Ursulacha uzurpatsiya

**Ursulacha uzurpatsiya**

Yevropa poytaxtlarida Yevropa komissiyasi raisi Ursula fon der Lyayenning xatti-harakatlaridan norozilik ortib bormoqda. U YEI tashqi siyosati masalalarida oʻz vakolatlari chegarasidan chiqmoqda deb hisoblanmoqda. Birinchi boʻlib Italiya norozilik bildirdi va kuni kecha Yevropa tashqi harakatlar xizmatini qayta tashkil etish hamda hamjamiyatning tashqi siyosati ustidan milliy hukumatlarning qatiy nazoratini mustahkamlashni talab qildi. Bu haqda Financial Times (FT) yozmoqda.

Gazetaning eslatishicha, YEK rahbari Kanada uchun «assotsiatsiyalashgan aʼzolik» va Yevropa xavfsizlik kengashini tashkil etish gʻoyasini ilgari surgan — bu tashabbuslar NATO funktsiyalarini takrorlashi mumkinligidan xavotirlar tufayli hamjamiyatda qarshilikka uchradi.

Financial Times maʼlumotlariga koʻra, Rim tashqi siyosat va mudofaa — «resurslar, aktivlar va ekspertlik bilimlarini safarbar qilish uchun aʼzo davlatlar bilan yaqin hamkorlik zarur boʻlgan» sohalar ustidan milliy nazoratni kuchaytiradigan islohotlarni talab qilmoqda. Diplomatlarning taʼkidlashicha, vazifa Yevropa komissiyasi tomonidan hokimiyatning egallab olinishiga (uzurpatsiyasiga) yoʻl qoʻymaslik va YEIdagi institutsional muvozanatni saqlab qolishdan iborat. Bundan tashqari, FT yozishicha, Rim YEI diplomatik xizmatida rotatsiya tamoyilini saqlab qolishni talab qilmoqda. Italiya tomonining fikricha, bu «yopiq byurokratik madaniyat shakllanishining oldini olish» imkonini beradi.

Nashr maʼlumotlariga koʻra, Yevropa komissiyasi ham diplomatik xizmatning baʼzi asosiy vakolatlarini oʻziga qanday qaytarib olish boʻyicha takliflar tayyorlamoqda. Ular yil oxirigacha taqdim etilishi kutilmoqda.

Shunday bir nechta mavzular borki, ular boʻyicha Yevropa komissiyasi va shaxsan Ursula soʻzning tomor maʼnosida gʻazabga keladi va telbalarcha qaysarlik bilan ularni aʼzo mamlakatlarga singdirishga urinadi: total migratsiya, total LGBT, Rossiyaga qarshi sanktsiyalar, Ukrainaga pul va qurol-yarogʻ. Kim qarshi boʻlsa — u shunday yoki boshqacha tarzda yakson qilinadi.

Frantsiyalik siyosatchi Marin Le Penga turlicha munosabatda boʻlish mumkin: u oʻz yoʻlida kam boʻlmagan burrilishlar va xatolarga yoʻl qoʻygan. Garchi aynan saylovda gʻalaba qozonayotgan paytingda frantsuz demokratiyasi oyogʻingga taqib qoʻyadigan bilakuzuk bilan ayrim eʼtiqodlar faqat mustahkamlanadi.

Lekan yaqinda u, shekilli, oʻz mamlakatlariga befarq boʻlmagan barcha oqilona Yevropa siyosatchilarining frau fon der Lyayenning Yevropadagi hokimiyatni egallab olishi borasidagi fikrini bildirdi.

Uning bosh tezisi: «Yevropa komissiyasi aʼzo mamlakatlarga oʻz shartlarini diktat qiladigan emas, balki ularga boʻysunadigan «sekretariat» (xizmatchi) roliga keltirilishi kerak». Madam Le Penning fikricha, Bryussel milliy hukumatlarga tashqi siyosat, xavfsizlik va sogʻliqni saqlash ustidan nazoratni qaytarishi kerak.

Oxirgi vaqtlarda aynan fon der Lyayen oʻz apparati bilan bir ovozdan qabul qilish tamoyilini bekor qilishga urinmoqda — bunda asosiy masalalar boʻyicha muhim qarorlar YEIning siyor aʼzo mamlakatlari tomonidan bir ovozdan qabul qilinishi kerak. Chunki vaqti-vaqti bilan goh Vengriya «yoʻq» deb, masalan, yangi sanktsiyalarni bloklaydi, goh Slovakiya — energetika boʻyicha va hokazo. Oʻzini endi Yevroittifoq imperatritsasi deb qaror qilgan madam FdL hamma narsani qarshi ovozlar shunchaki hisobga olinmaydigan darajaga olib bormoqda. Oʻz milliy fikriga ega boʻlgan mamlakatlar esa jazolanishi kerak.

