Olimlar Samarqand viloyatidagi petrogliflarni shifrdan chiqarmoqdalar

4 soat oldin

2026 yilning avgust va sentyabr oylarida Samarqand viloyatining Bulungʻur tumanida qadimiy qoyatosh sanʼati yodgorliklarini ilmiy hujjatlashtirishga bagʻishlangan dala tadqiqotlarining navbatdagi bosqichi boʻlib oʻtdi.

Ishlar ANR FRONTIER xalqaro loyihasi doirasida Ya. Gʻulomov nomidagi Samarqand arxeologiya instituti mutaxassislari tomonidan Markaziy Osiyodagi Frantsuz arxeologik missiyasi (MAFAC) bilan hamkorlikda olib borildi.

Ekspeditsiya 2018–2024 yillarda boshlangan hamda mintaqadagi qoyatosh tasvirlarini raqamlashtirish va hisobga olishga qaratilgan tadqiqotlar turkumining davomi boʻldi.

2026 yilgi dala mavsumining asosiy maydonchasi Gʻobduntogʻ tizmasi hududidagi Yetimsoy darasi boʻldi. Bu yerda tadqiqotchilar avvaldan tanlab olingan qoya yuzalarini tizimli qayd etish va raqamli hujjatlashtirishni amalga oshirishga muvaffaq boʻlishdi.

Ekspeditsiya yakunlariga koʻra quyidagi natijalar qoʻlga kiritildi:

- rasmlar tushirilgan 63 ta qoya va 107 ta alohida yuza hujjatlashtirildi;

- reyestrga 761 ta grafik motiv, jumladan 49 ta sahna kiritildi;

- aniqlangan barcha rasmlarning qariyb 90 foizini zoomorf tasvirlar (hayvonlar shakllari) tashkil etadi;

- boshqa elementlar qatorida antropomorf shakllar (odamlar tasvirlari) va turli buyumlar uchraydi.

Qoya yuzalarining tahlili shuni koʻrsatdiki, qadimgi ustalar rasm chizishda turli texnikalardan — oʻyib urish, nuqtali ishlov berish va qirib chizishdan foydalanganlar.

Qoyatosh qatlamlari keng xronologik davrni qamrab oladi. Olimlar bronza davri va ilk temir davriga xos boʻlgan belgilarni, jumladan, aravalar aks etgan sahnalar va Yevroosiyo hayvonot uslubidagi tasvirlarni ajratib koʻrsatdilar.

Tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, qoyatosh rasmlarini oʻrganish murakkab vazifa boʻlib qolmoqda: ular koʻpincha bir-birining ustiga tushib qolgan, toshning eroziyasi esa vaqt oʻtishi bilan tasvirni buzib koʻrsatadi.