Trampning grin-karta cheklovlari hind axborot texnologiyalari xodimlarining Amerika orzusini sinovdan oʻtkazmoqda

Trampning grin-karta boʻyicha cheklovlari hindistonlik texnik xodimlarning Amerika orzusini sinovdan oʻtkazmoqda

AQSh immigratsiya qoidalari kuchayishi bilan hindistonlik texnik xodimlar ortib borayotgan noaniqlikka duch kelmoqdalar.

Millionlab hindistonliklar uchun asosiy mansab maqsadiga erishish yoʻli tanish shablonga amal qilar edi: injenerlik darajasi, texnologik xizmatlar sohasidagi ish, AQShga xizmat safari, vizani qayta-qayta uzaytirish va keyinchalik doimiy yashash huquqini beruvchi grin-karta.

Ammo bu jarayon oʻz nihoyasiga yetayotgan boʻlishi mumkin.

Shu oy boshida AQSh sakkizta texnologiya kompaniyasiga, jumladan Microsoft, Hindistonning Infosys, Tata Consultancy Services, Wipro va HCL Technologies kompaniyalariga keng qoʻllaniladigan viza yoʻnalishi orqali malakali xorijiy xodimlarni doimiy asosda ishga olishni toʻxtatib qoʻyishini maʼlum qildi.

Doimiy mehnatni sertifikatlash dasturi (PERM) doirasidagi yangi va koʻrib chiqilayotgan arizalar muzlatib qoʻyildi. Bu H-1B vizalarining — mutaxassislar uchun moʻljallangan vaqtinchalik vizalarning — katta qismiga egalik qiluvchi hamda grin-karta va oxir-oqibat fuqarolikni olishda PERM dasturiga tayangan holda AQShda ishlab kelayotgan hindistonliklar uchun katta zarba boʻldi.

Soʻnggi chora Trampning malakali xodimlar immigratsiyasi qoidalarini kuchaytirishga qaratilgan harakatlariga mos keladi va texnologik kompaniyalar bunga moslashib bormoqda, shuning uchun biznesga yetkaziladigan taʼsir cheklangan boʻlishi mumkin, deydi ekspertlar.

Hindistonning 300 milliard dollarlik (226 milliard funt sterling) texnologiya sektori savdo organi boʻlmish Nasscom maʼlumotlariga koʻra, Hindiston firmalari H-1B vizalariga qaramlikni kamaytirgan va mahalliy aholi orasidan koʻproq xodimlarni ishga olmoqda.

«Oqibatda, H-1B vizalaridan PERM jarayoni orqali doimiy yashash maqomiga oʻtayotgan xodimlar soni ham nisbatan cheklangan», deb qoʻshimcha qiladi assotsiatsiya.

Wipro oʻz bayonotida AQShdagi ishchi kuchining 80% dan ortigʻi mahalliy darajada ishga olinganini aytdi. Tata Consultancy Services (TCS) soʻnggi ikki yil ichida uning PERM arizalari bir xonali sonlarni tashkil etganini bildirdi. Microsoft oʻz bayonotida H-1B vizalarini yangi xodimlarni olib kelish uchun emas, balki asosan mavjud xodimlarni saqlab qolish uchun topshirganini aytdi.

Business Standard hisobotida PERM Tracker maʼlumotlariga tayanib aytilishicha, TCS arizalari 2025-26 yillarda oʻtgan yilgi 513 tadan va undan oldingi yildagi 1 804 tadan 2 tagacha tushib ketgan. Hisobotda aytilishicha, Infosys va Wipro uchun 2025-26 yillarga oid hech qanday yozuvlar topilmagan.

HDFC Securities brokerlik firmasining taʼkidlashicha, PERM bilan bogʻliq ish oʻrinlari daromadning kam qismini tashkil etgani sababli, hatto ular yuqori maosh oladigan amerikalik xodimlar bilan almashtirilsa ham, texnologik firmalarga taʼsiri juda oz boʻladi.

