Toshkentga 1000 gektarga yaqin yirik yashil hududlar yetishmayapti — hokim
Koʻkalamzorlashtirish darajasi boʻyicha Olmaotaga yaqinlashish uchun Toshkentga yana 1000 gektarga yaqin yirik yashil va oʻrmon-park hududlarini qoʻshish zarur, deb bayonot berdi poytaxt hokimi Shavkat Umurzoqov. 2035−2040 yillarga borib rasmiylar shaharning mavjud chegaralarida taxminan 3000 gektar yashil hududlarni barpo etishni moʻljallamoqda.
Toshkentga taxminan 1000 ga yirik yashil hududlar yetishmayapti — hokim
Toshkentning koʻkalamzorlashtirish darajasini Olmaotaga yaqinlashtirish uchun poytaxtga yana 1000 ga yaqin yirik yashil va oʻrmon-park hududlarini qoʻshish kerak. Bu haqda Toshkent hokimi Shavkat Umurzoqov intervyusida aytib oʻtdi.
«Agar bugungi Toshkentning ehtiyoji haqida gapiradigan boʻlsak, masalan, Olmaota darajasiga yaqinlashish uchun bizga kamida 1000 gektarga yaqin yirik yashil, oʻrmon-park hududlari yetishmayapti», — dedi u.
Bu hozirgi taxminan 1000 ga boʻlgan bunday hududlar maydonini deyarli ikki baravar oshirish zarurligini anglatadimi, degan aniqlashtiruvchi savolga hokim shunday javob berdi:
«Bizga yana 1000 gektarga yaqin hudud qoʻshish kerak. Agar uzoq muddatli maqsad haqida gapiradigan boʻlsak, Xudo xohlasa, 2035−2040 yillarga borib Toshkentning amaldagi hududi uchun — men hozir Yangi Toshkent haqida gapirayotganim yoʻq — taxminan 3000 gektar yashil hudud marrasini belgilab olganmiz», — dedi u.
Umurzoqov yangi yashil hududlarning paydo boʻlishini kam qavatli mavzelarning boʻlajak renovatsiyasi bilan bogʻladi. Uning soʻzlariga koʻra, hozirda shahar hududining qariyb 60−70 foizini kam qavatli qurilishlar yoki potentsial ravishda renovatsiyaga tushishi mumkin boʻlgan uchastkalar egallaydi.
«Renovatsiya paytida ushbu hududning taxminan 30 foizida qurilish qilish mumkin — gap 8000−9000 gektar haqida ketmoqda. Men hozir keltirayotgan hisob-kitoblarga koʻra, yana 15 ming gektarga yaqin joy qoladi; shundan taxminan 10 ming gektari yashil hududlarga, qolgani esa infratuzilmaga toʻgʻri kelishi mumkin», — dedi shahar maʼmuriyati rahbari.
Hokimning soʻzlariga koʻra, rasmiylar tegishli infratuzilmani yaratish rejalashtirilayotgan umumiy maydoni taxminan 1000 ga boʻlgan aniq uchastkalarni belgilab olishgan.
Hokimiyat, shuningdek, taxminan 120 mln dona buta yetishtiriladigan oʻz koʻchatxonasini tashkil etmoqda. Rasmiylar koʻp miqdorda gul va gazonlardan foydalanishni kamaytirib, butalarni ommaviy ekish va tomchilatib sugʻorishga oʻtishni rejalashtirmoqda.
Shaharni koʻkalamzorlashtirish uchun yoshi sakkiz yildan kam boʻlmagan daraxtlardan foydalanish koʻzda tutilgan.
«Konveyer tizimiga chiqish uchun dastlabki uch yilda koʻchatxonada turli yoshdagi — besh, olti, yetti yoshli koʻchatlar boʻlishi kerak, toki har yili sakkiz yoshga toʻlganlarini koʻchirib ekish imkoni boʻlsin», — deya tushuntirdi u.
Umurzoqovning soʻzlariga koʻra, oʻrtacha maqsad — maydonini hisobga olgan holda har bir tumanga yiliga 10 mingga yaqin shunday daraxt toʻgʻri kelishi, yaʼni «shahar boʻyicha yiliga qariyb 120 ming tup daraxt» ekilishidir.
Hokimiyat hisob-kitoblariga koʻra, 100 ga maydonga ega koʻchatxonada bir vaqtning oʻzida 120 mln donagacha buta yetishtirish mumkin. Ularning bir qismini shaharni koʻkalamzorlashtirish uchun ishlatish, bir qismini esa xususiy sektorga sotib, tushgan mablagʻni tizimni saqlab turishga qayta yoʻnaltirish taklif etilmoqda.
