Har besh o‘smirdan biri onlayn jinsiy zo‘ravonlikka uchramoqda — YUNISEF

**Har besh o‘smirdan biri onlayn jinsiy zo‘ravonlik qurboni bo‘lmoqda – YUNISEF hisoboti**

YUNISEF tomonidan o‘tkazilgan tadqiqotga ko‘ra, internet bolalar uchun nazoratsiz va xavfli makonga aylanib bormoqda. Ijtimoiy tarmoqlar foydalanuvchilarni ko‘proq ushlab turish maqsadida xavfli kontentlarni tarqatmoqda, bu esa o‘smirlarda psixologik muammolar va hatto o‘z joniga qasd qilish fikrlarini keltirib chiqarmoqda. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, dunyo bo‘ylab har besh o‘smirdan biri onlayn jinsiy zo‘ravonlikka duch kelmoqda.

**Tafsilotlar:**

* **Zo‘ravonlik ko‘lami:** 2025-yilda 12 yoshdan 17 yoshgacha bo‘lgan har beshta o‘smirdan biri jinsiy tegajog‘likka uchragan.

* **Kontentga duch kelish:** 15 milliondan ortiq bola keraksiz jinsiy kontentga duch kelgan.

* **Majburiy suhbatlar:** 9 million bola bunday suhbatlarga majburlangan.

* **Ruxsatsiz tarqatilgan suratlar:** 4 million bolaning surati ularning roziligisiz tarqatilgan.

**Jabrlanganlarning reaksiyasi va tajovuzkorlar:**

* **Xabar bermaslik:** Jabrlanganlarning 41 foizi bu haqda hech kimga aytmagan.

* **Huquq-tartibot organlariga murojaat:** Faqat 1 foizdan kam holatda huquq-tartibot organlariga xabar berilgan.

* **Tajovuzkorlarning shaxsi:** Tajovuzkorlarning 57 foizi jabrlanuvchiga tanish shaxslar (do‘stlar, oila a’zolari yoki sevgilisi) bo‘lgan. Faqatgina 16 foiz holatda begona shaxslar aybdor bo‘lgan.

**Xavf manbalari:**

Asosiy xavf manbalari Meta kompaniyasiga tegishli Facebook, WhatsApp va Instagram platformalaridir. Shuningdek, Snapchat, TikTok, YouTube va onlayn o‘yinlar orqali ham tajovuzlar sodir etilgan.

**Tadqiqot ko‘lami:**

Tadqiqot 21 ta davlatdagi 21 ming nafar o‘smir o‘rtasida o‘tkazilgan. Yevropa va AQSHda ham shunga o‘xshash natijalar qayd etilgan; Yevropada o‘smirlarning 22 foizi internetda behayo xabarlar olganini bildirgan.

**YUNISEFning chaqirig‘i va global choralar:**

YUNISEF hukumatlar va texnologiya kompaniyalarini bolalarni yaxshiroq himoya qilishga chaqirmoqda. Dunyoda ijtimoiy tarmoqlarni taqiqlash bo‘yicha bahslar kuchaymoqda. Avstraliya 16 yoshgacha bo‘lgan bolalarga ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishni taqiqlagan birinchi mamlakat bo‘ldi. Buyuk Britaniya va Fransiyada ham shunday cheklovlar joriy etilmoqda.

**AQSHdagi kelishuv:**

AQSHda Meta kompaniyasi bolalarga zarar yetkazgani bo‘yicha sud da’vosini kelishuv bilan yakunladi. Kompaniya shtatlarga 17,1 milliard dollar to‘lashga va o‘smirlarning tarmoqdagi vaqtini kuniga 2 soatgacha cheklashga rozi bo‘ldi. Tunda kirish to‘liq taqiqlanadi.

**O‘zbekiston aholisi prognozi:**

Avvalroq YUNISEF O‘zbekiston aholisi 2050-yilga kelib 52 milliondan oshishi haqida prognoz qilgani haqida xabar berilgandi. Tashkilotning “Markaziy Osiyoda 2050 avlodi” nomli tahliliy ma’lumotnomasiga ko‘ra, 2030-yilga borib aholi soni 40 milliondan, 2050-yilga borib esa 52 million kishidan oshishi kutilmoqda. Aholining bu darajada o‘sishi, asosan, tug‘ilish ko‘rsatkichlarining o‘lim darajasidan doimiy ravishda yuqori bo‘lib qolayotgani hisobiga ta’minlanadi.