Ammo AQSh hukumatining qarori biznesdan tashqariga chiqadigan oqibatlarga ega.

Vitse-prezident Jey Di Vensning H-1B xodimlari haqidagi izohlari AQSh immigratsiya siyosati boʻyicha xavotirlarni oshirdi.

Sakkiz firmadan birining AQShda joylashgan yuqori lavozimli rahbari anonimlik sharti bilan BBC ga maʼlum qilishicha, yangi PERM cheklovi «biznesni izdan chiqarmaydi», ammo insonlarga taʼsiri «kuchliroq»dir.

«Biz bilgan juda koʻp odamlar AQShda bir necha yil yashagan, ammo grin-karta arizasi siljimagan holatda qolib ketishgan. Ular Hindistonga qaytishga tayyor boʻlishsa ham, farzandlari shu yerda oʻsgani uchun qaytishni xohlashmaydi», dedi u.

Soʻnggi siyosiy oʻzgarishlar noaniqlikni chuqurlashtirdi va hindistonlik immigrantlar hamda H-1B viza egalariga nisbatan internetdagi adovatni oshirdi.

Osiyoliklar va Tinch okeani orollaridan kelganlarga nisbatan kamsitishlarga qarshi kurashuvchi AQShning Stop AAPI Hate nodavlat tashkiloti tadqiqotchilari 2024 yilgi AQSh saylovlaridan beri Janubiy Osiyoliklarga qarshi internetdagi kayfiyat keskin oshganini, bunda asosan hindistonlik immigrantlar va H-1B viza egalari nishonga olinayotganini xabar qilishdi.

Sakkizta texnologik kompaniyaning PERM dasturiga kirishini taqiqlash bilan bir qatorda, AQSh vitse-prezidenti Jey Di Vens H-1B vizasidagi xorijiy mutaxassislarni «xorijlik majburiy xizmatkorlar» deb ham atadi.

Keyinchalik u bu «mukammal boʻlmagan» ritorika ekanini aytdi, ammo bu izoh Hindiston Tashqi ishlar vazirligi tomonidan keskin tanqid qilindi va kolonial maʼnoga ega boʻlgani uchun «asossiz» va «jahl chiqaradigan darajada haqoratli» deb ataldi.

Global LawQuest immigratsiya huquqshunoslik firmasi asoschisi va boshqaruvchi hamkori Purvi Chotanining aytishicha, koʻp odamlar yaxshiroq imkoniyatlar uchun AQShga kelishgan, oʻqish va mansab kurish uchun katta miqdorda qarz olishgan. Ammo qoidalar kuchayishi bilan ularda imkoniyatlar va xarajatlarni qoplash qobiliyati kamaymoqda.

Immigratsiya ekspertlarining taʼkidlashicha, doimiy yashash yoʻllari toraygan sari, baʼzilar AQShdagi kelajagini qayta koʻrib chiqishlari mumkin, boshqalari esa umuman koʻchib oʻtmaslikka qaror qilishlari mumkin.

Stenfordning Immigratsiya siyosati laboratoriyasi postdoktoranti Ahmet Gulek BBC ga aytishicha, yashash maqomini olishning muqobil yoʻllari mavjud boʻlsa-da, ularning koʻpi amaliy boʻlmasligi mumkin.

Taqiqga uchramagan boshqa firmaga oʻtish imkoniyatlardan biridir, ammo u «qasos olish qoʻrquvi» sababli bu kompaniyalar immigrantlarni ishga olishga tayyormi-yoʻqmi, noaniq ekanini taʼkidlaydi.

Bu, shuningdek, ishni oʻzgartirish uchun ham qiyin davr.

Hindistonliklar AQShdagi ishga joylashish boʻyicha grin-karta navbatida ustunlik qilmoqda

Texnologiya sohasi allaqachon boʻshatishlar, xarajatlarni qisqartirish va sunʼiy intellektning (SI) jadal rivojlanishi bilan qayta shakllandi, bu esa mansabni oʻzgartirishni qiyinlashtirmoqda.

