Xavotirga tushgan hindistonliklar keksa ota-onalariga gʻamxoʻrlik qilishda yordam berishi uchun startaplarga murojaat qilmoqda

Xavotirdagi hindistonliklar qariya ota-onalariga qarashda yordam soʻrab startaplarga murojaat qilmoqda

2050 yilga borib, har besh hindistonlikdan biri 60 yoshdan oshgan boʻladi

Djakartadagi reklama boʻyicha rahbar Arindam Bhattacharya 2024 yilda kutilmagan ogohlantirishni oldi.

Hindistonning Kalkutta shahrida yashaydigan ota-onasi uning huzuriga mehmonga kelganida, otasining sogʻligʻi toʻsatdan yomonlashib qoldi. Bhattacharya tibbiy yordam tashkillashtirishga muvaffaq boʻldi, ammo ular uyga qaytadigan vaqt kelganida, u koʻplab hindistonliklarga yaxshi tanish boʻlgan savol qarshisida qoldi: oʻzingiz shaxsan oʻsha yerda boʻla olmasangiz, ota-onangizga qanday gʻamxoʻrlik qilasiz?

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Aholishunoslik jamgʻarmasi (UNFPA) maʼlumotlariga koʻra, butun dunyo boʻylab 60 va undan yuqori yoshdagi odamlar soni 2020 va 2050 yillar oraligʻida ikki baravarga ortib, 2,1 milliardga yetishi kutilmoqda. Hindiston ham xuddi shu tendentsiyaga ergashmoqda — 2050 yilga borib, har besh hindistonlikdan biri 60 yoshdan oshadi va bu aholining qariyb 21 foizini tashkil qiladi.

UNFPA qayd etishicha, shu oxirgi bir necha oʻn yillikkacha Hindistonda keksalar parvarishi boʻyicha munozaralar deyarli boʻlmagan, chunki oilalar bu masʼuliyatni oʻz zimmasiga oladi degan qarash mavjud edi.

Ajdodiy qoʻshma oilalarning parchalanishi kabi omillar sababli bu masala yanada murakkablashdi. Yoshlar uyni tark etayotgani va keksalarni qoʻllab-quvvatlash uchun ijtimoiy infratuzilma cheklangani sababli, mutaxassislarning aytishicha, bu boradagi uzilish faqat kattalashib bormoqda.

Baʼzilar buni yangi imkoniyat deb bilmoqda.

Hukumatning NITI Aayog tahlil markaziga koʻra, Hindistonda keksalar parvarishi sanoatining qiymati taxminan 7 milliard dollarni (5,56 milliard funt sterling) tashkil etadi va u jadal kengayib, sogʻliqni saqlash kompaniyalari uchun katta imkoniyatlar yaratishi kutilmoqda.

Bir qator startaplar allaqachon bu sohaga kirib kelmoqda. Ular keksalar yashaydigan majmualar, uyda parvarish qilish va texnologiyalarga asoslangan xizmatlar kabi yoʻnalishlarni nishonga olmoqda. Ularning maqsadi keksa yoshdagi insonlarga mustaqilroq yashash va qarishga yordam berish boʻlsa-da, ularning mijozlari aksar hollarda oʻsha insonlarning farzandlari boʻladi.

Bhattacharyaning aytishicha, u hozirda ota-onasining sogʻligʻini kuzatib borish, parvarishni muvofiqlashtirish va shoshilinch tibbiy yordamni tashkil etishda ikkita startapga tayanadi.

"Bu xizmatlar katta yordam boʻlmoqda, lekin men hali ham hamma narsani [Djakartadan turib] diqqat bilan nazorat qilaman", dedi u.

Oʻsish kuzatilayotgan sohalardan biri — tartibga solingan keksalar turar joylari boʻlib, bu asosan daromadlarning ortishi va oila tuzilmalarining oʻzgarishi bilan bogʻliq. Ammo baʼzi mutaxassislarning aytishicha, talab taklifdan ancha oʻzib ketgan.

Manasum Senior Living, Primus Senior Living, Ananta Living va Vedaanta Senior Living kabi kompaniyalar maxsus keksalar uy-joylari va parvarishi loyihalarini rivojlantirmoqda, shu bilan birga anʼanaviy koʻchmas mulk developerlari ham ortib borayotgan qiziqish bildirmoqda.

