Oʻgʻlim Rossiya uchun jang qilib, yer yuzidan gʻoyib boʻldi

Ogʻlim Rossiya uchun jang qilib, yer yuzidan gʻoyib boʻldi

Nyukasllik Valeri Stobbartning aytishicha, oʻgʻli Natan mamlakatdan deportatsiya qilinmasligi uchun Rossiya armiyasiga qoʻshilishdan boshqa chorasi qolmagan.

Buyuk Britaniya fuqarosi Natan Stobbart Ukrainada Rossiya tomonida jang qilayotganda bedarak yoʻqolganlar roʻyxatiga kiritildi. U harbiy xizmatini Buyuk Britaniyadagi oilasidan yashirgan, oilasi esa hozirda uni jon-jahdi bilan qidirmoqda.

2025 yil dekabr oyida Natanning onasi Valeri Stobbart uning hayotini agʻdar-toʻntar qilib yuborgan SMS-xabar oldi.

Xabar uning Rossiyada Valerining 30 yoshli oʻgʻli va eru xotinning yangi tugʻilgan chaqalogʻi bilan yashaydigan, esankirab qolgan kelini Kseniyadan kelgan edi. Natan Ukrainaga qarshi mamlakat uchun jang qilayotgan va yoʻqolib qolgan edi.

"Buni hatto taʼriflab bera olmayman", deydi Valeri.

"Qizimning uyidan mashinada uyga qaytishim kerak edi. Toʻgʻrisini aytsam, uyga qanday haydab kelganimni ham bilmayman.

"Uyga kirib, Shonga [Valerining turmush oʻrtogʻi] aytganimni eslayman, ikkalamiz ham mutlaq shok holatida edik."

Oʻgʻli unga elektr pudratchi boʻlib ishlayotganini aytgan edi va u oʻgʻlining oʻtgan yilning aprel oyida Rossiya armiyasiga qoʻshilganidan mutlaqo bexabar edi.

"Siz kimdir yangi oilasi bilan mana shunday goʻzal kichik hayot kechirmoqda deb oʻylaysiz va toʻsatdan ularning ketib qolganini, yoʻqolganini bilib qolasiz", deydi u.

"Ular yer yuzidan butunlay gʻoyib boʻlishgan."

Natan Stobbart dekabr oyida oʻz harbiy qismi tomonidan jang maydonida bedarak yoʻqolgan deb eʼlon qilindi

Natanning ovozi oxirgi marta Kseniyaning xabaridan bir hafta oldin uning harbiy ratsiyasida eshitilgan.

BBC tomonidan koʻrib chiqilgan Rossiya armiyasi hujjati shuni koʻrsatadiki, u 12 dekabr kuni oʻz qismi tomonidan rasman jang maydonida bedarak yoʻqolgan deb eʼlon qilingan, ammo hech qanday murda topilmagan.

Valerining aytishicha, Kseniya Rossiya rasmiylari Natanga mamlakatda qolish uchun viza berilmasligini va agar u bir yillik harbiy xizmatga yozilmasa, deportatsiya qilinishini aytganini oshkor qilgan.

Rossiya ommaviy axborot vositalari ilgari mamlakatdagi chet ellik erkaklar fuqarolik evaziga Ukrainadagi bosqinda qatnashishga majbur qilingani haqida xabar bergan edi.

Valeri oʻgʻlining urushda qatnashish tanloviga qoʻshilmaydi, lekin u qiyin qaror oldida qolganini tan oladi - u xotini va yangi tugʻilgan oʻgʻlisiz Angliyaning shimoli-sharqidagi Nyukaslga qaytib ketishi yoki Rossiya armiyasiga qoʻshilishi kerak edi.

"U oilasi bilan qolishni shunchalik xohlagan ediki, har qanday narsaga tayyor edi", deydi u.

1870 yildagi Chet el xizmatiga yozilish toʻgʻrisidagi qonunga koʻra, agar ikki tomonlama fuqarolikka ega boʻlmasa, britaniyaliklarning Buyuk Britaniya tinchlikda boʻlgan mamlakatlar bilan nizolarga kirishgan chet el davlatlari uchun jang qilishi noqonuniy hisoblanadi.

