Latviyada saylov: rusiyzabon aholi kimga ovoz beradi?
Latviyada 3-oktabr kuni parlament - seym saylovlari oʻtmoqda. Ilgari rusiyzabon saylovchilarning katta qismi «Kelishuv» partiyasini qoʻllab-quvvatlagan boʻlsa, endi ularning ovozlari uchun bir nechta siyosiy kuch kurashmoqda. Ukrainadagi urush, til siyosati, iqtisodiy muammolar va hokimiyatdan norozilik bu elektoratni turli guruhlarga ajratgan.
**Latviyada saylov: rusiyzabon aholi kimga ovoz beradi?**
DW tahliliga ko‘ra, rusiyzabon saylovchilarning qarashlarini faqat Rossiyaga munosabati bilan izohlab bo‘lmaydi. Ularni ijtimoiy siyosat, iqtisodiyot, rus tilining mavqei hamda davlatning milliy ozchiliklarga munosabati ham tashvishga solmoqda.
Ba’zilar Latviyaning Yevropa yo‘nalishini qo‘llab-quvvatlasa, boshqalar Moskva bilan pragmatik aloqalarni saqlash tarafdori. Yana bir guruh saylovchi esa amaldagi hokimiyat siyosatidan butunlay norozi.
**Rusiyzabon aholi bir xil fikrda emas**
Xabarda aytilishicha, etnik ruslar Latviya aholisining qariyb chorak qismini tashkil etadi. Aholining 37 foizdan ortig‘i esa rus tilini ona tili deb biladi. Bu ikki ko‘rsatkich turli tushunchalarni — etnik mansublik va ona tilini — anglatadi.
Fridrix Ebert jamg‘armasi tadqiqotiga ko‘ra, latishlarning qariyb 80 foizi rasmiy Kiyevni qo‘llab-quvvatlaydi. Rusiyzabon va aralash oilalar orasida bu ko‘rsatkich taxminan uchdan bir qismni tashkil etadi.
Shu bilan birga, tadqiqot rusiyzabon aholining aksariyati Vladimir Putin siyosatini ham ma’qullamasligini ko‘rsatgan. Biroq Putinga tanqidiy qarash Latviya hukumatining barcha qarorlarini qo‘llab-quvvatlash degani emas.
**Til siyosati norozilik sabablaridan biri**
DW yozishicha, 2022-yildan keyin Latviyada sovet yodgorliklari olib tashlana boshlangan, rus tilidagi peshlavha va yozuvlar qisqartirilgan. Milliy ozchiliklar maktablaridagi ta’lim latish tiliga o‘tkazilmoqda.
Xabarda 1-sentabrdan Rossiyadan kitob olib kirish taqiqlangani, kelasi yil esa jamoatchilik OAVning rus tilidagi eshittirish va ko‘rsatuvlari amalda to‘xtashi qayd etilgan.
Madaniyatshunos Denis Xanov bunday siyosat rusiyzabon aholining davlatdan begonalashuvini kuchaytirishi mumkin, deb hisoblaydi. Uning fikricha, katta bir aholi guruhiga doim shubha bilan qarash jamiyatdagi ishonchga salbiy ta’sir qiladi.
DW suhbatlashgan Riga aholisi ham tildan qat’i nazar teng munosabat, ijtimoiy himoya va keksalarga e’tibor masalalarini ko‘targan.
**Qariyb 160 ming kishi saylovda ovoz bera olmaydi**