“Bu — ijobiy signal”. Toshkentdagi Oqsaroy qarorgohi atrofini ochiq jamoat bog‘iga aylantirish ishlari boshlandi (foto)

**"Bu — ijobiy signal". Toshkentdagi Oqsaroy qarorgohi atrofida ochiq jamoat bog‘i barpo etish ishlari boshlandi (foto)**

O‘zbekistonning birinchi prezidenti Islom Karimov 1999-yildan 2016-yilgacha doimiy ish joyi sifatida foydalangan Oqsaroy qarorgohiga tutash 37 gektar maydonda ochiq jamoat bog‘i yaratish ishlari boshlandi. Gazeta muxbiri ushbu jarayonni yoritib, mutaxassislarning fikrlarini o‘rgandi.

Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva iyul oyining oxirida poytaxtdagi bir nechta bog‘ni ko‘zdan kechirib, ularni obodonlashtirish va aholi uchun qulayroq qilishga qaratilgan loyihalar bilan tanishgan edi. O‘shanda u Oqsaroy qarorgohi atrofidagi hudud barcha uchun ochiq bo‘lishini ma’lum qilgan. Oradan o‘n kun o‘tib, Islom Karimov nomidagi Ilmiy-ma’rifiy yodgorlik majmuasi atrofidagi baland to‘siqlar olib tashlanib, obodonlashtirish ishlari boshlandi.

Toshkent shahar hokimligi matbuot xizmatining Gazeta’ga xabar berishicha, loyiha hududni kompleks obodonlashtirishni, uni zamonaviy shaharsozlik talablari va aholi ehtiyojlariga moslashtirishni nazarda tutadi.

Xususan, bog‘ga kirishni cheklab turgan to‘siqlar demontaj qilinib, ularning o‘rniga qulay kirish yo‘laklari va o‘zaro bog‘langan piyodalar yo‘laklari tarmog‘i barpo etiladi. Hududda nogironligi bo‘lgan shaxslar, keksalar, bolali oilalar va bolalar aravachasidagi tashrif buyuruvchilar uchun to‘siqsiz muhit yaratish rejalashtirilgan.

Shuningdek, yashil hududlarni saqlab qolish, soyali sayr yo‘laklari va sokin dam olish maskanlarini barpo etishga ham e’tibor qaratiladi. Bog‘da zamonaviy yoritish tizimi, navigatsiya va tashrif buyuruvchilar xavfsizligini ta’minlash vositalari o‘rnatiladi.

Hokimlikning ma’lumotiga ko‘ra, loyiha poytaxtda ekologik vaziyatni yaxshilash, yashil hududlarni kengaytirish va markaziy ko‘chalar hamda ularga tutash hududlarda qulay jamoat makonlarini yaratishga qaratilgan keng ko‘lamli ishlarning bir qismi hisoblanadi.

Toshkent shahar hokimining turizm, madaniyat, madaniy meros va ommaviy kommunikatsiyalar masalalari bo‘yicha o‘rinbosari Azizxon Shavkatovning ma’lum qilishicha, hududda qariyb 2 kilometr to‘siqlarni demontaj qilish ishlari boshlangan. Shu bilan birga, tashrif buyuruvchilar uchun qulay infratuzilma barpo etiladi.

Unga ko‘ra, bog‘ning 10 gektar qismi kelgusida taxminan 700 gektar maydonni qamrab oladigan Toshkentning "yashil yo‘nalishi"ga kiritiladi. Ushbu yo‘nalish Magic City, "Anhor-Lokomotiv" bog‘i, Ekopark, Mirzo Ulug‘bek nomidagi markaziy bog‘, Abdulla Qodiriy bog‘i, Islom sivilizatsiyasi markazi va boshqa jamoat makonlarini o‘zaro bog‘laydi.

"„Yashil yo‘nalish“ deganda Toshkentdagi barcha bog‘lar o‘zaro bog‘lanib, odamlar biridan ikkinchisiga bemalol o‘ta oladigan yagona makon nazarda tutilmoqda. Bu shaharni rivojlantirish bo‘yicha besh yillik dasturning bir qismi hisoblanadi", — deydi hokim o‘rinbosari.