«Agar koʻchatxona 120 mln tup buta yetishtirsa, nega uning bir qismini — shartli ravishda 40, 50 yoki 60 millionini sotmaslik kerak? Hatto yiliga 50−60 mln tup butaning oʻzi ham Toshkent uchun juda katta hajmdagi koʻkalamzorlashtirish demakdir», — dedi poytaxt hokimiyati rahbari.
Prezident topshirigʻiga binoan, oʻrmon xoʻjaligi uchun hokimiyatga 100 gektardan ortiq yer ajratildi. Umurzoqovning soʻzlariga koʻra, hozirda Bektemir va Yangihayot tumanlarida xoʻjalikka jami 300 gektarga yaqin yer biriktirilmoqda va u yerda oʻrmon massivi barpo etilmoqda. Taxminan 100 gektar maydonni buta koʻchatxonasi uchun ishlatish koʻzda tutilgan.
Hokim avvallari daraxtlar nobud boʻlishining sabablaridan biri sugʻorish tizimi boʻlmagan uchastkalarga ekilgani yoki notoʻgʻri ekilgani boʻlganini taʼkidladi.
Shahar rasmiylarining hisob-kitoblariga koʻra, tuman, shahar va respublika ahamiyatiga molik taxminan 741 km markaziy koʻchalar boʻylab 100 mln tupgacha buta joylashtirish mumkin. Bunda alohida guruh oldindan yerni va sugʻorish tizimini tayyorlashi kerak.
Hokim mavjud bogʻlar va yashil hududlarni rivojlantirish rejalari haqida ham alohida toʻxtalib oʻtdi.
Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyevaning topshirigʻiga binoan, rasmiylar Toshkentning 800 gektarga yaqin bogʻ va yashil hududlarini oʻzaro bogʻlash ustida ishlamoqda.
«Vazifa nafaqat ushbu hududlarni jismoniy jihatdan bogʻlash, balki u yerda odamlar uchun qiziqarli va qulay infratuzilmani toʻgʻri yaratishdan iborat. Bizda bunday tajriba yetarli emas. Shunchaki oʻrindiq qoʻyish mumkin, lekin uni aynan qayerga qoʻyish ham muhim. Shuning uchun buni loyiha asosida qilmoqchimiz», — dedi u.
Kontseptsiyani ishlab chiqishga xorijiy va mahalliy loyihachilar, jumladan, Buro Happold va SAD arxitektura studiyasi jalb etilgan. Umurzoqovning soʻzlariga koʻra, konsortsiumda mikromobillik, piyodalar yoʻnalishlari, svetoforlar, riteyl, tadbirlar, yoʻl infratuzilmasi, koʻkalamzorlashtirish va sugʻorish tizimlari boʻyicha mutaxassislar alohida-alohida ishlamoqda.
Bugungi kunda Toshkentda 893 gektarga yaqin jamoat bogʻlari mavjud, biroq bir aholiga toʻgʻri keladigan yashil hududlar ulushi meʼyordagi 17−19 kv. m oʻrniga atigi 2 kv. m ni tashkil etadi, deb xabar bergan edi mart oyida Urbanizatsiya qoʻmitasi rahbari Sherzod Qudbiyev. Muammoni hal qilish uchun 140 ga maydonda toʻqqizta bogʻ tashkil etish rejalashtirilgan.
Ularni quruvchilar tomonidan toʻlanadigan infratuzilma toʻlovlari va boshqa ajratmalar hisobidan yaratish koʻzda tutilgan. Poytaxt hokimiyati huzuridagi «Toshkent Invest» kompaniyasi birinchi navbatda umumiy maydoni 139,6 gektar boʻlgan bogʻlarni barpo etadi. Yaratilgandan soʻng ular konservatsiya zonasiga oʻtkaziladi.
Shuningdek, 18 ta bogʻda 91 ta noqonuniy qurilma (7600 kv. m / 0,76 ga) mavjud boʻlib, 98 ta bogʻda 1248 ta noqonuniy attraktsion oʻrnatilgan. Bundan tashqari, bogʻ yerlarini davlat organlarining zaxira jamgʻarmasi uchun olib qoʻyish, ularni xususiylashtirish yoki begonalashtirish amaliyoti mavjud.
Respondentlar — 400 dan ortiq kishi — umuman olganda bogʻlar va yashil hududlar yetishmasligini qayd etishgan.