Colliers International Group koʻchmas mulkni boshqarish firmasining hisob-kitoblariga koʻra, Hindistonda keksalar turar joyiga boʻlgan joriy talab taxminan 2-2,2 million xonadonni tashkil etadi, mavjudlari esa bor-yogʻi 25 000 atrofida.

Texnologiya sohasining sobiq rahbari Anantaram Varayur Hindistondagi koʻplab keksalarning AQShdagi tengdoshlariga qaraganda koʻproq cheklangan hayot kechirishayotganini koʻrgach, Manasum Senior Living kompaniyasiga hamsoasib boʻldi.

2015 yilda u kontseptsiya bilan tanish boʻlgan yosh hindistonliklarni jalb qilish umidida AQShda yirik hindiy jamoasi tomonidan tashkil etilgan tadbirda targʻibot stendini oʻrnatganda, deyarli hech kim savol berib kelmadi. Uning ishonishicha, bunga keksa oila aʼzolarini Hindistonda anʼanaviy ravishda atalmish "qariyalar uyi"da qoldirish bilan bogʻliq "nomus" tuygʻusi sabab boʻlgan.

Ammo vaziyat oʻzgardi — uning kompaniyasida asosan Bangalor va Goada 900 ta faoliyat yuritayotgan xonadon mavjud boʻlib, 2030 yilga borib ularning sonni, jumladan lyuks loyihani ham qoʻshganda, 10 000 taga yetkazish rejalashtirilmoqda.

U farzandlari chet elda yashaydigan keksa fuqarolardan, maxsus ehtiyojlari boʻlgan katta yoshdagi farzandlari bor juftliklardan, keksa yolgʻiz kishilardan va hatto kelajakni oldindan rejalashtirayotgan yoshroq insonlardan soʻrovlar olmoqda.

Shu bilan birga, koʻplab keksalar hali ham oʻz oilaviy uylari yoki xonadonlarida qolishni afzal koʻrishadi va oʻsha yerda yordamga muhtoj.

Ilgari qarovchilar va hamshiralar oiladagi qarovchilarga qoʻshimcha yordamchi sifatida koʻrilar edi. Bugungi kunda ular aksar hollarda asosiy qarovchiga aylanmoqda.

Bir vaqtlar kichik agentliklar tomonidan boshqarilgan tarqoq va mahalliy bozorda endilikda poʻlatdan poʻlatgacha uyda parvarish qilish xizmatlarini taklif etadigan va kengayish uchun texnologiyalardan foydalanadigan kompaniyalar paydo boʻlmoqda. Ular orasida Emoha Elder Care Services, Care24 va KITES Senior Care bor.

Ammo parvarish qilish juda nozik va shaxsiy soha boʻlgani uchun munosib xodimlarni ishga olish va ularni ushlab qolish katta muammo hisoblanadi.

"Ishchi kuchini yetarlicha tayyorlamaslik ortib borayotgan talab fonida malakali mutaxassislarning oʻtkir tanqisligiga olib keladi", deb ogohlantiradi CareEdge reyting firmasi hisobotida.

Muammo faqat malakada emas. Qarovchilar, shuningdek, firibgarlik, moliyaviy nayranglar va boshqa shakldagi suiisteʼmolchiliklarga ojiz boʻlgan guruhni qoʻllab-quvvatlash uchun sinchkovlik bilan tekshirilishi va maxsus tayyorgarlikdan oʻtishi kerak.

NITI Aayog buni tan oldi va Hindistonda professional va hammani kamrab oluvchi qarovchilik ekotizimini yaratish uchun milliy qarovchilik siyosati zarurligini taʼkidladi.

Tadbirkorlar, shuningdek, mijozlarning ijtimoiy va emotsional ehtiyojlarini qondirishga harakat qilmoqdalar.

2022 yilda Tata Group sobiq raisi Ratan Tataning Goodfellows startapiga kiritgan investitsiyasi jamoatchilikning diqqat-eʼtiborini tortib olgan edi. Kompaniyaning shiori uning maqsadini ifodalaydi — "Nabiralar qiladigan hamma narsa!"

