Fon der Lyayen: Ijtimoiy tarmoqlar bolalarni bolaligidan mahrum qilmoqda
Yevropa komissiyasi raisi Ursula fon der Lyayen 13 yoshgacha boʻlgan bolalarning ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishini taqiqlash, 15 yoshgacha esa mustaqil akkaunt ochishga yoʻl qoʻymaslikni taklif qildi. Yangi qoidalarga koʻra, platformalar oʻz xizmatlari voyaga yetmaganlar uchun xavfsiz ekanini isbotlashi kerak boʻladi.
Fon der Lyayen: Ijtimoiy tarmoqlar bolalarni bolaligidan mahrum qilmoqda
Yevropa komissiyasi raisi Ursula fon der Lyayen 16-sentabr kuni Strasburgda Yevropa parlamentida «Ittifoq holati toʻgʻrisida»gi yillik murojaatida bolalarning ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishini keskin cheklashga qaratilgan yangi rejalarni eʼlon qildi.
Fon der Lyayenning aytishicha, Yevropa Ittifoqida 13 yoshgacha boʻlgan bolalarga ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish taqiqlanishi, 15 yoshgacha boʻlganlar esa shaxsiy akkaunt ocholmasligi kerak. 13 yoshdan 15 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlarga faqat ota-ona yoki vasiy tomonidan ochilgan va nazorat qilinadigan maxsus «mini-akkauntlar» orqali cheklangan imkoniyatlar berilishi rejalashtirilmoqda.
Bunday akkauntlarda platformaning ayrim funksiyalari cheklanadi va foydalanish vaqtiga limit qoʻyiladi. Fon der Lyayen nutqida bu vaqtni kuniga bir soat bilan cheklash rejasini ham tilga oldi. 15 yoshdan 18 yoshgacha boʻlgan foydalanuvchilar uchun esa platformalar «xavfsiz dizayn» tamoyili asosida ishlashi lozim boʻladi.
Yevrokomissiya raisi bu choralarni bolalarning internetda oʻtkazayotgan vaqti ortib borayotgani bilan izohladi. Uning soʻzlariga koʻra, yosh yevropaliklar ekran qarshisida kuniga oʻrtacha 4–6 soat vaqt oʻtkazmoqda, ijtimoiy tarmoqlar algoritmlari esa ularni imkon qadar uzoqroq platformada ushlab turishga moʻljallangan.
Fon der Lyayen bu jarayonni bolalarning «diqqati, eʼtibori va ongini egallab olish» deb atab, ijtimoiy tarmoqlar ularni bolaligidan mahrum qilayotganini aytdi. U uyqu buzilishi, xavotir va onlayn bulling kabi xavflarga ham eʼtibor qaratdi.
Yevrokomissiya raisi, shuningdek, platformalardagi foydalanuvchini oʻziga bogʻlab qoʻyuvchi mexanizmlar va algoritmlarga qarshi choralar koʻrish zarurligini taʼkidladi.
«Biz oʻziga qaram qilib qoʻyuvchi funksiyalarni qabul qilishimiz shart emas. Bolalarning tobora ekstremal kontentga tortilishiga ham toqat qilishimiz shart emas», - dedi fon der Lyayen.
Yangi yondashuvning muhim jihatlaridan biri — platformalarning javobgarligini kuchaytirish. Hozirgi modelda bolalar va ota-onalar xavflardan himoyalanish choralarini koʻrishi kutilsa, Yevrokomissiya bu mantiqni oʻzgartirishni taklif qilmoqda. Yaʼni ijtimoiy tarmoqning bolalar uchun xavfsiz ekanini endi platformaning oʻzi isbotlashi kerak boʻladi.
«Gap voyaga yetmaganlarning ijtimoiy tarmoqlarga kirishi haqida emas. Gap ijtimoiy tarmoqlarga voyaga yetmaganlarga qachon va qanday kirishga ruxsat berishimiz haqida ketmoqda», - dedi fon der Lyayen.