Lekin Natan Ukrainaga qarshi Rossiya prezidenti Vladimir Putin tomonida jang qilayotgan ikki tomonlama fuqaroligi boʻlmagan yagona Britaniya fuqarosi emas.

Ben Stimson va Eyden Minnis birinchilardan boʻlgan deb ishoniladi va ularga bosib olingan Donbass mintaqasida jang qilganlari uchun Rossiya fuqaroligi berilgan.

Bredli Taunsend iyun oyida Ukrainada halok boʻlgan va u nizoda halok boʻlgan Rossiya tomonida jang qilgan birinchi Britaniya fuqarosi deb ishoniladi.

Valerining aytishicha, Natanning holati boshqacha, chunki u Rossiyaga urushda qatnashish niyatida bormagan.

"U hech qachon armiyaga qoʻshilishni xohlamagan", deydi u. "U u yerda oilasi bilan yashash uchun boʻlgan."

U odamlarning Natanning Rossiya uchun jang qilishi haqida keskin qarashlarga ega boʻlishi mumkinligini tushunadi va mamlakatning Ukrainaga "dahshatli" bosqinini qoralashini taʼkidlaydi.

"Men odamlarning fikrini oʻzgartirishga aslo qiziqmayman", deydi u. "Meni qiziqtiradigan narsa - uni topishga harakat qilish."

Natan Stobbart Ukrainada front chizigʻida xizmat qilayotganda kundalik video tasvirga olgan

Natan Kseniya bilan yangi hayot boshlash uchun 2024 yilning Rojdestvo kunida Rossiyaga koʻchib oʻtgan edi.

Ular internetda tanishishgan va qiz uni va oilasini Buyuk Britaniyada borib koʻrgan edi.

Er-xotin Rossiyada turmush qurishdi va oʻgʻillarini "oddiy, kichik oila" sifatida tarbiyalashayotgan edi.

Ular, shuningdek, Kseniyaning avvalgi munosabatlaridan boʻlgan uch nafar farzandini ham tarbiyalashayotgan edi, bu esa butun oilani Buyuk Britaniyaga koʻchirishni imkonsiz deb hisoblashga olib keldi, deydi Valeri.

U Natanning Rossiyaga koʻchib oʻtish haqidagi dastlabki qarorini soʻroq ostiga olgan, ammo er-xotin "har qanday janglardan chaqirimlab uzoqda" yashagani uchun bu gʻoyaga koʻnikkan.

Ular nizoni muhokama qilishgan, "ammo bu Ukrainada sodir boʻlayotgan edi, Rossiyada emas", deydi u.

"Bu ularga umuman taʼsir qilmagan edi."

Kseniyaning SMS-xabarigacha Valerida biror narsa yomon deb oʻylashga hech qanday sabab yoʻq edi. Yangi tugʻilgan nabirasining fotosuratlari va videolarini olish hamma narsani "oddiy" koʻrsatar edi.

Natanning oilasi aytishicha, u yangi tugʻilgan oʻgʻliga yaqin boʻlish uchun ilojsizlikdan Rossiya armiyasiga qoʻshilgan

Natan yoʻqolganidan soʻng kunlar va haftalar oʻtgani sayin vaziyatning koʻlami yanada aniq boʻldi.

Oila uning harbiy xizmati boshida xayrlashuv videosini yozib olganini va agar vafot etsa, onasiga topshirishi uchun xotiniga yuborganini bildi.

"Men uni faqat bir marta koʻra oldim", deydi Valeri. "Men uni oʻchirishga majbur boʻldim."

Videoga va uning uzoq davom etgan sukutiga qaramay, u oʻgʻli hali ham tirikligiga ishonadi.

Buyuk Britaniya va Rossiyadagi hukumat va bir qancha xayriya tashkilotlariga murojaat qilgan Valeri uchun javoblar qidiruvi uzoq va azobli boʻldi.

"Men Tashqi ishlar vazirligiga murojaat qildim va u yerda masʼul xodim ajratildi, lekin ularning oʻzlari hech narsa qila olmasliklarini tan olishdi", deydi u.

"Hech kim sizga nima qilish kerakligini aytmaydi."

Tashqi ishlar, Hamdoʻstlik va rivojlanish idorasi (FCDO) Britaniya fuqarosi Ukrainada Rossiya tomonida jang qilganidan soʻng yoʻqolgani haqidagi xabarlardan xabardor ekanini va "uning oilasi bilan aloqada" ekanini aytdi.

