«Tramvay hayotimning bir qismiga aylandi». Samarqandlik tramvay haydovchisi ayolning hikoyasi
22 yil uy bekasi boʻlganidan keyin Dilorom Obloqulova Samarqandda tramvay haydovchisi boʻldi. Turmush oʻrtogʻi uning qarorini qoʻllab-quvvatladi va hatto boshida yonginasida chiptachi boʻlib ishladi. Olti yildan beri u yoʻlovchilarni tashib kelmoqda va ularning minnatdorchiligidan xursand. «Gazeta» u bilan kasbi va tramvaylar haqida suhbatlashdi.
«Tramvay hayotimning bir qismiga aylandi». Samarqandlik tramvay haydovchisi ayolning hikoyasi
Dilorom Obloqulova olti yildan beri Samarqandda tramvay haydovchisi boʻlib ishlaydi va har kuni yuzlab yoʻlovchilarni manziliga yetkazadi.
Vagon haydovchisi «Gazeta» muxbiri Mirolim Isajonovga 22 yillik uy bekaligidan soʻng qanday qilib yangi kasbni egallashga qaror qilganini soʻzlab berdi.
2012 yilda Dilorom Obloqulova yengil avtomobilni boshqarishni oʻrganish uchun avtomaktabni bitirdi va haydovchilik guvohnomasini oldi. Lekin oilaviy sharoit sabab mashina sotib ololmadi, shuning uchun rulga oʻtirmadi. Ushbu vaqt davomida ayol uy xoʻjaligi va farzandlar tarbiyasi bilan shugʻullandi.
2019 yilda Samarqand koʻchalarida u tramvayni boshqarayotgan ayolni koʻrib qoldi. Aynan shu voqea uning hayotida yangi sahifa ochilishiga sabab boʻldi.
«Men oʻzimga: „Nimaga men ham ushbu kasbni egallashim mumkin emas?“ deb savol berdim. Yonimda turmush oʻrtogʻim bor edi. Men unga tramvay haydashni oʻrganish istagim haqida aytdim. U meni qoʻllab-quvvatladi va biz birgalikda tramvay deposiga bordik», — dedi Dilorom Obloqulova.
Oʻshanda depoda bor-yoʻgʻi uch nafar ayol tramvay haydovchisi ishlar edi. Sanobar ismli xodimlardan biri ham boʻlajak hamkasbining oʻqish qarorini qoʻllab-quvvatladi.
Yangi kasbni egallash oson kechmadi. «Boshida menga qoʻrqinchli edi. Tramvayni boshqarish oson emas. Siz nafaqat oʻzingiz uchun, balki vagondagi yuzlab yoʻlovchilar uchun ham javobgarsiz. Oʻqishni boshlashdan oldin ikkilanishlar boʻlgan», — dedi u.
2019 yilda Dilorom opa toʻrt yarim oy davomida tramvay haydovchiligiga oʻqidi. Soʻng uch oy tajribali haydovchilar bilan amaliyot oʻtadi, 2020 yilning fevral oyida esa mustaqil ravishda ishlay boshladi.
Ushbu davrda yana turmush oʻrtogʻining qoʻllab-quvvatlashi katta rol oʻynadi. Dilorom Obloqulova baʼzida tashvishlanib, hatto oʻqishni tashlab ketish haqida ham oʻylagan. Lekin eri uni doimo ruhlantirib turdi. Ishning boshlanishida uni qoʻllab-quvvatlash uchun u hatto tramvayda chiptachi boʻlib ham ishladi. Yoʻlovchilar bu haqda bilmasdi, faqat hamkasblar bilardi.
Opaning qarorini Dilorom opaning akasi ham qoʻllab-quvvatladi.
«Men akamga: „Men oʻqishga kirdim, lekin qoʻrqayapman. Odamlar qaraydi, menga gʻalati boʻladi“, dedim. U esa: „Sigil, oʻzingga ishonasanmi? Unda harakat qil. Boshqa mamlakatlarda ayollar qanday ishlayotganini koʻrmayapsanmi? Nimadan uyalasan?“ dedi. Ushbu soʻzlar ham menga kuch bagʻishladi», — dedi ayol.
Avvaliga unga yoʻlovchilarning hayratli qarashlariga va oʻtkinchilarning eʼtiboriga koʻnikish oson boʻlmadi. Lekin vaqt oʻtishi bilan Dilorom opa buni oddiy hol sifatida qabul qila boshladi.
«Boshida koʻchada hamma menga qaraydi deb oʻylab uyalardim. Axir bizda ayollar kamdan-kam hollarda bunday lavozimlarda ishlaydi, biz bunga koʻnikmaganmiz. Hozir esa, aksincha, men oʻz ishim bilan faxrlanaman», — deydi mashinist.
Samarqandda tramvaylar ikkita yoʻnalish boʻyicha harakatlanadi: temir yoʻl vokzalidan Sartepa massivigacha va vokzaldan Siyob bozorigacha. Dilorom opa asosan birinchi yoʻnalishda ishlaydi. Olti kilometrni tramvay taxminan 21 daqiqada bosib oʻtadi.