Uning ta’kidlashicha, hududda kapital qurilish ishlari rejalashtirilmagan. Bog‘da sayr yo‘laklari va dam olish maskanlari barpo etilib, o‘rindiqlar o‘rnatiladi, mavjud yo‘laklar asosida trotuarlar yangilanadi. "Birorta ham daraxt kesilmaydi", — deydi Azizxon Shavkatov.

Urbanist Iskandar Soliyevning aytishicha, Oqsaroy qarorgohi atrofidagi panjaralarning olib tashlanishi va hududning jamoat uchun ochilishi Toshkentda ochiq jamoat makonlarini rivojlantirish yo‘lidagi muhim qadamdir.

"Bu — juda yaxshi ishora. Jamoat joylarining xalqqa ochilishi va panjaralarning olib tashlanishi — aholi uchun ijobiy signal. Park deganda faqat attraksionlar emas, balki odamlar tinch dam oladigan hududlar ham bo‘lishi kerak", — deydi u.

Soliyevning ta’kidlashicha, shaharda parklar va ochiq makonlar aholi ehtiyojiga nisbatan juda kam, ular soni ko‘paygani yo‘q. Shu bois odamlar dam olish kunlari shahar tashqarisiga chiqishga majbur bo‘lmoqda. "Poytaxtni yanada yashillashtirish, yashil hududlarni bir-biri bilan bog‘lash va uzun piyoda marshrutlarini tashkil qilish juda yaxshi amaliyot", — deydi urbanist.

Iskandar Soliyevning so‘zlariga ko‘ra, bu sa’y-harakatlar aynan Oqsaroy hududidan boshlangani ham alohida ahamiyatga ega. U jamoat joylari panjaralardan xoli bo‘lishi kerakligini ta’kidladi.

"Ecopark, Markaziy bog‘ yoki Milliy bog‘ — barchasi har tomondan kirib-chiqish mumkin bo‘lgan ochiq makon bo‘lishi kerak. Odamlar parkdan nafaqat dam olish, balki shahar bo‘ylab harakatlanish uchun ham foydalanadi. Panjaralar esa ularga to‘sqinlik qiladi. Yo‘lda ham, suv bo‘yida ham panjara qo‘yish yechim emas", — deydi Iskandar Soliyev.

Unga ko‘ra, Oqsaroy bog‘iga dastlab tashrif buyuruvchilar ko‘payishi tabiiy, ammo bu Ecopark yoki Yapon bog‘i darajasidan oshib ketmaydi. Bunday vaziyat shaharda bunday jamoat hududlariga ehtiyoj yuqori ekanini ko‘rsatadi.

"Oqsaroyning tarixi va kontekstini odamlarga yaxshiroq tushuntirish kerak. Ikki asrlik tarixini ko‘rsatish, tarixiy stendlar, lavhalar yoki kichik muzey tashkil qilish mumkin. Storytelling orqali hudud haqidagi ma’lumotlarni ochib berish lozim", — deydi u.

Soliyevning fikricha, bunday qarorlar bir martalik tashabbus bo‘lib qolmasligi uchun boshqaruv tizimida ham o‘zgarishlar qilinishi zarur.

"Birinchi qadam — tizimdagi vertikallikni kamaytirish. Hozir hamma yuqoridan signal kutadi. Gorizontal boshqaruv bo‘lishi, odamlar va mutaxassislar qarorlar muhokamasida ishtirok etishi kerak. Agar shu tizimni o‘zgartirmasak, bunday nuqtaviy o‘zgarishlar bilan yaxshi natijaga erishish qiyin", — deydi urbanist.

Uning ta’kidlashicha, hududning kelajakdagi funksiyalari aholi, mutaxassislar va shahar hokimiyati o‘rtasidagi muhokamalar orqali belgilanishi kerak. Shu bilan birga, u bunday hududlarni tijoratlashtirishga qarshi ekanini qayd etdi.

"Aks holda, bu yerga do‘konlar, muzqaymoqxonalar va boshqa tijoriy obyektlar kirib keladi. Jamoat makonlari subsidiyalanadigan hududlardir. Ularni saqlash va rivojlantirish shahar hokimiyatining eng asosiy vazifalaridan biri bo‘lishi kerak", — deydi urbanist.

