Kaliforniya AQShning 32 shtatida hali ham qonuniy boʻlgan bolalar nikohini taqiqladi
Gubernator Gevin Nyusom buni «Kaliforniya yoshlarini himoya qilish boʻyicha anchadan beri kechiktirib kelinayotgan chora» deb atadi.
Kaliforniya bolalar nikohini taqiqladi, bu amaliyot AQShning 32 ta shtatida hali ham qonuniy hisoblanadi
Brittani Bi hali oʻsmirlik chogʻida bir kishiga turmushga chiqqan edi.
Kaliforniya gubernatori Gevin Nyusom AQShning 32 ta shtatida hali ham qonuniy boʻlib qolayotgan ushbu amaliyotga chek qoʻyishga qaratilgan qonun loyihasini imzolaganidan keyin bolalar nikohini rasman taqiqladi.
Yangi qonun 1 yanvardan kuchga kirishi belgilangan boʻlib, unga koʻra «Oltin shtat»da nikohdan oʻtayotgan har qanday shaxs 18 yosh yoki undan katta boʻlishi talab etiladi.
Nyusom buni «yosh kaliforniyaliklar va voyaga yetmaganlarni himoya qilish boʻyicha ancha kechikkan chora» deb taʼrifladi. U qonun hujjatini Kortni Stodden bilan birgalikda imzoladi, uning ota-onasi u atigi 16 yoshligida 50 yoshli Gollivud aktyoriga turmushga chiqishiga ruxsat bergan edi.
Ushbu amaliyotga chek qoʻyish uchun kurashib kelayotgan Stodden bu qadamni «gʻalaba» deb atadi va bolalar nikohidan omon qolganlar «bu yukni koʻtarishi hech qachon kutilmasligi kerak edi» dedi.
Gubernator Gevin Nyusom qonunni «kechikkan» deb atadi
Stodden «barcha 50 ta shtatda bolalar nikohdan himoya qilinmaguncha kurashishni davom ettirishini» aytdi.
U 2011 yilda «Yashil milya» (The Green Mile), «Oʻldirish vaqti» (A Time to Kill) va «Men Semman» (I Am Sam) filmlaridagi rollari bilan tanilgan aktyor Dag Xatchisonga turmushga chiqqan edi, bu esa xalqaro miqyosda bahs-munozaralarga va AQShning bir nechta realiti-shoularida, jumladan VH1 telekanalining «Juftliklar terapiyasi» (Couples Therapy) koʻrsatuvida chiqishlariga sabab boʻlgandi.
Bolalar nikohidan omon qolgan boshqa shaxslar ham yangi qonunni olqishladilar.
«Kaliforniya bugun dunyoga aniq xabar yoʻlladi», dedi sobiq bola-kelin Brittani Bi BBC nashriga. «Barcha bolalar uchun tizimli zoʻravonlikdan ozod boʻlishlari mumkinligi haqidagi umid xabari. Ular oʻz yoʻllarini oʻzlari tanlashlari mumkinligi haqida».
Bi BBC nashriga bergan intervyusida zoʻravonlik sodir etiladigan uydan qochish maqsadida 17 yoshida turmushga chiqqanini, biroq keyinchalik voyaga yetgan eri tomonidan zoʻravonlikka uchraganini aytdi.
«Men shunchaki bir qamoqxonadan boshqasiga oʻtgandim», deb tushuntirdi u. «Odamlar menga buni oʻz tanlovim deb aytishga jurʼat etishadi — bolalar, ular rozilik bera olmaydilar».
Bi va bolalar nikohidan omon qolgan boshqa shaxslar yillar davomida Kaliforniyada va butun Amerika Qoʻshma Shtatlarida bolalar nikohini taqiqlashga harakat qilib kelishmoqda.
Taxminan oʻn yil oldin bu amaliyotga AQShning har bir shtatida ruxsat berilgan edi, ammo borgan sari koʻproq shtatlar oʻz qonunlarini oʻzgartirdi. Kaliforniya 2018 yildan beri buni taqiqlagan 18-shtat boʻldi.
Kaliforniyada nikoh uchun qonuniy minimal yosh mavjud emas edi, bu esa bolalarning ota-onalari rozi boʻlsa va sudya nikohni maʼqullasa, turmush qurishlariga imkon berardi.
Shuningdek, 18 yoshga toʻlmagan shaxslar uchun ajrashish imkoniyati yoʻq edi va koʻplab qizlar zoʻravonlik va tajovuzkorlikka asoslangan munosabatlar tuzogʻida qolib ketganliklarini aytishadi.
AQSh boʻylab bolalar nikohiga chek qoʻyish ustida ish olib boruvchi «Nihoyat zanjirlardan xalos boʻlganlar» (Unchained At Last) huquq himoyasi guruhining maʼlum qilishicha, Kaliforniyada har yili 9000 ga yaqin qiz turmushga chiqqan va deyarli barcha bolalar nikohlari qizlar va voyaga yetgan erkaklar oʻrtasida sodir boʻlgan.
Huquq himoyachilarining aytishicha, AQShdagi koʻp odamlar bolalar nikohi juda koʻp shtatlarda qonuniy ekanligini yoki bu zoʻravonlik ayblovlariga olib kelganini hatto anglab ham yetmaydilar.
15 yoshida oʻzidan deyarli ikki baravar katta erkakka turmushga chiqishga majbur boʻlganini aytgan Sara Tasnin BBC nashriga shtatning nihoyat bolalar nikohi taqiqlanishi kerakligini tan olganini koʻrish «haqiqatdan yiroqdek» tuyulganini aytdi. Uning soʻzlariga koʻra, u buning uchun lobbichilik faoliyatini 2017 yilda boshlagan.
U eri bilan uyushtirilgan nikoh kuni ertalab tanishtirilgan.
«Men uning xotini boʻlishga majbur boʻldim va oʻsha kuni butun hayotim oʻzgarib ketdi», dedi u BBC nashriga. U keyingi yili, 16 yoshida ona boʻldi va maktabni tashladi.
«Ushbu qonun loyihasining amalga oshishini koʻrish marafondek boʻldi», dedi Tasnin. «Men shunchaki Kaliforniyada 2027 yil 1 yanvardan keyin bolalar nikohdan oʻta olmasligidan minnatdorman».