Islomiy davlatga qarshi missiya yakunlanishi bilan Buyuk Britaniya va AQShning soʻnggi qoʻshinlari Iroqni tark etmoqda

Buyuk Britaniya va AQShning soʻnggi qoʻshinlari Iroqni tark etdi, Islomiy davlatga qarshi missiya yakunlandi

AQSh va Buyuk Britaniya qoʻshinlari olib chiqib ketilgani tasdiqlanganidan keyin Iroq xavfsizlik kuchlari mamlakat xavfsizligi uchun toʻliq masʼuliyatni oʻz zimmasiga oldi.

Britaniya va Amerikaning soʻnggi qoʻshinlari mamlakatdagi oʻn yildan ortiq davom etgan harbiy ishtirokidan soʻng Iroqni tark etdi.

Buyuk Britaniyaning qolgan harbiy xizmatchilari — taxminan 100 kishining shimoliy Kurdiston mintaqasidagi Erbildan chiqib ketishi soʻnggi haftalarda chorshanba kuni mamlakatni tark etgan AQSh kuchlari bilan muvofiqlashtirilgan holda amalga oshirildi.

Bu AQSh va Iroq hukumati oʻrtasida bundan ikki yil avval imzolangan, xorijiy qoʻshinlarni shu oy oxirigacha olib chiqib ketish toʻgʻrisidagi kelishuvdan soʻng yuz berdi.

Britaniya va AQSh kuchlari Iroqda 2014 yildan beri ekstremistik «Islomiy davlat» (ID) guruhini magʻlub etishga yordam berish uchun tuzilgan xalqaro koalitsiya tarkibida boʻlib kelayotgan edi. Ularning chiqib ketishi «Qatʼiy qaror» (Operation Inherent Resolve) deb nomlangan missiyani yakunlaydi.

Iroq Bosh vaziri Ali al-Zaidiy koalitsiya missiyasining yakunlanishi «Iroqning oʻz xavfsizligi va barqarorligi uchun toʻliq masʼuliyatni oʻz zimmasiga oladigan bosqichga oʻtishini» anglatishini aytdi.

Iroqda qoʻshinlar olib chiqib ketilishi munosabati bilan toʻrt kunlik «Suverenitet kunlari» milliy bayram sifatida nishonlanishi kutilmoqda.

«Oʻn yildan ortiq davom etgan operatsiyalar, mashgʻulotlar va salohiyatni oshirishdan soʻng, Iroq Xavfsizlik Kuchlari (IXK) va kurd Peshmargasi Iroqda Daishning hududiy jihatdan butunlay magʻlub etilishini taʼminladilar va endi mamlakat xavfsizligi uchun asosiy masʼuliyatni oʻz zimmalariga olishga tayyorlar», — deyiladi Buyuk Britaniya Mudofaa vazirligi bayonotida IDning arabcha qisqartmasidan foydalanilgan holda.

«Ushbu maqsadlarga erishilgach, Iroq va uning xalqaro hamkorlari Iroq rahbarligida uzoq muddatli xavfsizlik hamkorligiga qaratilgan yangi sahifani boshlashlari mumkin».

Pentagon matbuot kotibi Shon Parnell koalitsiyaning Erbildan chiqib ketishi «Iroqda [ID]ni magʻlub etgan harbiy missiyaning muvaffaqiyatli yakunlanishini» anglatishini aytdi.

U qoʻshimcha qildi: «Iroqning qolgan xavfsizlik muammolarini, jumladan, Iroq suvereniteti va mintaqaviy barqarorlikka putur yetkazayotgan [ID] qoldiqlari va Eronga aloqador jangari guruhlarni bartaraf etish boʻyicha asosiy masʼuliyat endi Iroq hukumati zimmasiga tushadi».

Iroq hukumati 2017 yilda ID harbiy jihatdan magʻlub etilganini eʼlon qilgan edi, biroq koalitsiya qoʻshinlari guruhning qayta paydo boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik uchun mamlakatda qoldi.

BMTning yaqinda eʼlon qilingan hisobotida Iroq xavfsizlik kuchlarining doimiy aksilterror bosimi IDni «faqat oddiy operatsiyalarni amalga oshirishga qodir boʻlgan» bir necha yuz jangarigacha qisqartirgani taxmin qilingan.

Iroq hukumati, shuningdek, mamlakatdagi Eron tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan jangari guruhlar muammosiga ham duch kelmoqda.

