Sogʻligʻining holatiga koʻra…
Qozogʻistonda minglab haydovchilar guvohnomasidan mahrum boʻldi: sabablar, nima qilish kerak
Sogʻligʻining holatiga koʻra…
Qozogʻistonda haydovchilarni keng koʻlamli tekshirish jarayoni shiddat bilan kuchaymoqda. Soʻnggi maʼlumotlarga koʻra, 21 ming nafar avtotransport vositasi haydovchisida tibbiy cheklovlar aniqlangan, sud orqali esa 7,4 mingta haydovchilik guvohnomasi bekor qilib boʻlingan.
Nima uchun minglab haydovchilar guvohnomasiz qoldi: tekshiruv qanday ishlaydi
QR Sogʻliqni saqlash vazirligi va Ichki ishlar vazirligi maʼlumotlar bazalarini solishtiruvchi qoʻshma raqamli algoritmni ishga tushirdi. Idoralar eʼtiboriga bir vaqtning oʻzida ham amaldagi haydovchilik guvohnomasiga, ham tibbiy cheklovlarga ega boʻlgan shaxslar tushmoqda.
2026 yil 4 sentyabr holatiga koʻra, raqamli almashinuv 21 000 dan ortiq xavfli haydash ehtimoli boʻlgan holatlarni aniqladi. Shu bilan birga, 2 246 kishi dispanser nazoratidan chiqarilgan — ularning ahvoli yaxshilangan yoki tashxisi bekor qilingan.
Biroq 13 000 dan ortiq haydovchi sud jarayonlarini kutmoqda. Hozirgi vaqtda sudlar 7 400 ta guvohnoma boʻyicha qaror chiqarib boʻldi — ular bekor qilingan.
Tashxis ≠ guvohnomadan mahrum boʻlish: huquqiy jihatlar
Sogʻliqni saqlash vazirligi taʼkidlashicha: surunkali kasallikning mavjudligi oʻz-oʻzidan haydovchilik huquqidan avtomatik ravishda mahrum qilishni anglatmaydi. Tibbiy cheklovlar tufayli haydovchilik guvohnomasining amal qilishini tugatish faqat qonunga qatʼiy muvofiq ravishda amalga oshirilishi mumkin.
Sxema quyidagicha koʻrinishga ega:
1. Shifokorlar cheklovni aniqlaydilar va maʼlumotlarni politsiyaga uzatadilar.
2. Politsiya sudga daʼvo arizasi kiritadi.
3. Sud yakuniy qarorni — huquqlarni tugatish yoki rad etish toʻgʻrisida chiqaradi.
Shuni tushunish muhimki: agar sogʻliqning holati transport vositasini xavfsiz boshqarishga taʼsir qilmasa, sud haydovchilik huquqini saqlab qolishi mumkin.
Cheklovlar roʻyxati: nimalar qatʼiyan taqiqlanadi
Sogʻliqni saqlash vazirligining 853-sonli buyrugʻi transport vositasini boshqarishga boʻlgan mutlaq tibbiy cheklovlarni aniq belgilab beradi. Gap inson jismonan avtomobilni xavfsiz boshqarishga qodir boʻlmagan holatlar haqida bormoqda:
● tutqanoq (epilepsiya);
● har ikkala koʻzning toʻliq koʻrligi;
● ogʻir ruhiy kasalliklar;
● psixoaktiv moddalarga qaramlik.
Ammo bu roʻyxatning bir qismi xolos. Haydovchilik guvohnomasining har bir toifasi — A, B, C, D — uchun oʻz talablari va cheklovlar darajasi nazarda tutilgan.
Koʻzoynak, eshitish apparatlari, avtomatik uzatmalar qutisi (AKPP): kimlarga haydashga ruxsat beriladi?
Koʻpgina haydovchilar sogʻliqdagi har qanday muammo avtomobilni boshqarishni avtomatik ravishda taqiqlaydi deb xato oʻylashadi. Bu unday emas. Nisbiy cheklovlar muayyan shartlarga rioya qilingan taqdirda haydashga ruxsat beradi:
● Koʻrish qobiliyatining zaifligi — agar koʻrish oʻtkirligi meʼyorlarga javob bersa, koʻzoynak yoki linzalarda haydash mumkin.
● Eshitish muammolari — eshitish apparatlari va maxsus texnik vositalardan foydalanishga ruxsat beriladi.
● Tayanch-harakat tizimi — avtomatik uzatmalar qutisiga ega boʻlgan avtomobilni yoki qoʻl bilan boshqariladigan moslashtirilgan avtoulovni boshqarishga yoʻl qoʻyiladi.
Shunday qilib, qaror patologiyaning ogʻirligiga va uni tuzatish imkoniyatiga bogʻliq.
Statistika haydovchilik guvohnomalarining amal qilishini tugatish holatlari soni keskin oshganini koʻrsatmoqda. Taqqoslash uchun:
● 2025 yil dekabr: 1 787 ta haydovchilik huquqi bekor qilingan (4 540 ta daʼvo arizasi yuborilgan);
● 2026 yil sentyabr: 7 400 ta haydovchilik huquqi bekor qilingan (13 000 dan ortiq daʼvo arizasi yuborilgan).
Bu nazoratning kuchaytirilishi natija berayotganini anglatadi — sud qarorlari soni bir necha oy ichida 4 baravarga koʻpaydi.
IIV va Sogʻliqni saqlash vazirligining ishi yoʻllardagi avariyalar sonini kamaytirishga qaratilgan. Asosiy vazifa — harakatning barcha ishtirokchilarini himoya qilishdir.