Asoschi Shantanu Naiduning aytishicha, maqsad oilaning oʻrnini bosish emas, balki keksa mijozlar uchun shoʻx va hamdard yosh hamrohlarni taqdim etish orqali boʻshliqni toʻldirishdir — xoh birga sifatli vaqt oʻtkazish boʻlsin, xoh shunchaki texnologiyalardan foydalanishda yordam berish boʻlsin.

Naiduning startapi insoniy emotsional intellektga tayansa, baʼzi tadbirkorlar amaliy muammolarni hal qilish uchun sunʼiy intellektga murojaat qilmoqda.

Bangalorda Kubo Care va NoBlink.ai kabi kompaniyalar uylardagi devorga oʻrnatilgan radar qurilmalarini SI bilan ishlaydigan kuzatuv xizmatlari bilan birlashtirib, odamlarning harakatini kuzatadi va agar ular hushidan ketsa yoki yiqilsa, shoshilinch xizmatlarga xabar beradi.

NoBlink.ai hammuassisi Prajit Nairning aytishicha, maqsad "arzon va hamyonbop narxda boʻlishi uchun keng miqyosda ishlab chiqishdir".

Uning taʼkidlashicha, kompaniya hozirda bu tizimlarni keksalar turar joy loyihalariga bir qurilma uchun 13 500 rupiydan ($141.74; £106.42), plyus har bir xona uchun oylik kuzatuv toʻlovi 50 rupiydan boshlab sotadi — bu chet Eldagi baʼzi oʻxshash mahsulotlar narxining oʻndan biri demakdir.

Ammo koʻplab startaplar narxlarni past ushlab turishga harakat qilayotganiga qaramay, hamyonboplik asosiy muammo boʻlib qolmoqda.

Hindiston uchun muammo nafaqat keksalar parvarishi, balki hamyonbop parvarishdir

Varayurning aytishicha, keksalar turar joyi loyihasida bir xonali, mehmonxonali va oshxonali xonadonni sotib olish 6 million rupiyga tushishi mumkin, bunga texnik xizmat koʻrsatish va ovqatlanish uchun qoʻshimcha toʻlovlar kiradi. Narx tanlangan qulayliklarga qarab oʻzgarishi mumkin.

Talab yuqori, ammo bu aksariyat keksa hindistonliklarning imkoniyatidan tashqarida.

NITI Aayog maʼlumotlariga koʻra, Hindistondagi keksa aholining 78 foizi pensiyaga ega emas, bu esa ushbu xizmatlardan foydalanishni cheklab qoʻyishi mumkin. Kamida bir nafar keksa kishisi boʻlgan xonadonlarning aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan oʻrtacha oylik daromadi taxminan 3 568 rupiyni tashkil etadi, keksa aʼzosi boʻlmagan xonadonlarda esa bu koʻrsatkich 4 098 rupiyga teng.

Shu sababli, mutaxassislarning aytishicha, startaplar yagona yechim boʻla olmaydi.

Yaponiya aholining qarishi muammolarini uzoq muddatli parvarish sugʻurtasi, davlat hamshiralik muassasalari, ijtimoiy almashinuv dasturlari va jamoaga asoslangan qoʻllab-quvvatlash tizimlari kombinatsiyasi orqali hal qildi. Hindistonning qoʻshnisi Xitoy esa ishchi kuchi kamayib borayotgan bir paytda, aholining qarishi bilan kurashish uchun yillar davomida yoshlarni oila qurishga va tugʻilishni oshirishga undaydigan choralarni joriy etdi.

Shu yil boshida Kerala keksa fuqarolar uchun hamyonbop parvarish, huquqiy yordam, raqamli kamrab olish va xavfsiz jamoat joylariga boʻlgan huquqlarga qaratilgan muhim qonunni qabul qilgan birinchi Hindiston shtati boʻldi.

Soha mutaxassislarining aytishicha, Hindiston demografik chorrahaga yetguncha hali vaqt bor. Ammo millionlab qoʻshimcha keksa fuqarolarga gʻamxoʻrlik qilish mustahkam qoʻllab-quvvatlash tizimlarini talab qiladi. Keksa fuqarolarga xizmat koʻrsatuvchi biznesning mustahkam ekotizimi bu uzilishni bartaraf etishga yordam berishi mumkin.