Toshkentdagi qurilish bumi: sovun pufagimi yoki investorlar uchun oltinmi?
Bugungi kunda Toshkent mupretsedentsiz qurilish bumini boshdan kechirmoqda. Yangi turar joy majmualari, ambitsiyali «Yangi Toshkent» loyihasi va developerlarning vaʼdalari nafaqat qiziqish, balki qizgʻin bahslarga ham sabab boʻlmoqda. Oʻzbekiston koʻchmas mulk bozorida aslida nimalar yuz bermoqda?
Toshkentda qurilish bumi: koʻchmas mulk pufagimi yoki investorlar uchun foydami?
Real tannarx va bozor narxlari: nega yangi uylar narxida hali pasayish zahirasi bor
Bozorning bosh afsonasi — qurilishning haddan tashqari qimmatligidir. Ekspertlar tijorat sirini ochiqlashdi: Toshkentda 1 kv. metrning moddiy tannarxi bor-oʻgʻi $500–$700 ni tashkil etadi. Bunda developerlar uy-joyni $2000–$4000 dan sotishmoqda.
«Qaymogʻini olish» effekti: yuqori narxlar mamlakatda soʻnggi 30 yil davomida talab sunʼiy ravishda ushlab turilgani bilan izohlanadi. Shahar yopiq edi, yangi uylar deyarli qurilmasdi. Hozirda bozor toʻlinmoqda, quruvchilar esa juda katta marja qoʻyishmoqda.
Narxlar prognozi: bozorning kallapsga uchrashini kutish kerak emas, biroq yangi uylar qiymati asta-sekin pasayib boradi. Quruvchilarda manyovr uchun maydon bor: hatto ular xonadonlarni $800–$900 dan, yaʼni notinch tumanlardagi ikkilamchi uy-joy narxida sotishni boshlashsa ham, baribir foydada qolishadi.
Toshkent 40 qavatli osmonoʻpar binolarga tayyormi?
Baland qavatli binolarning shiddat bilan qurilishi aholida haqli ravishda xavotir uygʻotmoqda: eski kommunikatsiyalar dosh beradimi va binolar qanchalik seysmik chidamli?
Infratuzilma imkoniyat darajasida: zilziladan soʻng Toshkent bir million aholiga moʻljallangan shahar sifatida qurilgan edi. Bugungi kunda u amalda 5 millionga yaqin aholiga xizmat koʻrsatmoqda. Ekspertlar bir ovozdan shu fikrda: avval energetika tarmoqlari, kanalizatsiyani toʻliq modernizatsiya qilish va yoʻllarni kengaytirish, shundan keyingina ommaviy ravishda baland qavatli uylarni barpo etish kerak. Aks holda shaharga kommunal kallaps xavf soladi.
«Uchinchi Renessans / Yangi Toshkent»ga umid: hukumat va maʼmuriyatning yangi tumanga koʻchirilishi tarixiy markazni boʻshatishi va yukini yengillashtirishi kerak.
Seysmik chidamlilik: zamonaviy texnologiyalar Yaponiyadagidek seysmik faol zonalarda ham xavfsiz baland qavatli binolar qurish imkonini beradi, ammo Oʻzbekistonda davlat nazoratini bir necha baravar kuchaytirish zarur.
Xitoyning Evergrande inqirozi va Kanada sindromi: bu bizga xavf soladimi?
Koʻpchilik alipsatarlik pufagi yorilib, ortidan «oʻlik shaharlar»ni qoldirgan Xitoy stsenariysi takrorlanishidan xavotirda. Boshqalar esa Kanadaning Vankuver shahridagidek, investorlarning boʻsh turgan xonadonlariga qatyiy soliq joriy etishni taklif qilmoqda.
Nega Oʻzbekiston — Xitoy emas: XXRning asosiy muammosi ilgarigi «bir oila — bir bala» qonuni tufayli yuzaga kelgan demografik pasayishda edi. Uylar qurilardi, aholi esa kamayib borardi. Oʻzbekistonda esa juda kuchli demografik oʻsish kuzatilmoqda: oxirgi 15 yilda aholi 10 millionga koʻpaydi. Uy-joyga boʻlgan talab kamida yana 10 yil davomida barqaror boʻlib qoladi.