U Rossiyaga barcha sayohatlardan tiyilishni tavsiya qilishini va "bunday sharoitlarda konsullik yordamini koʻrsatish imkoniyatimiz juda cheklangan"ligini bildirdi.

Rossiyaga Natanning oxirgi maʼlum boʻlgan joyi haqida berilgan savollar hech qanday foydali maʼlumot bermadi. "Ular shunchaki hamma narsa mahfiylashtirilganini aytishaverdi", deydi Valeri. "Ular hatto uning qayerdaligini ham aytishmadi."

Valerining butun boʻsh vaqti internetda dalillarni qidirish bilan oʻtadi.

"Kunlar oʻtib boraveradi, haftalar oʻtib boraveradi", deydi u koʻz yoshlarini artib. "Boshida boʻlganidan koʻra koʻproq javobsiz toʻqqiz oy oʻtib ketdi."

Biroq u baribir uning asirga olingan, ammo tirik boʻlishi mumkinligiga umid qilmoqda va Reuters agentligida Rossiya va Ukraina oʻrtasidagi rasmiy murdalar almashinuvini kuzatib boradi. Hech qaysi xabarda Natanning ismi boʻlmagan.

U hech boʻlmaganda uning shaxsi aniqlanishiga umid qilmoqda, chunki Rossiya rasmiylarida uning chaqalogʻidan olingan DNK bor.

Natan keyinchalik turmush qurgan sevgilisi Kseniya bilan yashash uchun Rossiyaga koʻchib oʻtgan

Valerining qidiruvi uni The Telegraph gazetasidagi Ukrainadagi harbiy asirlar lageri haqidagi xabarga olib keldi, ammo uni yozgan jurnalist tashrif davomida Natanni koʻrganini eslay olmadi.

U intervyu berishga rozi boʻlmagan boʻlsa-da, bu aloqaning oqibatlari boʻldi.

U boshpana boʻyicha qaror qabul qiluvchi boʻlib ishlagan Ichki ishlar vazirligidagi (Home Office) ish beruvchisiga Natanning Rossiyada gʻoyib boʻlganini va muxbirdan yordam soʻraganini aytdi.

Uning aytishicha, u darhol ishdan uyga yuborilgan va intizomiy eshituvga qadar ishdan chetlatilgan, unda ommaviy axborot vositalari bilan bogʻlanish shartnomasini buzgani uchun qoʻpol qoidabuzarlik sababli ishdan boʻshatilgan.

U jurnalist bilan "faqat maʼlumot topish uchun" gaplashganini va qayerda ishlashini oshkor qilmaganini tushuntirdi, ammo qaror ustidan berilgan apellyatsiyada yutqazdi.

Ichki ishlar vazirligi BBC’ga alohida bandlik holatlari boʻyicha izoh bermasligini aytdi.

"Yoʻqotadigan hech narsasi" qolmagach, Valeri Natanning gʻoyib boʻlishi va ishini yoʻqotgani haqidagi hikoyasini aytib berish uchun jurnalist bilan bogʻlandi.

U maqola oʻgʻli bilan aloqada boʻlgan biror kishi tomonidan koʻrilishiga umid qilgan edi, ammo bu internetda uning Rossiya uchun jang qilish qarorini tanqid qilgan odamlar tomonidan kam xayrixohlik uygʻotdi.

"Maqola chiqqanda men baʼzi izohlarni oʻqidim, lekin keyin toʻxtadim, chunki ular shunchaki dahshatli edi", deydi u.

Hozirda u har qanday yordam yoʻllari tugagan boʻlsa-da, oʻgʻlini qidirishni toʻxtatishni xohlamay, uning tirik topilishiga boʻlgan umidni saqlab, "har kuni noaniqlikda" yashamoqda.

"Har bir kuni telefonim jiringlab qolishi mumkin va qayerdadir kimdir 'uni topdik' deydi deb oʻylayman", deydi u.

"Men bir yil asirlikda yoki boshqa joyda boʻlib, oilalari ularni oʻlgan deb oʻylaganidan soʻng paydo boʻlgan rossiyaliklar haqidagi xabarlarni oʻqidim.

"Shuning uchun har kuni uni topish mumkinligiga yangi umid bor."