«Boshqa Orbanlar boʻlmasin»: YEI yangi aʼzolar uchun qattiqroq shartlar tayyorlamoqda
Yevrokomissiya Yevropa Ittifoqiga yangi davlatlarni qabul qilishni tezlashtirish va aʼzolikdan keyin demokratik tamoyillardan chekinishning oldini olishga qaratilgan takliflarni tayyorladi. Ular orasida yangi aʼzolar uchun 15 yillik maxsus nazorat davri ham bor: qonun ustuvorligi va asosiy qadriyatlar buzilsa, moliyalashtirish hamda ovoz berish huquqi toʻxtatilishi mumkin.
«Boshqa Orbanlar boʻlmasin»: YEI yangi aʼzolar uchun yanada qatʼiyroq shartlar tayyorlamoqda
YeIning kengayish masalalari boʻyicha komissari Marta Kos 6-oktabr kuni Strasburgda takliflar paketi haqida maʼlum qildi. Uning soʻzlariga koʻra, dastlabki baholashlar ittifoq kengayishga tayyor ekanini koʻrsatgan, ammo ayrim yoʻnalishlarda oʻzgarishlar zarur.
Yevrokomissiyaning asosiy maqsadlaridan biri — aʼzolik muzokaralaridagi ayrim oraliq qarorlarni qabul qilishni osonlashtirish. Xususan, muzokaralar klasterlarini ochish kabi masalalarda bir ovozdan rozilik talabini malakali koʻpchilik ovozi bilan almashtirish taklif qilinmoqda.
Bu bir davlatning vetosi sabab butun jarayon toʻxtab qolishi mumkin boʻlgan holatlarni kamaytirishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Nomzod davlatlarga toʻliq aʼzo boʻlishidan oldinroq ham koʻproq imkoniyat berish rejalashtirilgan. Belgilangan islohotlarni amalga oshirgan mamlakatlar YeIning ayrim dasturlari, fondlari va sohaviy hamkorligida kengroq ishtirok etishi mumkin.
Gap, jumladan, energetika, transport, sunʼiy intellekt, xavfsizlik va mudofaa sohalari haqida ketmoqda. Kos bosqichma-bosqich integratsiya toʻlaqonli aʼzolikning oʻrnini bosmasligini, balki unga erishishni tezlashtirishi kerakligini taʼkidlagan.
Yangi aʼzolar uchun qoʻshimcha himoya mexanizmlari ham taklif qilinmoqda. Bryussel mamlakatlar ittifoqqa kirish uchun bajargan demokratik talablaridan keyinchalik ortga qaytmasligini taʼminlamoqchi.
Taklifga koʻra, aʼzolikdan keyingi 15 yil davomida asosiy demokratik qadriyatlar yoki samimiy hamkorlik tamoyili buzilsa, tegishli davlatning YEI byudjetidan mablagʻ olishi va hatto ovoz berish huquqi toʻxtatilishi mumkin.
«Boshqa Viktor Orbanlar boʻlmasin», - degan Marta Kos. U amaldagi 7-modda tartibiga nisbatan tezkorroq chora koʻrish mexanizmlari zarurligini bildirgan.
Ukrainaning qishloq xoʻjaligi boʻyicha ham alohida shartlar muhokama qilinmoqda. Yevrokomissiya mamlakat agrar sektorining koʻlami va yuqori unumdorligi YEI bozorlariga taʼsir qilishi mumkin, deb hisoblamoqda. Shu sababli ayrim sezgir mahsulot turlari uchun maxsus mexanizmlar ishlab chiqish koʻzda tutilgan.
Kos Yevropa fermerlarini himoya qilish bilan birga, Ukrainaga uchinchi mamlakatlardagi anʼanaviy eksport bozorlariga qaytishda yordam berish vaʼdasini bergan. Bu masalalar qishloq xoʻjaligiga oid muzokaralar doirasida muhokama qilinadi.