Zoʻrlash haqidagi mish-mish Hindiston universitetini qanday qilib tartibsizlikka duchor qilgani va yotoqxonalarni boʻshatib qoʻygani haqida

**Zoʻrlash haqidagi mish-mish Hindiston universitetini qanday qilib tartibsizlikka uloqtirdi va yotoqxonalarini boʻshatdi**

Yakshanba kuni baʼzi zoʻravon namoyishchilar shosseda politsiya mashinalariga oʻt qoʻygani aytilmoqda.

Hindistonning eng yirik xususiy universitetlaridan biri, talaba qizning kampusda zoʻrlangani haqidagi tasdiqlanmagan daʼvo zoʻravonlikka aylanib ketgan noroziliklarga sabab boʻlganidan keyin darslarni toʻxtatdi.

Politsiyaning maʼlum qilishicha, ular jinoyat ishi qoʻzgʻatgan va oʻtgan haftada Lovely Professional University (LPU) hududida sodir etilgani aytilayotgan zoʻrlash voqeasi haqiqatda yuz bergan-bermaganini aniqlash ustida ishlamoqda. Universitet bu ayblovni qatʼiyan rad etdi.

Politsiya maʼlumotlariga koʻra, birorta ham talaba hujumga uchraganini aytib murojaat qilmagan, tergovchilar hozircha taxmin qilinayotgan jabrlanuvchi yoki ayblanuvchining shaxsini aniqlamagan va shu paytgacha koʻrib chiqilgan kuzatuv kameralari videolarida hujum belgilari topilmagan.

Shunga qaramay, talabalarning WhatsApp guruhlari orqali tarqalgan mish-mishlar dam olish kunlari Penjobdagi Hindiston va xorijdan kelgan talabalarni jalb qiluvchi 600 akrlik ulkan kampusda tartibsizliklarni keltirib chiqardi.

2005 yilda faoliyati kichik shirinliklar doʻkonidan boshlangan oila tomonidan tashkil etilgan LPU minglab yoshlar yashaydigan yotoqxonalar va maʼruza zallaridan iborat yirik, mustaqil hamjamiyatga aylangan.

Fotosuratlar va videolarda mashinalar yonayotgani, olomon katta shosseni toʻsib qoʻygani va tartibsizliklar universitet darvozalaridan tashqariga tarqalgani sababli politsiya kaltaklardan foydalangani aks etgan. Politsiya mashinalariga shikast yetkazilgan, zobitlar yaralangan va kampusning ayrim qismlari vandalizmga uchragan.

Dushanba kuniga kelib shosse qayta ochildi va kampusda vaziyat tinchlandi, garchi u hali ham politsiyaning qattiq nazorati ostida boʻlsa-da.

Universitet rasmiylari ijtimoiy tarmoqlardagi daʼvolarni yolgʻon va asossiz deb atadi, biroq bu talabalarni tinchlantirishga kam yordam berdi va bir necha soat ichida yotoqxonalar boʻshab qoldi. Muhim imtihonlar qoldirildi va talabalarga uylariga qaytishga ruxsat berildi.

Norozilik bildirayotgan talabalarning talablaridan soʻng, politsiya "nomaʼlum shaxs"ga nisbatan zoʻrlash ishini roʻyxatdan oʻtkazdi va uni oʻrganish uchun yetti aʼzodan iborat maxsus tergov guruhini (SIT) tuzdi.

Lovely Professional University zoʻravonlik namoyishlari fonida darslarni 10 kunga toʻxtatdi

Tartibsizliklar 27 sentyabr kuni ertalab, bir necha kun oldin universitet yotoqxonalaridan birida yoki uning yaqinida talaba qiz zoʻrlangani haqidagi xabarlar tarqalganidan keyin boshlandi.

Gumonlanuvchi talabalar va OAV xabarlarida turlicha — santexnik, boʻyoqchi yoki quruvchi sifatida tasvirlangan. Baʼzi talabalar hujum 23 sentyabrda sodir boʻlganini aytishdi va universitet maʼmuriyatini xabardor qilinganidan keyin chora koʻrmaganlikda ayblashdi.

BBC Punjabi nashri ushbu ayblov haqidagi xabarlar WhatsApp guruhlarida tarqalganini aniqladi. Ular tarqalgani sayin olomon yigʻila boshladi.

Oxir-oqibat yuzlab odamlar Dehli va Penjobni bogʻlaydigan asosiy yoʻl boʻlgan 44-sonli Milliy shossega chiqib, harakatni 15 soatdan koʻproq vaqtga toʻsib qoʻyishdi. Yakshanba kuni kechqurun universitet mulkiga shikast yetkazilgan, buyumlarga oʻt qoʻyilgan va politsiya mashinalariga toshlar otilgan. Videolarda politsiya namoyishchilarni kaltaklayotgani aks etgan, garchi politsiya keyinchalik kaltak ishlatilganini rad etgan boʻlsa-da.

Darvozalar ichida talabalar qoʻrquv kechasini tasvirlashdi.

"Biz pichoq va qaychilar bilan oʻtirgandik", dedi talaba Arya BBC Punjabi nashriga. Uning soʻzlariga koʻra, odamlar eshiklarni taqillatayotganda talabalarga xonalariga qulflanib olish aytilgan. "Biz faqat shu kecha qandaydir tarzda oʻtib ketishi va bu yerdan chiqib ketishimiz haqida oʻylardik."

Keyinroq politsiya yetib kelib, ularni xavfsiz his qilishlariga yordam bergan, dedi u. Ertasi kuni u ketmoqchi boʻlgan. "Ota-onamiz ham bizni bu yerdan tezroq chiqib ketishimizni xohlashadi."

