O‘zbekistonda 26-oktabr — 1-noyabr kunlari ob-havo qanday bo‘ladi? Gazeta sharhi

O‘zbekistonda 26-oktabr — 1-noyabr kunlari ob-havo qanday kechadi? Gazeta sharhi

Iqlimshunos Erkin Abdulahatov Gazeta bilan navbatdagi haftalik ob-havo sharhini ulashdi. Uning aytishicha, O‘zbekistonda joriy hafta boshida haroratning sezilarli tushib ketishiga sabab bo‘ladigan omil Sibir antitsiklonining janubiy chekkasi bo‘lib, bu holat hududlarda payshanbagacha kunduzlari quyoshli, kechalari esa izg‘irin sovuq va quruq ob-havoni yuzaga keltiradi.

Payshanbadan boshlab antitsiklon chekinishi va janubdan iliqroq havo kirib kelishi tog‘li hududlar hamda ularga yaqin ayrim joylarda oz miqdorda yog‘ingarchilik keltirib chiqarishi mumkin. Ish kunlarida kunduzgi harorat maksimumlari ko‘pi bilan +20…+22 darajagacha ko‘tarilishi kutilmoqda.

Xorijiy ob-havo byurosi ma’lumotlariga ko‘ra, haftaning 26 — 30-oktabr kunlari oralig‘ida O‘zbekistonning juda katta qismida hafta boshidagi salqin havo oqimi ta’siri sabab o‘rtacha harorat ko‘p yillik iqlimiy me’yor atrofida va undan 1−2 daraja bo‘lishi qayd etilgan.

O‘zgidrometning hafta kunlari uchun tuzgan prognozlariga ko‘ra, joriy hafta ish kunlari ham quruq o‘tishi, faqat 28−29-oktabr kunlari tog‘larda yog‘ingarchilik bo‘lishi aniqlangan. Dam olish kunlari ayrim tog‘ etaklarida ham yog‘ingarchilik kuzatilishi ko‘rsatilgan.

26-oktabr — 1-noyabr kunlariga mo‘ljallangan quyidagi prognoz xaritasida yog‘ingarchilik kutilayotgan hududlar ko‘k, yashil va sariq ranglar bilan aniq belgilangan.

Ish kunlari Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Xorazm viloyati, Navoiyning Qizilqum cho‘llari va tog‘larda havo harorati −2…−3 daraja sovuqqacha pasayishi kutilmoqda. Respublikaning boshqa hududlarida hafta boshida +3…+8 daraja, janubiy viloyatlarda esa +5…+10 daraja iliq bo‘lishi kutilsa, hafta o‘rtalaridan antitsiklon chekinishi sabab tungi va tonggi harorat hafta boshiga nisbatan biroz ko‘tariladi.

Hafta oxiriga borib, tungi harorat ko‘rsatkichlari joylarda sezilarli oshadi. Kunduzgi harorat ham tungi harorat kabi ancha past bo‘lib qolishi xususiyatiga ega. Hafta boshida respublikaning katta qismida harorat maksimumlari ko‘pi bilan +20 darajagacha ko‘tarilsa, 29, 30 va 31-oktabr kunlari +22 darajagacha o‘zgaradi. Tog‘larda kunduzgi harorat +12…+17 daraja oralig‘ida bo‘lishi kutiladi.

O‘zgidrometning boshqa bir axboroti hamda Yevropa o‘rta va uzoq muddatli ob-havo prognoz markazi (ECMWF) prognozlariga ko‘ra, respublikaning katta qismida o‘rtacha haftalik harorat ko‘p yillik me’yorga yaqin, shimoliy hududlarda undan 1−2 daraja past, tog‘larda esa issiqroq bo‘ladi. Yog‘ingarchilik bo‘yicha esa oktabrning so‘nggi kunlarida me’yor qiymatlardan ancha quruq bo‘lishi mumkinligi aytilgan.

Shu tariqa, joriy hafta boshida ko‘plab hududlarda kuchsiz sovuq urishi va qirov hodisalari kuzatilishi mumkin. Yirik shaharlarda shamolning susayishi ayni mavsum uchun havo ifloslanishini kuchaytiradi.

