Yamandagi fuqarolar urushi. Minglab bolalar qurolli nizoga jalb qilingan
Yamandagi fuqarolar urushi. Minglab bolalar qurolli nizoga tortilgan
Yamanda yuz minglab odamlarning yostigʻini quritgan va millionlab aholini qochqinga aylantirgan fuqarolar urushi boshlanganiga 14 yil toʻlmoqda. Nizo eskalatsiyasining yangi toʻlqini fonida inson huquqlari himoyachilari va xalqaro tashkilotlar qarama-qarshilikning har ikki tomonida voyaga yetmaganlarning jangovar harakatlarga ommaviy ravishda jalb etilayotganidan xavotir bildirmoqda.
Shunday hikoyalardan biri bilan Middle East Eye nashri boʻlishdi va unda oʻn yetti yoshli oʻsmir Ibrahim haqida soʻz yuritildi. Yigitcha yoshi katta qarindoshlari bilan birga tugʻilgan qishlogʻini husiylardan himoya qilish uchun otasining avtomatini qoʻlga olgan. Oʻsmir oʻz kelajagini armiya bilan bogʻlamasligini va avtomexaniklikka oʻqishni orzu qilishini taʼkidlaydi, biroq shafqatsiz voqelik bolalarni tinch hayot istiqbollaridan mahrum etmoqda. BMT maʼruzasi mualliflari taʼkidlaganidek, oʻsmirlarning urushga jalb etilishining asosiy omillari oʻzini himoya qilish zarurati va mutlaq qashshoqlik boʻlib qolmoqda.
BMT Bosh kotibining hisobotiga koʻra, birgina 2021 yildan 2023 yilgacha boʻlgan davrda 8 yoshdan 17 yoshgacha boʻlgan voyaga yetmaganlarni yollash boʻyicha 564 ta holat hujjatlashtirilgan. Ulardan 345 ta holat husiylar, 210 tasi esa hukumat kuchlari va ularning ittifoqchilari hissasiga toʻgʻri keladi. 293 ta holatda bolalar bevosita janglarda qatnashgan, buning ustiga ulardan 27 nafari hatto oʻn besh yoshga ham toʻlmagan. Oʻz navbatida, Yaman harbiylari muntazam qismlarda bolalar borligini rasman inkor etmoqda: polkovnik Abdul Bosit al-Bahr BBC uchun bergan sharhida voyaga yetmaganlarni yollash qatyiyan man etilganini, yakka-yagona holatlar esa bolalar shunchaki otalariga pozitsiyalarda hamrohlik qilishlari bilan tushuntirilishini bildirdi.
SAM inson huquqlari tashkiloti bundan ham kattaroq raqamlarni keltiradi: 2014 yildan 2023 yilning fevraliga qadar qurolli tuzilmalarga 11 310 nafar bola jalb qilingan, ulardan 6269 nafari 8 yoshdan 11 yoshgacha boʻlgan yoshda edi. Tashkilot rahbari Tavfiq al-Humaydiyning taʼkidlashicha, oila daromadini yoʻqotganda, jangarilar tomonidan beriladigan arzimas toʻlovlar yoki oziq-ovqat payloklari bola uchun jismonan tirik qolish masalasiga aylanadi.
Al Jazeera telekanali surishtiruvi maʼlumotlariga koʻra, oʻsmirlarga tez-tez qurol, bir oylik tayyorgarlik kurslari va oyiga 50 ming Yaman riali (atrofida 94 dollar) miqdorida taʼminot vaʼda qilinadi. BMTning 2026 yilgi baholashlariga koʻra, Yamanning 22 milliondan ortiq aholisi gumanitar yordamga oʻtkir muhtoj, 5,2 million kishi esa majburiy koʻchirilganlar boʻlib qolmoqda, bu esa bolalar huquqlarini himoya qilish bilan bogʻliq inqirozni yanada chuqurlashtiradi.