Kollej talabasi Aryaning aytishicha, ular zoʻravonlik sodir boʻlgan kechada kampusni tark etishdan boshqa narsa haqida oʻylamaganlar

Bu namoyishchilarning asosiy talablaridan biri ham edi.

"Talabalar FIR [Birinchi axborot hisoboti] roʻyxatdan oʻtkazilishini talab qilishmoqda, ammo talabalar bizga birorta ham jabrlanuvchining ismini ayta olishmadi", dedi politsiyaning yuqori lavozimli mulozimi Navin Singla BBC'ga.

Shunga qaramay, politsiya Hindistonning zoʻrlash toʻgʻrisidagi qonuniga binoan nomaʼlum shaxsga nisbatan FIR rasmiylashtirdi. FIR tergov uchun ayblovni rasmiy ravishda qayd etadi; u jinoyat sodir boʻlganini isbotlamaydi.

Singlaning aytishicha, tergovchilar kuzatuv kameralari videolarini ham koʻrib chiqishni boshlashgan. Dastlabki tekshiruv, dedi u BBC'ga, hozirgacha xonaga hech qanday begona shaxs kirmaganini koʻrsatgan.

"Hozircha zoʻrlash sodir boʻlgan yoki boʻlmaganini tasdiqlab boʻlmaydi", dedi u.

Ammo videolarni koʻrib chiqish davom etmoqda.

"Kampus ancha katta, shuning uchun biz hali hamma kameralarni koʻra olmadik", dedi Sinxa dushanba kuni jurnalistlarga. "Biz dastlab talabalar tilga olgan joylarni tekshirdik, ammo buning tagiga yetamiz."

Norozilik bildirayotgan talabalar avvalroq yaqin atrofdagi shosseni toʻsib qoʻyishgan edi, u dushanba kuni kechroq qayta ochildi

Buni aytish qiyin. Zoʻrlash ayblovi sifatida boshlangan narsa tezda xavfsizlik, universitetning munosabati va oxir-oqibat zoʻravonlikning oʻzi ustidan kengroq norozilikka aylanib ketdi.

Kampusda kimlar borligi borasida noaniqlik ham kuchaydi. Baʼzi talabalar namoyishlar tinch boshlanganini taʼkidlab, zoʻravonlikning kamida bir qismida begonalarni ayblashdi. Boshqalar esa BBC Punjabi nashriga universitet ichida niqobli yoki notanish odamlarni koʻrishganini aytishdi.

"Biz juda qoʻrqib ketdik", dedi Pavan ismli talaba. "Bu haqiqiy jang maydoniga aylandi."

Yana bir talaba Aniket Singhning aytishicha, begona odamlar qizlar yotoqxonasiga kirib, oʻzlarini politsiya xodimlari deb tanishtirib, eshiklarni taqillatishgan. Politsiya keyinchalik olomon orasida begonalar borligini tasdiqladi, biroq ular kimligi va qanday rol oʻynaganini aniqlashga harakat qilayotganini bildirdi.

Bunday chalkashlikda universitetning zoʻrlash ayblovini rad etishga urinishi oʻz navbatida yangi bahs-munozaralarni keltirib chiqardi.

Dushanba kuni LPU zoʻrlash sodir boʻlgani aytilayotgan yotoqxona xonasida yashovchi uch nafar ayolning videosini eʼlon qildi. Ular u yerda hech narsa boʻlmaganini aytishdi va odamlardan ularni bezovta qilishni toʻxtatishni soʻrashdi.

Oʻsha talabalar keyinroq boshqa videoda universitet rasmiylari ularga nima deyishni buyurganini, yozuvni tahrir qilganini va ularning roziligisiz joylashtirganini daʼvo qilishdi. Bu daʼvolar mustaqil ravishda tasdiqlanmagan. LPU talabalarning ayblovlariga izoh bermadi.

Noroziliklar paytida tarqalgan yana bir daʼvo taxmin qilinayotgan zoʻrlashni yaqinda Telangana shtatidan boʻlgan LPU talabasi qizning oʻz joniga qasd qilishi bilan bogʻlashga urindi. Politsiyaning maʼlum qilishicha, uning oʻlimi boʻyicha tergov allaqachon boshlangan va ikki holatni bogʻlovchi tasdiqlangan dalillar yoʻq.

Tartibsizliklardan beri universitet kampusi atrofida politsiyaning katta kuchlari mavjud

Hozircha kampus hayoti izdan chiqqan. Muntazam darslar 10 kunga toʻxtatildi va imtihonlar qoldirildi. Talabalardan ota-onalari yoki vasiylari bilan gaplashgandan soʻng uylariga ketish soʻralgan.

Qolganlarga esa oʻz turar joylarida qolish va keyingi tartibsizliklardan qochish aytilgan.

Penjob shtati ayollar komissiyasi ham FIR, tergov tafsilotlari va talabalar xavfsizligini taʼminlash choralari haqida maʼlumot soʻradi.

Endilikda tergov oldida ikkita alohida savolga javob berish turibdi: noroziliklarga sabab boʻlgan hujum haqida dalillar bormi va undan keyin sodir boʻlgan zoʻravonliklar ortida kim turgan?

Dushanba kuni talabalar bilan suhbatda LPU pro-kantsleri Rashmi Mittal universitetda talabalar oʻz xavotirlarini bildirishlari uchun koʻplab kanallar mavjudligiga qaramay, ular buning oʻrniga "tarqalayotgan mish-mishlarga ishonganlaridan" xafa boʻlganini aytdi. U shuningdek, tartibsizliklarga begonalar qoʻshilganini daʼvo qildi.

"Menimcha, talabalar bunday qila olmaydi", dedi u.