Kuzda antitsiklon ta’sirida shamolning susayishi, atmosferaning turg‘unlashishi va tungi-kunduzgi harorat farqining kattalashishi aholi salomatligi uchun muhim omillarga aylanishi mumkin. Ayniqsa, hafta boshida Toshkent va vodiy hududlarida havo almashinuvi cheklangan paytlarda PM2,5-mayda zarrachalarining yerga yaqin qatlamda to‘planish xavfi ortadi.

Hatto hafta boshida havoning juda quruq bo‘lishi ayrim toifadagi kishilarga muammo tug‘dirishi mumkin. Xalqaro epidemiologik tadqiqotlar sutkalik harorat amplitudasining ortishi nafas olish va yurak-qon tomir kasalliklari bilan bog‘liq salbiy natijalar xavfini oshirishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Bolalar, keksalar, astma va yurak-qon tomir kasalliklari bor kishilar ko‘proq ehtiyot bo‘lishi kerak.

Sovuq tonglarda yengil kiyimda bioiqlimiy noqulaylik kuchayadi. Hafta boshida O‘zbekiston hududining antitsiklon janubiy chekkasi ta’sirida bo‘lishi havo namligining kamayishi, tungi va tonggi soatlarda havo haroratining +5 °C dan pastga tushishi uchun sharoit yaratadi. Bunday ob-havo, ayniqsa, ertalab uydan yengil kiyimda chiqadigan kishilar uchun sezilarli sovuqlik va bioiqlimiy noqulaylik keltirib chiqarishi mumkin.

Ish kunlari tonggi soatlarda ham shunday bioiqlimiy sharoitlar saqlanib qolishi kutilmoqda. Kun davomida havo isishi mumkinligi ertalabki sovuqni e’tiborsiz qoldirishga asos bo‘lmaydi. Ayniqsa, kunduzgi va tonggi harorat o‘rtasidagi farq katta bo‘lganda kiyimni ob-havo sharoitiga moslashtirish maqsadga muvofiq.

Kuzgi sayr-sayohatlarni yoqtiruvchilar uchun joriy hafta ayni muddao — yirik shaharlarda daraxtlar asta-sekin oltin ranglarga burkanib, quyoshli manzara bilan birga estetik zavq ulashadi.

Quyosh faolligi bo‘yicha mavjud prognozlarda joriy hafta ish kunlarida sariq va yashil xavf darajadagi magnit bo‘roni qo‘zg‘alishlari bo‘lishi ko‘rsatilmoqda.

Ish haftasi boshi va oxirida magnit bo‘roni qo‘zg‘alishlarining sariq darajasi kuzatilishi taxmin qilinmoqda. Magnit bo‘ronining kishilar salomatligiga ta’siri haqida fanda hanuz aniq xulosalar yo‘q. Shu sababli bu kabi kosmik ta’sir kishilar salomatligiga aniq ta’sir qiladi, deb aytish noto‘g‘ri.

O‘zgidromet agentligi hafta davomida juda kuchli shamollar bo‘lishini kutmayapti. 26−28-oktabr kunlari antitsiklon chekkasi ta’sirida shamolning susayishi va atmosferaning turg‘unlashishi ayrim hududlarda, ayniqsa, Toshkent va vodiyda havo sifatining vaqtincha yomonlashishi uchun sharoit yaratishi mumkin. Havoda chang zarrachalarining keskin ko‘payishi uchun hozircha kuchli meteorologik omillar ko‘rinmayapti.

Havoda ifloslanish ortsa yoki mayda zarrachalar bilan bog‘liq ifloslanish yuzaga kelsa, qanday harakat qilish bo‘yicha Sanitariya-epidemiologiya qo‘mitasining aholining turli yosh qatlamlari va bemorlar uchun tayyorlagan tavsiyalari bilan tanishib qo‘yish foydadan xoli emas.

Xulosa qilib aytganda, 26-oktabr — 1-noyabr oralig‘ida O‘zbekistonda avval sovuq, keyin esa asta-sekin isib boruvchi barqaror ob-havo kuzatiladi. Aholisi ko‘p hududlarda atmosferadagi inversiya hodisalarining kuchayishi havoda mayda chang zarrachalari ko‘payishiga sabab bo‘lishi mumkin.