Xorazmda qashshoqlik va ishsizlikni kamaytirish bo'yicha parlament nazoratining yangi tizimi joriy etilmoqda.

O'zbekistonning Xorazm viloyatida qashshoqlik va ishsizlikni samarali ravishda kamaytirishga qaratilgan innovatsion parlament nazorati tizimi joriy etilmoqda. Ushbu model nafaqat muammolarni aniqlashni, balki ularni hal qilishda parlament a'zolarini faol jalb qilishni va erishilgan natijalarni baholashni ham o'z ichiga oladi.

**Nazoratga yangi yondashuv**

Tizim qiyin ahvoldagi oilalarga maqsadli yordamni kuchaytirish va qashshoqlik va ishsizlikni kamaytirish maqsadlariga erishishni ta'minlash uchun mo'ljallangan. Oliy Majlis Senati raisi Tanzila Narbaeva boshchiligidagi ishchi guruh Xorazm viloyatida ushbu ishning tashkil etilishini o'rganib chiqdi. Urganchda parlament a'zolari, xalq deputatlari mahalliy Kengashlari raislari va kotibiyat rahbarlari hamda mahalla tashkilotlari vakillari ishtirokida yig'ilish bo'lib o'tdi.

Muhokamada O'zbekiston Mahallalari Assotsiatsiyasi, Nuroniy jamg'armasi, Oila va ayollar qo'mitasi, Yoshlar ishlari agentligi, Inson ijtimoiy xizmatlar markazi va kasaba uyushmalari vakillari ishtirok etdi.

Nazoratdan aniq natijalargacha

Yangi tizimga ehtiyoj Xorazm viloyati oldida qo'yilgan ulkan maqsadlardan kelib chiqadi. Prezidentning mintaqaga tashrifi davomida aniq maqsadlar belgilandi: 81 000 kishini qashshoqlikdan chiqarish, 39 000 ishsizni ish bilan ta'minlash va yil oxiriga qadar mintaqada qashshoqlik va ishsizlikni butunlay yo'q qilish.

Ushbu maqsadlarga erishish uchun Senat mahalliy Kengashlarning (parlamentlarning) mahallalar (mahalla kengashlari) bilan ishlashda bevosita ishtirok etishini ta'minlaydigan mexanizmni ishlab chiqdi. Yangi yondashuvning asosiy farqi parlament nazorati mantig'ini o'zgartirishdadir. Uning vazifasi ko'rsatmalarning bajarilishini tekshirish yoki hisobotlarni tinglash bilan cheklanib qolmaydi. A'zolar butun jarayonda - muayyan muammoni aniqlashdan tortib, yechim topish, uning bajarilishini monitoring qilish va yakuniy natijalarni baholashgacha ishtirok etishlari kerak. Ushbu format parlament nazoratini aholiga yaqinlashtiradi va uni yanada maqsadli qiladi.

**Har bir deputatning shaxsiy mas'uliyati**

Yangi tizimga ko'ra, har bir deputat "yetti mahalla" va jamoat tashkilotlari vakillari bilan birgalikda o'z saylov okrugidagi mahallalarda belgilangan vazifalarning bajarilishini kuzatib boradi. Bu ish quyidagi masalalarni hal qilishi kerak bo'lgan aniq rejaga asoslanadi:

* Ishsizlikni kamaytirish;

* Oilalarni qashshoqlikdan chiqarish;

* Ijtimoiy xizmatlar ko'rsatish;

* Investitsiya loyihalarini amalga oshirish;

* Mahallaning ijtimoiy infratuzilmasini rivojlantirish;

* Aniqlangan muammolarni hal qilish.

Shunday qilib, parlament ishi yanada yo'naltirilgan bo'ladi: har bir tumanga ma'lum vazifalar va kutilgan natijalar beriladi. Ijtimoiy reyestrga kiritilgan oilalarga alohida e'tibor qaratiladi. Ular bilan ishlash oilaning o'ziga xos holati, ehtiyojlari va barqaror daromad manbaini yaratish imkoniyatlarini hisobga olgan holda individual ravishda amalga oshirilishi kerak.

**Mahalla – siyosatni amalga oshirishning asosiy darajasi**

Yangi tizim kengroq tendentsiyani aks ettiradi – ijtimoiy va iqtisodiy masalalarni hal qilishni to'g'ridan-to'g'ri mahalla darajasiga o'tkazish. Aynan shu yerda ishsizlik va qashshoqlikning sabablari eng aniq ko'rinadi: barqaror daromadning yo'qligi, kasbiy ko'nikmalarning yo'qligi, moliyalashtirishning cheklanganligi va infratuzilma yoki ijtimoiy xizmatlarning yo'qligi.

Shuning uchun universal qo'llab-quvvatlash choralari har doim ham bir xil natijalarni bermaydi. Maqsadli sa'y-harakatlar ma'lum bir oilaning nimaga muhtojligini aniqlashga yordam beradi: bandlik, o'qitish, tadbirkorlikni qo'llab-quvvatlash, ijtimoiy xizmatlar, tibbiy yoki ta'lim yordami. Shu nuqtai nazardan, deputat aholi, ijro etuvchi hokimiyat organlari va jamoat tashkilotlari o'rtasidagi bog'lovchi vositaga aylanadi.