Shunga qaramay, AQSh grin-kartasini olishning boshqa yoʻllari mavjud. Favqulodda yutuqlarga ega boʻlgan yoki ishi milliy manfaatlarga xizmat qiladigan odamlar PERM mehnat sertifikati jarayonini chetlab oʻtadigan toifalarga mos kelishi mumkin.

Ariza topshiruvchilar, shuningdek, AQShning mos keladigan bizneslariga kamida 800 000 dollar sarmoya kiritish orqali doimiy yashash huquqini olishlari mumkin.

Gulek bu toifalarning baʼzilari «keyingi nishon boʻlishi mumkin»ligidan ogohlantiradi.

Chotanining aytishicha, baʼzi odamlar AQShda qolishga shunchalik ahd qilishganiki, ularda investitsiya qilish uchun yetarli mablagʻ boʻlmasa ham, EB-5 investor yoʻlini koʻrib chiqmoqdalar.

National Foundation for American Policy (NFAP) maʼlumotlariga koʻra, 2025 yil dekabr holatiga koʻra, bir millionga yaqin Hindiston fuqarolari ishga asoslangan grin-kartalarni kutishmoqda, bu barcha koʻrib chiqilayotgan arizalarning 79% ini tashkil qiladi.

Uning hisobotida 2026 yil yanvardan boshlab mehnat sertifikati yoki ishga asoslangan immigratsiya arizalarini topshiradigan yuqori malakali hindistonliklar uchun viza toifasiga qarab 5 yildan 179 yilgacha kutish vaqti bashorat qilingan.

Oxirgi boshqa immigratsiya choralari singari, PERM ni toʻxtatib qoʻyish ham federal sudda huquqiy eʼtirozlarga duch kelishi mumkin. Ammo birgalikda olganda, bu qadamlar AQShda oʻqish, ishlash yoki joylashishni umid qilayotgan odamlar uchun yanada cheklangan muhitni koʻrsatadi.

Oldinroq Tramp maʼmuriyati baʼzi yangi H-1B viza arizalariga 100 000 dollarlik toʻlov joriy etgan edi, bu chora keyinchalik federal sudlar tomonidan bekor qilingan. Yaqinda u, shuningdek, bitiruvchilarga oʻqishni tugatgandan soʻng mamlakatda ishlash imkonini beruvchi dasturga xalqaro talabalarni tavsiya qiluvchi universitetlar uchun 70 000 dollarlik toʻlov taklif qildi.

«Bu tendentsiya yaqin orada oʻzgarmaydi», dedi BBC ga anonimlik sharti bilan gapirgan va «uzoq kutish»dan soʻng yaqinda H-1B vizasiga oʻtgan hindistonlik mutaxassis. Uning aytishicha, Respublikachilar partiyasi ham, Demokratik partiya ham immigratsiya qonunlarini isloh qilish kerakligiga rozi, garchi buni qanday qilish boʻyicha kelisha olishmasa ham.

Baʼzi tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, cheklovlar ish oʻrinlarini amerikalik xodimlarga emas, balki Hindistonga koʻchirishi mumkin. Soha vakillari allaqachon koʻproq kompaniyalar ishni offshor qilayotganini koʻrishayotganini aytishmoqda.

«Kompaniyalar ishni offshor hududga koʻchirganda xarajatlar farqidan foyda koʻrishadi. Koviddan soʻng, mijozlar tomonidan masofaviy ishga nisbatan kattaroq qabul va qadrlash mavjud», deydi yuqorida iqtibos keltirilgan texnologik firma rahbari.

Ekspertlarning fikricha, Amerikaning Hindiston texnologik isteʼdodiga boʻlgan talabi yoʻqolishi dargumon. Oʻzgarishi mumkin boʻlgan narsa — bu isteʼdoddan foydalanish usulidir. Hindistonlik mutaxassislar uchun bu AQShda kelajak qurish stsenariysini qayta yozishni anglatishi mumkin.