May oyida lavozimga kirishgan Zaidiy koalitsiya chiqib ketganidan keyin ularni qurolsizlantirishga va barcha qurollarni davlat nazoratiga olishga vaʼda bergan edi.

Biroq bir nechta qudratli guruhlar uning rejalariga qarshilik koʻrsatdi va endi AQSh ishtirokisiz ularning taʼsiri kuchayishi mumkin.

Shu yil boshida AQSh va Isroilning Eron bilan urushi boshlanganidan beri jangarilar Erbildagi aviabazada joylashgan AQSh va Buyuk Britaniyaning qolgan kuchlariga hujum qilib kelmoqda.

Bagʻdodda joylashgan yuzlab Nato askarlari keskinlik kuchaygan bir paytda, mart oyida mamlakatni tark etgan edi.

BBC jamoasi shu yilning aprel oyida, AQSh va Eron oʻrtasidagi zaif sulh paytida Erbildagi koalitsiya bazasiga tashrif buyurgan edi.

Yaqin atrofda dronlar uchirilayotgan bir paytda, ular Qirollik harbiy-havo kuchlari (RAF) transport samolyotida baza ustida aylanishga majbur boʻlishdi.

AQShning Eronga qarshi bombardimon kampaniyasi avj olgan paytda, koalitsiya bazasiga kuniga 28 tagacha dron va raketalar kelib urilgan.

U yerda joylashgan soʻnggi Britaniya harbiy xizmatchilari qatorida boʻlgan RAF polki oʻqchilari urushning dastlabki olti haftasida 100 dan ortiq dronni urib tushirgan edi. Hujumkor dronlarning aksariyati Iroqdagi Eron tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan jangarilar tomonidan uchirilgan.

Chorshanba kuni, missiya yakunlanishi munosabati bilan, Mudofaa vazirligi IDga qarshi kurashni qoʻllab-quvvatlagan Buyuk Britaniya shaxsiy tarkibiga hurmat bajo keltirdi.

Unda aytilishicha, ular Iroq Xavfsizlik Kuchlarining 111 000 dan ortiq aʼzosiga, jumladan, yarim muxtor Kurdiston mintaqasidagi 21 000 dan ortiq Peshmarga kuchlariga «qimmatli yordam, mashgʻulotlar va koʻmak» koʻrsatgan.

Shuningdek, RAF minglab parvozlarni amalga oshirib, IDning 2300 dan ortiq nishoniga zarba bergani aytildi. RAF ID qoldiqlarining oʻrnashib olishiga yoʻl qoʻymaslik uchun qoʻshni Suriya uzra parvozlarni davom ettirishi kutilmoqda.

Pentagon AQSh iroqlik hamkorlariga «maqsadli mashgʻulotlar va razvedka yordami» koʻrsatishda davom etishini bildirdi.

AQSh Markaziy qoʻmondonligi koalitsiyaning qoʻshma tezkor guruhi faoliyatini davom ettirayotganini va endi Iordaniyada joylashganini maʼlum qildi.

AQSh kuchlari, shuningdek, BMT hisob-kitoblariga koʻra, 3000 gacha jangarisi boʻlgan Suriyada IDga qarshi missiyasini davom ettiradi.

Bu AQSh va Buyuk Britaniya kuchlarining Iroqdan uchinchi marta chiqib ketishidir.

Saddam Husayn Quvaytga bostirib kirganidan keyin, 1991 yilda mamlakatga oʻn minglab AQSh va Britaniya qoʻshinlari yuborilgan edi.

Ular Iroqqa 2003 yilda, AQSh Prezidenti Jorj Bush diktatorni hokimiyatdan chetlatish va keyinchalik mavjud emasligi maʼlum boʻlgan ommaviy qirgʻin qurollarini yoʻq qilish uchun «Iroqni ozod qilish» operatsiyasiga buyruq berganida qaytishdi.

Bosqindan keyin boshlangan shiddatli mazhabiy isyon oʻn minglab odamlarning, jumladan, 4500 ga yaqin AQSh harbiy xizmatchisi va 179 Britaniya harbiy xizmatchisining hayotiga zomin boʻldi.

AQSh va Buyuk Britaniya kuchlari Iroqni 2011 yilda tark etdi, biroq uch yildan soʻng, ID mamlakat nazoratini qoʻlga olish bilan tahdid qilganida yana qaytib keldi.