**Jamoat tashkilotlarining ishtiroki**

Yangi yondashuvni amalga oshirish mahalliy darajada aholi bilan ishlayotgan tashkilotlarning keng ishtirokini talab qiladi. Mahalla uyushmasi, Nuroniy jamg'armasi, Oila va ayollar qo'mitasi, Yoshlar ishlari agentligi, Inson ijtimoiy xizmatlar markazi va kasaba uyushmalari vakillari deputatlar bilan ishlashga jalb qilinadi. Bu oilalarni yanada keng qamrovli qo'llab-quvvatlashni ta'minlashi va turli idoralar bir vaqtning o'zida bir xil muammolarni yagona muvofiqlashtirish mexanizmisiz hal qiladigan vaziyatdan qochishi kerak. Asosan, biz ijtimoiy qo'llab-quvvatlash, bandlik, tadbirkorlik va infratuzilmani rivojlantirish o'zaro bog'liq sohalar sifatida qaraladigan yagona oilani qo'llab-quvvatlash tizimini yaratish haqida gapiramiz.

**Haftalik monitoring va oylik baholash**

Uzluksiz nazoratni ta'minlash uchun ko'p bosqichli monitoring mexanizmi mavjud. Ishlar har hafta mahalliy Kengashlarning doimiy qo'mitalari tomonidan ko'rib chiqiladi va har oy Kengash sessiyalarida tanqidiy muhokama qilinadi. Mas'ul mansabdor shaxslarning hisobotlari va ma'lumotlari tinglanadi va ularning faoliyati erishilgan natijalar asosida baholanadi. Bu yondashuv rasmiy hisobot davridan uzluksiz monitoringga o'tish imkonini beradi. Agar belgilangan maqsadga erishilmagan bo'lsa, muammo belgilangan muddat tugaganidan keyin emas, balki erta aniqlanishi kerak.

**Asosiy mezon: Oilaning qashshoqlikdan barqaror qutulishi**

Yangi tizimda natija tushunchasi alohida ahamiyatga ega. Ijtimoiy xizmat ko'rsatishning o'zi, kredit ajratish yoki odamni ishga joylashtirish muammoning to'liq yechimini anglatmaydi. Bundan ham muhim ko'rsatkich - bu oilaning keyinchalik mustaqil ravishda zarur daromad darajasini ta'minlash va qashshoqlikka qaytishdan qochish qobiliyatidir. Shuning uchun parlament nazorati nafaqat amalga oshirilgan chora-tadbirlar sonini, balki ularning uzoq muddatli ta'sirini ham hisobga olishi kerak. Bu tamoyil qashshoqlikka qarshi kurashni yanada barqaror qilishi mumkin: oqibatlarni vaqtincha hal qilish o'rniga, u oilaning iqtisodiy ahvolini o'zgartirish uchun sharoit yaratadi.

**Sinov "Jiddiy" Mahalla**

Yangi tizimni joriy etish asosan "jiddiy" deb tasniflangan mahallalardan boshlanadi. Bu yangi mexanizmning samaradorligini ishsizlik va qashshoqlik eng ko'p uchraydigan hududlarda sinab ko'rish imkonini beradi. Parlament a'zolari va jamoatchilik vakillari bilan uchrashuvda tizim batafsil muhokama qilindi va uni amalga oshirish bo'yicha amaliy vazifalar belgilandi. Yangi mexanizmni amalga oshirishda viloyatning 348 nafar parlament a'zosi va 509 ta okrugi ishtirok etadi.

**Parlament ishining yangi formati**

Xorazm viloyati uchun yangi tizim shunchaki qo'shimcha nazorat vositasi emas, balki parlament a'zolari va jamoatchilik o'rtasidagi o'zaro munosabatlar formatini o'zgartirishga urinishdir. Uning asosiy printsipi ketma-ketlik sifatida shakllantirilishi mumkin: muammoni aniqlash, yechim topish, uning amalga oshirilishini ta'minlash va natijalarni kuzatish. Agar ushbu mexanizm amalda samarali bo'lsa, parlament vakillari mahalliy darajada bandlik va qashshoqlik muammolarini hal qilishda yanada muhimroq rol o'ynay oladilar. Natija nafaqat parlament a'zolarining faol ishtirokiga, balki mahalliy hokimiyat organlari, mahallalar, ijtimoiy xizmatlar va jamoat tashkilotlarining muvofiqlashtirilgan sa'y-harakatlariga ham bog'liq bo'ladi.

Oxir-oqibat, yangi tizimning samaradorligi o'tkazilgan yig'ilishlar va tinglangan hisobotlar soni bilan emas, balki qancha oila barqaror daromadga ega bo'lishi, qancha odam ishsizlikdan qutulishi va muayyan mahallalarda turmush sharoitining sifat jihatidan qanchalik yaxshilanishi bilan belgilanadi. Rasmiy nazoratdan natijaga asoslangan nazoratga o'tish Xorazm viloyatidagi yangi parlament modelining asosiy yo'nalishiga aylanishi mumkin.