Tramvaylar soat 6:00 dan 23:00 gacha qatnaydi. Kun davomida yoʻlovchilar oqimi oʻzgaradi. Ertalab ishga shoshilayotganlar va maktab oʻquvchilari koʻproq boʻladi. Tushlikda tramvaydan maktabdan qaytayotgan bolalar, kunning ikkinchi yarmida esa farzandlarini bogʻchadan olayotgan ota-onalar foydalanadi.
Dilorom opaning kuzatuvlariga koʻra, yoʻlovchilarning safar qilish maqsadlari turlicha boʻladi.
«Bir kuni tramvayga bir yoshli ayol chiqdi. Oʻsha paytda tramvay elektr energiyasi oʻchgani sababli toʻxtab turgan edi. Men unga avtobusda ketishni taklif qildim. Lekin u: „Yoʻq, menga hech qayerga borish kerak emas, shunchaki uyda zerikdim, shuning uchun tramvayda aylanib kelishga qaror qildim“, deb javob berdi. shunday yoʻlovchilar ham boʻlib turadi», — deb oʻrtoqlashdi Dilorom opa.
Tramvaydan xorijiy turistlar ham tesh-tez foydalanadi. Ayniqsa, temir yoʻl vokzaliga kelib, taksi oʻrniga jamoat transportini tanlaydiganlar. Ular haydovchilardan tramvayda qaysi joylarga borish mumkinligini soʻrashadi.
Koʻpchilik turistlar Islom Karimov maqbarasi va Siyob bozoriga yetib olish uchun, xususan, ikkinchi yoʻnalishdan foydalanadi.
Tramvay saloni bolali oilalar uchun ham qulay. Yoʻl haqi naqd pulda toʻlanganda 3000 soʻmni, plastik karta bilan toʻlanganda esa 2000 soʻmni tashkil etadi.
Tramvayni boshqarish tashqaridan koʻringanidek oson emas.
«Bizning butun eʼtiborimiz yoʻlda toʻplanishi kerak. Odamlarni ham, mashinalarni ham kuzatib borish kerak. Baʼzi haydovchilar bizning yoʻlimizga chiqib oladi, telefoniga qarab ketayotgan piyodalar esa hatto tramvay qoʻngʻirogʻini eshitmaydi. Biz hamisha ogoh boʻlishimiz kerak», — deydi vagon haydovchisi.
Olti yillik ish faoliyati davomida Dilorom opa yoʻlovchilar tomonidan nooʻrin munosabatga duch kelmagan. Aksincha, koʻpchilik tramvay rulida ayolni koʻrib hayratda qoladi va uning kasbi bilan qiziqadi.
«Yoʻlovchilar tramvaydan tushayotganda: „Rahmat, opajon, sogʻ boʻling“, deyishganda, menga yoqimli boʻladi. Men ularga masofani yengib oʻtishga va manzilga yetib olishga yordam berdik deb oʻylayman. Shunday daqiqalarda men oʻz kasbimda ekanimdan yanada xursand boʻlaman», — deydi Dilorom Obloqulova.
Olti yil ichida tramvay Dilorom opa uchun shunchaki ishdan koʻra kattaroq narsaga aylandi.
«Oʻgʻillarim baʼzida: „Opa, ishga bormang, uyda oʻtiring, oʻzimiz sizga pul berib turamiz“, deyishadi. Lekin men nafaqat maosh uchun ishlayman. Menga oʻz kasbim yoqadi, unga koʻnikib qolganman. Tramvayda turli odamlarni uchratasiz, yoʻlovchilar bilan muloqot qilasiz. Menga uyda oʻtirgandan koʻra ishlash yaxshiroq. Tramvay hayotimning bir qismiga aylandi», — deydi u.
Ish shuningdek Dilorom Obloqulovaga yangi koʻnikmalarni egallashga va oʻzbek hamda rus tillaridagi muloqotni yaxshilashga yordam berdi. U turistlar bilan muloqot qilish uchun ingliz tilini ham oʻrganmoqchi. Turmush oʻrtogʻi uning ushbu istagini ham qoʻllab-quvvatlaydi.
Dilorom opa Samarqandda tugʻilganidan va shaharda tramvay borligidan faxrlanadi. Uning fikricha, bu nafaqat qulay jamoat transporti, balki katta oynalar orqali shahar manzaralaridan bahra olish uchun yaxshi imkoniyatdir. U tramvay qatnovi Oʻzbekistonning boshqa shaharlarida ham paydo boʻlishini xohlaydi.
Bir vaqtlar yangi kasbni tanlashdan oldin ikkilangan Dilorom opa endi boshqa ayollarni oʻziga ishonishga chaqiradi.
«Muvaffaqiyatga intilayotgan qizlar va uy bekalariga maslahatim — oʻqingiz va astoydil ishlang. Boshlash hech qachon kech emas. Agar oʻzingizga ishonsangiz, koʻp narsaga erishishingiz mumkin. Oʻzbekistondagi ayollar kuchli va ogʻir ishdan qoʻrqmaydi. Hammasi oʻz qoʻlingizda», — dedi u.