoniyatga ega boʻlasiz», dedi u.
Devondagi Sawdye and Harris baholash shirkatidan Keti Griffinning aytishicha, narxni tuzatishga majbur boʻlish, oxir-oqibat sotuvchini hatto qayta koʻrib chiqilgan taklif narxidan ham kamrogʻiga rozi boʻlishga olib kelishi mumkin.
«Mulk allaqachon bir necha oy davomida onlayn tarzda sotuvda turgan boʻlishi mumkin va xaridorlar nima uchun u sotilmagani haqida savol berishni boshlashlari mumkin», dedi u.
Ammo SAM Conveyancing bosh ijrochi direktori Endryu Boastning aytishicha, agar sotuvchilar uyni sotib olishda qattiq savdolashgan boʻlishsa va unga egalik qilish davrida uning qiymati oshgan boʻlsa, ular baribir yutqazmayotgan boʻlishlari mumkin.
Zoopla vakili Donnellning aytishicha, tizim sotuvchilarga narx belgilash boʻyicha yoʻriqnoma beradi. Natijada, uylar Britaniyaning boshqa joylariga qaraganda tezroq sotilgan.
Uning maʼlumotlari shuni koʻrsatdiki, Shotlandiyada aprel, may va iyun oylarida eʼlon qilingan uylarning 74 foizi uch oy ichida sotilgan, Londonda esa bu koʻrsatkich 30 foizni tashkil etgan.
Uning aytishicha, yuqoriroq narxlar, gerb yigʻimi va baʼzi odamlarning — shu jumladan uy egalarining (uyni ijaraga beruvchilar) — sotishga muhtoj emasligi Angliya janubida eʼlon qilingan uylarning sotilish ehtimoli kamroq ekanini anglatadi.