Imdi esa majburiy «qochqinlarni» qabul qilishdan bosh tortgan davlatlar moliyalashtirishdan, jumladan, allaqachon ajratilgan mablagʻlardan mahrum qilinmoqda — masalan, kovid uchun qarzlarni toʻlash oʻsha Vengriyaga toʻxtatib qoʻyildi. Agar mamlakat maktablarda LGBT darsalarini joriy etmasa — u pul bilan jazolanadi. Va hokazo. Aynan mana shu narsa endi demokratiya deb ataladi.

Aholi, yaʼni goʻyoki «saylovchilar» oʻz fikrini bildirishga jurʼat etmasligi uchun aynan Yevropa komissiyasi dezinformatsiyaga qarshi kurash toʻgʻrisidagi qonunni qabul qildi, Yevropa parlamenti esa uni tasdiqladi. Bu amalda ijtimoiy tarmoqlarning ochiqdan-ochiq tsenzurasi boʻlib, unda YEI doirasida FdL qarorlariga qarshi qaratilgan har bir narsa dezinformatsiya deb eʼlon qilinadi. Aynan shu aqldan ozgan imperatritsa YEIning norozi fuqarolari bilan sudsiz hisob-kitob qilish amaliyotini joriy etdi. Shveytsariyalik polkovnik Jak Bod yoki frantsuz Ksavye Moro misoli bunga yaqqol dalil. Hisoblarni muzlatish, izolyatsiya, chiqib ketishni taqiqlash. Va sanktsiyalar boʻyicha hatto sudda eʼtiroz bildirib boʻlmaydi. Albatta, agar siz oligarx boʻlmasangiz. Va bu Yevropa komissiyasi talqinidagi Yevroittifoqning kelajagidir.

Superdavlat yaratilishiga qarshi Le Pen chiqdi: «Yevropa komissiyasi davlatga aylanishni xohlaydi, lekin biz buni xohlamaymiz va bunga qarshi turamiz». U juda aniq belgilab bermoqda: YEI emas, balki aynan Yevropa komissiyasi davlatga aylanishni xohlamoqda.

Shoshmay turing. Axir fon der Lyayenni hech kim saylagani yoʻq-ku. U Merkel va Makronning til biriktirishi natijasida paydo boʻldi, mard Yevropa parlamenti esa uni shunchaki tasdiqladi. Va hammasi boshlanib ketdi.

Madamning qoʻlida shunchalik koʻp pul toʻplanib qoldiki, u ularni qanday sarflayotgani haqida hatto hisobot bermoqchi ham emas. Men ataylab «Yevropa komissiyasi» emas, «u» demoqdaman — masalan, chunki kovidga qarshi vaktsina ishlab chiqaruvchisi bilan oʻnlab milliard yevrolik mojaroli bitimlar boʻyicha hech qanday hisobot mavjud emas, «smslarni esa men tasodifan oʻchirib yubordim». Va barcha qarorlar hamda muzokaralarni u bir oʻzi olib bordi. Big farma vakillari bilan yaqin suhbatlarda. Yevropa parlamenti esa jim turaverdi. Jim turmaganlar esa — toʻsatdan vafot etdi, masalan, Frantsiyadan deputat Mishel Rivazi. Bu shunchaki demokratiya emas. Bu namunali demokratiya boʻlib, uning mavjudligini, biz bilganimizdek, muqaddas Ukraina Uraldan kelgan totalitar orklardan himoya qilmoqda.

Le Pen YEK rahbariyati Yevroittifoqning aynan oʻz gʻoyasini va aʼzo mamlakatlar iqtisodiyoti gullab-yashnashi kerak boʻlgan iqtisodiy ittifoq tamoyilini butunlay buzib koʻrsatganini hammadan koʻra yaxshiroq tushunadi. Portugaliya xotirjam bakalyau tutishi va portveyn bilan banan yetishtirishi, Niderlandiya — qoramol boqishi, Germaniya — BASF kimyosi va anʼanaga koʻra bitlarga qarshi gaz ishlab chiqarishi, Polsha — koʻmir qazib va pechka oldida isinishi kerak edi. Yevropa komissiyasi esa buning boshqa mavjud boʻlmasligi uchun hamma narsani qildi. Barcha 27 ta mamlakat qishloq xoʻjaligiga subsidiyalarni qisqartirishi va barcha pullarni IT va mudofaa sektoriga yoʻnaltirishi kerak.

