Orban atrofidagi ehtiroslar
AQSh Orbanga BMT bosh kotibi lavozimiga oʻz nomzodini qoʻyishni taklif qildi. Moskva qarshi emas
Orban atrofidagi ehtiroslar
Amerika administratsiyasi Vengriyaning sobiq bosh vaziri Viktor Orbanga BMT bosh kotibi lavozimi uchun kurashga qoʻshilishni taklif qildi, deb xabar beradi Wall Street Journal uch mamlakatdagi manbalariga tayanib.
Ushbu masala boʻyicha yakuniy qaror hali qabul qilingani yoʻq. AQSh Davlat departamenti vakili bunday gʻoya dastlab «jilanglik» boʻlib tuyulishi mumkinligini tan oldi. Biroq, aftidan, Moskva va Pekin qarshi emas — agar amerikaliklar bilan avvalgi muzokaralarga tayanilsa. Gʻoya shundan iboratki, Orban ularning umumiy nomzodiga aylanishi kerak. AQSh va yana bir mamlakat mulozimlari taʼkidlaganidek, AQSh, Rossiya va Xitoy BMT Xavfsizlik Kengashidan bir xil narsani xohlaganida, odatda bunga erishadilar, deb yozadi nashr.
Davlat departamenti mulozimining soʻzlariga koʻra, Xavfsizlik Kengashida Orban uchun allaqachon «zaxirasi bilan» sakkizta ovoz bor va kengashning 15 aʼzosidan oʻntasigacha yetib borish mumkin. Ammo unda Britaniya va Frantsiya koʻpchilik uchun toʻsiq boʻlmaydimi? Odatda bu ikki mamlakat veto huquqidan foydalanishga shoshilmaydi.
Eslatib oʻtish joizki, AQSh prezidenti Donald Tramp Orbanni Vengriyada aprel oyida boʻlib oʻtgan saylovlarda qoʻllab-quvvatlagan, vitse-prezident Jey Di Vens esa uning uchun targʻibot olib borgan edi. Agar u BMTdagi lavozim uchun kurashga kirsa, ular uni yana qoʻllab-puvvatlashlari kutilmoqda, garchi eʼlon qilishni Amerikadagi oraliq saylovlar yakunlanguniga qadar kutishmoqda, dedi uchinchi manba. Amerikalik mulozimlar Orbanning BMTdagi rolga qiziqishi bor-yo'qligini tushunish uchun oʻzlari unga murojaat qilishgan. U milliy-siyosatchiga xos ehtiyotkorlik bilan boʻlsa-da, munosabat bildirgan va muvaffaqiyatga ishonchi komil boʻlmasa, nomzodini ilgari surmoqchi emas. Orban izoh berishdan bosh tortdi.
Ikkinchi mamlakat vakilining soʻzlariga koʻra, bosh kotib kursisiga boshqa daʼvogarlar — mutlaqo «kotiblar», yaʼni xalqaro byurokratik yoki parda ortidagi diplomatik ish tajribasiga ega odamlardir. Orban esa aynan «bosh» boʻlgan boʻlar edi. Davlat departamenti vakili bunga rozi boʻldi va qoʻshimcha qildi: Orbanda toʻgʻri mafkura bor, u dushmanlik sharoitida hokimiyatni ushlab turishni biladi va uni «Toshbaqa qoʻltigʻi» establishmenti qoʻrqita olmaydi.
Xorijiy OAVda ushbu xabar paydo boʻlganidan bir oz vaqt oʻtgach, Rossiya TIV rahbari oʻrinbosari Aleksandr Alimov Vengriyaning sobiq bosh vaziri Viktor Orban texnik jihatdan hali ham BMT bosh kotibligiga nomzod qilib koʻrsatilishi mumkinligini aytdi, chunki nomzodlarni koʻrsatish muddati hali tugagani yoʻq. «Cheklovlar yoʻq, biz boshqa nomzodlarning paydo boʻlishini istisno etmaymiz», — dedi Alimov Orbanning bu lavozimga nomzodini koʻrsatishning texnik imkoniyati haqidagi savolga javob berar ekan.
Taniqli politolog Sergey Mixeyev «Vesti FM» radiosi efirida taʼkidlaganidek, Orbanning BMT bosh kotibi etib saylanishiga asosiy qarshilar yevropaliklar boʻladi. Ekspertning soʻzlariga koʻra, bugungi kunda Ukrainani faol qoʻllab-puvvatlayotganlar, birinchi navbatda yevropaliklar, Vengriya sobiq bosh vazirining BMT bosh kotibi lavozimiga saylanishiga faol xalaqit berishadi. «Orbanning Tramp va uning administratsiyasi bilan yomon boʻlmagan munosabatlari shakllangan. Ularda hayotiy qarashlar, yana oʻsha siyosat masalalari boʻyicha qator mushtarakliklar mavjud. Va agar Vengriya sobiq bosh vaziri bosh kotib boʻlsa, bu «uning raqobatchilari va yevrobyurokratlarning burniga tushirilgan kuchli tarsaki» boʻladi», — deb hisoblaydi Mixeyev.
P.S. Kuni kecha yozganimizdek, Oʻzbekiston BAA davlat vaziri Lana Zaki Nuseybening BMT Bosh kotibi lavozimiga nomzodi ilgari surilishini qoʻllab-puvvatladi. Bu haqda respublika Tashqi ishlar vazirligi xabar berdi. Qiziq, agar Qoʻshma Shtatlar Viktor Orbanning bosh kotib lavozimiga tayinlanishini lobbi qilsa, Toshkentning ushbu masaladagi afzal koʻrishlari oʻzgaradimi?