Shamol va eroziya Marsda gʻayrioddiy manzara hosil qildi
NASAʼning Mars Reconnaissance Orbiter apparati Marsning Arabiston yeri hududida marjon riflariga oʻxshash qatlamli choʻkindilarni suratga oldi. Olimlar bu tuzilmalar Qizil sayyorada oʻtmishda kechgan davriy iqlim jarayonlari haqida maʼlumot berishi mumkinligini aytmoqda.
Shamol va eroziya Marsda noodatiy manzara yaratdi
Naked Science xabar berishicha, tasvir orbital apparatga o‘rnatilgan HiRISE yuqori aniqlikdagi kamera yordamida olingan. Unda Marsdagi zarba kraterlari ichida joylashgan yirik tuzilmalar ustida hosil bo‘lgan och rangli cho‘kindi qatlamlari aks etadi.
«Marjon riflari» iborasi bu tuzilmalarning tashqi ko‘rinishini ifodalaydi. Bu yerda marjonlar yoki tirik organizmlar nazarda tutilmaydi, balki to‘lqinsimon ko‘rinishga ega geologik yotqiziqlar haqida gap ketmoqda.
Qatlamlar davriy jarayonlar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin
HiRISE loyihasi tadqiqotchisi Keti Vaysning aytishicha, qatlamlarning muntazam takrorlanuvchi tuzilishi va Arabiston yerining katta qismida tarqalganligi ularning global davriy jarayonlar bilan aloqador bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Tadqiqotchilar bunday jarayonlar orasida chang bo‘ronlarini ham tilga olmoqda. Yerosti suvlarining ehtimoliy ishtiroki ham ko‘rib chiqilmoqda. Hozircha bular qatlamlarning kelib chiqishini tushuntirishga qaratilgan taxminlar xolos.
Ayni vaqtda cho‘kindi yotqiziqlari eroziya ta’sirida yemirilmoqda. Shu sabab ularda o‘yiqlar, tishsimon shakllar va notekis chetlar paydo bo‘lgan.
Keyinchalik shamol olib kelgan to‘q rangli materiallar va jins bo‘laklari qatlamlarni qisman yopib, ayrim chuqurliklarni to‘ldirgan.
Bunday tasvirlar olimlarga Mars yuzasini shakllantirgan jarayonlarni o‘rganish va uning iqlimi vaqt o‘tishi bilan qanday o‘zgarganini anglashga yordam beradi.
Cho‘kindi qatlamlarining tuzilishi, tarqalishi va yemirilish izlarini tahlil qilish orqali tadqiqotchilar Qizil sayyoraning uzoq geologik o‘tmishini bosqichma-bosqich tiklamoqda.