Soliyevning so‘zlariga ko‘ra, kelgusida Mustaqillik maydoni atrofini ham to‘liq ochish lozim. "U yerda soyali dam olish hududlarini tashkil qilish mumkin. Toshkentda xalq uchun ochish mumkin bo‘lgan bunday yopiq hududlar hali yetarlicha", — deydi Iskandar Soliyev.

Arxitektor Shuhrat Abdullayev Oqsaroy atrofidagi panjaralarning olib tashlanishi hududni yanada ochiq va jamoat uchun mos makonga aylantirishi mumkinligini ta’kidladi. Uning fikricha, panjara saqlanib qolsa, majmua jiddiyroq va ma’muriy xarakter kasb etardi.

Shuhrat Abdullayev bunday o‘zgarishni ijobiy ma’noda qabul qilganini aytarkan, hududning landshafti, bog‘lari va muzeylari o‘zaro uyg‘unlashtirilsa, Oqsaroy aholi uchun ochiq jamoat kompleksiga aylanishini bildirdi.

"Agar panjaralar olib tashlangan hudud katta sayilgohga aylantirilsa, odamlar bu yerda sayr qilishi, birinchi prezident davri bilan bog‘liq muzeyni yaqindan ko‘rishi va hudud tarixini eslashi mumkin", — deydi arxitektor.

Abdullayev Oqsaroyning qiymati uning faqat tashqi ko‘rinishi yoki arxitekturasi bilan emas, balki muayyan tarixiy davr va u yerda faoliyat yuritgan shaxslar bilan bog‘liqligida ham ekanini ta’kidladi.

"Arxitektura faqat shakl emas, o‘sha yerda faoliyat yuritgan odamlarga nisbatan ham yodgorlik hisoblanadi. U birinchi davr yodgorligi va birinchi prezidentning qarorgohi sifatida ko‘riladi", — deydi Shuhrat Abdullayev.

Islom Karimov nomidagi ilmiy-ma’rifiy yodgorlik majmuasi ilmiy-tadqiqot va ta’lim markazi mudiri Vahob Qo‘qchorovning yozishicha, Oqsaroy majmuasi 9,6 gektarga yaqin maydonni egallaydi. 1997−1999-yillarda qurilgan inshoot loyihasi Islom Karimovning ko‘rsatma va tavsiyalari asosida me’morlar Azamat To‘xtayev hamda Rustam Shokirov tomonidan tayyorlangan.

Agronom, biologiya fanlari nomzodi, Prezident devonida 22 yil ishlagan Klara Vildanovaning so‘zlariga ko‘ra, Islom Karimov tabiat va o‘simliklar dunyosini juda yaxshi ko‘rgan. U bilan qiziqib turli savollar berar, muayyan masalalar bo‘yicha ma’lumot so‘rardi.

"Masalan, „Barglar nega sarg‘ayadi va yerga tushadi?“ degan savolga darhol javob bera olmaysiz, shunchaki „Kuz bo‘lgani uchun“ deb aytish ham noqulay. Bularning barchasiga ilmiy nuqtai nazardan javob berish kerak edi. Biror-bir daraxtning gullamasligi yoki nima sababdan kasallikka chalingani haqida va, umuman, hamma narsa haqida so‘rar, qiziqar edi. Ba’zida „Nega kashtan daraxti ostida maysa o‘smaydi?“ deya savol berib qolsa, nima uchun o‘smayotgani ilmiy jihatdan asoslab berilardi", — deydi Klara Vildanova.

Maqolada qayd etilishicha, Islom Karimov atrof-muhit va havo tozaligini ta’minlash maqsadida Oqsaroy bog‘ida kichik bir qarag‘ayzor tashkil qildirgan. Daraxtlarning bir qanchasini shaxsan o‘zi ekkan. U yerda olmaxonlar ham yashaydi.

Ma’lumot uchun, Islom Karimov nomidagi ilmiy-ma’rifiy yodgorlik majmuasi 2017-yilda Oqsaroy qarorgohi hududida tashkil etilgan. Uning tarkibiga muzey, ilmiy-tadqiqot va ta’lim markazi, kutubxona hamda konferensiya zali kiradi.