Virusli mavsum boshlandi: kuzda immunitetni kuchaytirish uchun 4 muhim tavsiya

Virusli mavsum boshlandi: kuzda immunitetni kuchaytirish uchun 4 muhim tavsiya

Kuz — virusli kasalliklar hujumini kuchaytiradigan davr bo‘lib, bu paytda immunitet tizimi himoyaga muhtoj bo‘ladi. Sovuq havo boshlanganda uni samarali qo‘llab-quvvatlashning bir nechta yo‘li bor. Immunitetni qanday mustahkamlashni bilsangiz, kasalliklar haqida xavotir olishga hojat qolmaydi. Buning uchun bir nechta oddiy qoidalarga amal qilish kifoya.

**Yaxshi va yetarli darajada uxlang**

Har bir inson bolaligidan sog‘lom uyqu salomatlikning kaliti ekanini biladi. Kasal bo‘lib qolganimizda nega instinktiv ravishda to‘shagimizni tark etishga shoshilmasligimiz haqida o‘ylab ko‘rganmisiz? Gap shundaki, uyqu vaqtida tanamizda bir qator gormonlar, xususan, tanamizning asosiy himoya hujayralaridan biri — limfotsitlarning faollashuvida ishtirok etadigan o‘sish gormoni va melatonin ajralib chiqadi. Shu sababli qattiq uyquga ketgan paytimizda immunitetimiz bizni virus va bakteriyalardan faol himoya qiladi.

Shuning uchun qulayroq yostiq sotib olish va o‘zimizni kamida yetti soatlik sifatli tungi uyqu bilan ta’minlash kerak. Uyquga yotishdan oldin xonani shamollatish lozim, chunki yuqori kislorod miqdori miya qon aylanishiga yordam beradi.

Sirkad ritmlar shakllanishi uchun o‘zingizni har doim bir xil vaqtda uxlashga odatlantirish juda muhim. Shunda organizmning o‘zi uyqu uchun zarur bo‘lgan soatlar sonini belgilaydi. Masalan, tiklanish uchun ayrim kishilarga yetti soat, boshqalariga esa sakkiz soat kerak bo‘ladi. Aytgancha, bu ayniqsa migren bilan og‘riganlar uchun bosh og‘rig‘ining oldini olishning yaxshi usuli hisoblanadi.

**To‘g‘ri ovqatlanish**

Organizmni barcha turdagi oziq moddalar — oqsillar, yog‘lar va uglevodlar bilan ta’minlash juda muhim. Kuz muntazam parhezlar uchun eng yaxshi vaqt emas.

Bundan tashqari, ratsionga ko‘proq vitaminlar qo‘shish kerak, masalan, o‘tli damlamalar, mevalar, yangi uzilgan sabzavotlar va yong‘oqlardan foydalanish mumkin. Avvalo, yangi uzilgan meva va sabzavotlarni, ayniqsa mavsumiy vitaminlarga boy mahsulotlarni iste’mol qiling.

Meva va sabzavotlar har kungi ovqatlanish ratsionida bo‘lishi kerak, shunda organizm vitaminlar bilan ta’minlanadi va immunitetni mustahkamlashga yordam beradi. Masalan, C vitamini organizmda to‘planmaydi, ya’ni uni har kuni ovqat bilan birga olish kerak.

**Sport — salomatlik va yaxshi kayfiyat garovi**

Sport bilan shug‘ullanish qonimizni kislorod bilan boyitishi, chidamlilikni rivojlantirishga yordam berishi va stress darajasini kamaytirishi isbotlangan. Agar sport bilan shug‘ullanish uchun vaqtingiz bo‘lmasa, piyoda yurishni odatga aylantiring.

Bundan tashqari, aerob va anaerob mashqlarni navbatma-navbat almashtirish juda foydali. Sport zalida va toza havoda mashq qilganda turli mushak guruhlari stressni boshdan kechiradi. Bu kislorodning turlicha to‘yinganligi bilan bog‘liq. Bunday almashinish nafaqat mushak to‘qimalarining uyg‘un rivojlanishini ta’minlaydi, balki vazn yo‘qotish jarayoniga ham hissa qo‘shadi.

**Yillik emlanishni o‘tkazib yubormang**

Har bir inson yordamga muhtoj va immunitetimiz bundan mustasno emas. O‘z vaqtida emlanish tufayli siz immunitet tizimini zaiflashgan va butunlay xavfsiz patogenlar bilan “tanishtirish” orqali kasallik boshlanishining oldini samarali olishingiz, shuningdek kelajakda uning sovuq mavsumda haqiqiy patogenlardan faol himoyalanishga tayyorligini oshirishingiz mumkin.

Grippga qarshi emlash uchun eng maqbul vaqt — kuzning boshi, ya’ni sentabr va oktabr oylari. To‘liq himoya shakllanishi uchun kamida 2-4 hafta kerakligini hisobga olish lozim.

Virusli mavsum arafasida har yili grippga qarshi emlanish va pnevmoniyaning asosiy qo‘zg‘atuvchisi — pnevmokokka qarshi har besh yilda bir marta emlanish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, yangi koronavirus infeksiyasiga qarshi revaksinatsiyadan o‘tish kerak.

Grippga qarshi emlanish nafaqat virusga qarshi immunitetni shakllantiradi, balki sog‘lom insonlarda ham, yurak-qon tomir tizimining mavjud kasalliklari bo‘lgan insonlarda ham yurak-qon tomir tizimini himoya qilishga katta hissa qo‘shadi.

Amerika kardiologlar assotsiatsiyasi ma’lumotlariga ko‘ra, grippga qarshi vaksina olgan yurak xastaligi bor bemorlarda o‘limga olib keladigan oqibatlar xavfi grippga qarshi vaksina olmaganlarga qaraganda 18 foizga kam bo‘lgan. Boshqa kasalliklardan o‘lim xavfi 28 foizga, grippga qarshi emlanganlarda esa yurak muammolarini boshdan kechirish xavfi 13 foizga kamaygan.