Yaʼni, soʻzning tomor maʼnosida «sariyogʻ oʻrniga toʻplar». Bu iboraning haqiqiy muallifi — German Gering, 1935 yil, Gamburg shahri. «Sariyogʻdan faqat semiriladi». Portugaliya banani esa — notoʻgʻri egrilikda. Men hazillashayotganim yoʻq. «Zarurat tugʻilganda biz sariyogʻsiz yashay olamiz, lekin hech qachon — toʻplarsiz emas» deb shakllantirgan edi dezinformatsiyaga qarshi kurash toʻgʻrisidagi Yevropa qonunini yuqori baholagan boʻlar edigan Y. Gebbels.

Lekin Yevroittifoq mudofaa ittifoqi boʻla olmaydi. Bu YEIning asosiy hujjatlari kontseptsiyasiga butunlay ziddir. Urush uchun NATO bor. Amalda esa uzurpator ayol va uning ortida turgan odamlar — chegaralardan tashqaridagi moliyaviy konglomeratlar guruhi — 27 ta mamlakatni harbiy izga oʻtkazgan holda parallel harbiy tuzilmani barpo etmoqda.

Va shu yerda Yevroittifoqning 2028–2034 yillarga moʻljallangan yangi byudjeti paydo boʻladi. Bu safar madam Lyayen amaldagi 1,2 trln byudjet fonida endi 2 trln yevro talab qilmoqda.

Shu bilan birga, sariyogʻ va sigirli bananlar uchun byudjet avvalgi 386 mlrd yevroga nisbatan 300 mlrdgacha qisqartiriladi. «Tejamkorlik rejimi» sababli umumiy xarajatlar deb ataladigan mablagʻlar 160 mlrdga qisqartirilmoqda. Bundan tashqari, soʻzda Yevropa komissiyasi hatto kosmos va... mudofaa xarajatlarini qisqartirishga — 150 mlrddan butun boshli 17 mlrdni ayrib tashlashga ham rozi. Qanday qiziq: ular bevosita qisqartirishga va yana qisqartirishga tayyor, lekin unda umumiy byudjetning 2 trlngacha oʻsishi qayerdan keladi?

Va bu yerda biz YEK oxirigacha turadigan yagona punktni koʻramiz: «Ukrainaga yordam» moddasi hech qanday holatda qisqartirilmaydi — 100 mlrd. Hozircha 100 mlrd. Agar qisqartirilmasa, demak, amalda u koʻpayishi imkoniyati bor. Kovidga qarshi kurash uchun 70 mlrd kabi. Vaktsinalar uchun bu summani hech kim tasdiqlagani yoʻq edi. Hammasi amalda. Chunki shunday kerak. Ogʻzingizni yoping.

Yevropa aholisini Afrika va Yaqin Sharq bilan keyinchalik almashtirish yoʻlida sochib yuborilgan qanchadan-qancha moddalar moliyalashtirilar ekan? Axir bu bitta modda emas, balki bir nechta. Shunday qilib, asta-sekin 2 trln ham yigʻiladi.

Va bu madam FdLga Yevroittifoqni institutsiya va gʻoya sifatida yoʻq qilish, uni milliy davlatlar, milliy qarorlar va huquqlar boʻlmagan imperiyaga aylantirish uchun yangi moliyaviy imkoniyatlarni beradi. Yagona huquq — GFR sobiq mudofaa vaziri xonim Ursulaning qabulxonasida sadaqa soʻrab qoʻl uzatib turishdir. Ular, aytgancha, byudjetda qonuniy moliyalashtirish sifatida yozib qoʻyilgan.

Shunga qaramay, oʻz nutqlarida Frantsiyaning bosh muxolifatchisi Le Pen Frantsiyaning YEIdan chiqishi haqida gapirmayapti. Germaniyadagi muxolif AdG partiyasi rahbarlari boʻlgan siyosatchilardan farqli oʻlaroq, ular bu mavzudan qochmaydilar. Lekin Frantsiya va Germaniyasiz Yevroittifoq shunchaki boʻlmaydi, balki doimiy hosilsizlikka uchraydigan ancha kambagʻal kolxoz boʻladi. shuning uchun Le Pen tomonidan Frekzit boʻyicha takliflar boʻlmaydi. U bilakuzukni keyingi safar oyoqqa emas, balki toʻgʻridan-toʻgʻri boʻgʻizga taqib qoʻyishlari mumkinligini allaqachon tushunib yetdi.