Belarus Lukashenko tanqidchilarini bostirish uchun adliya tizimidan foydalanmoqda — BMT ekspertlari
Belarusda Aleksandr Lukashenko tanqidchilarini bosish uchun adliya tizimi ishga solinmoqda — BMT ekspertlari
Belarus davlat tuzilmalari 2020-yildan buyon prezident Aleksandr Lukashenko hukumatini tanqid qilganlarni siqib chiqarish uchun muvofiqlashgan holda harakat qilib kelmoqda. BMT ekspertlarining 15-sentyabr kuni e’lon qilingan hisobotida tizim qamoqqa olish, sud jarayonlari va kuzatuv orqali odamlarni “tinchitishga” urinayotgani qayd etilgan.
Mazkur hisobot shu hafta Inson huquqlari bo‘yicha kengashga taqdim etiladi. Unda sudlar, militsiya, xavfsizlik xizmati, prokuratura va qamoqxona ma’muriyati birgalikda ishlayotgani aytiladi. Ular hukumatga qarshi bo‘lgan yoki shunday gumon qilingan shaxslarni bostirmoqda.
Hisobot xalqaro inson huquqlarining tizimli ravishda buzilayotganini ko‘rsatadi. Qoidabuzarliklar hibsga olish bosqichidan boshlab, qamoq davri va ozodlikka chiqqandan keyingi nazoratgacha davom etishi ta’kidlangan. Shuningdek, bu buzilishlar hozirgacha to‘xtamagani bildirilgan. Ekspertlar, jumladan, quyidagi holatlarni sanab o‘tdi: asossiz hibsga olishlar va qiynoqlar; yopiq sud majlislari hamda advokat yordamidan mahrum qilish; sobiq mahbuslarni doimiy ta’qib qilish.
Sud tizimi bu huquqbuzarliklarni qonuniy ko‘rinishga keltirishda markaziy rol o‘ynamoqda. Ekspertlar 2020-yil may oyidan beri yuz bergan ayrim holatlar insoniyatga qarshi jinoyat sifatida baholanishi mumkinligini aytdi.
Hujjat 2020-yil avgustidagi prezidentlik saylovlaridan keyin boshlangan ommaviy noroziliklardan so‘ng e’lon qilindi. Muxolifat ham, G‘arb davlatlari ham saylov natijalarini soxtalashtirilgan deb hisoblaydi. O‘sha paytda minglab odamlar hibsga olingan edi.
Aleksandr Lukashenko siyosiy mahbuslar mavjudligini rad etadi. Davlat rahbari ularni “qaroqchilar” deb ataydi. U prezident saylovi soxtalashtirilganini ham inkor etgan. Uning aytishicha, rasmiylar tartibni tiklash uchun qonuniy choralar ko‘rgan.
Shunga qaramay, “repressiya mashinasi ishlashda davom etmoqda” va yangi siyosiy mahbuslar paydo bo‘lmoqda.