Rossiya–Ukraina urushi: Putin aytayotgan “real vaziyat” qanday?
Rossiya prezidenti Ukraina bilan muzokaraga tayyorligi, lekin bunda frontdagi real vaziyatga asoslanish kerakligini aytdi. Kiyev esa amaldagi front chizigʻida janglarni toʻxtatishni taklif qilmoqda. Ikki pozitsiya oʻxshashdek tuyulsa-da, aslida Moskva hali egallab ololmagan, lekin oʻz hududi deb hisoblayotgan yerlarning berilishini talab qilmoqda. Bu esa “tinchlikka tayyorlik” haqidagi yangi gaplar ham ritorik ekanini koʻrsatadi.
Rossiya-Ukraina mojarosi: Putinning "haqiqiy vaziyat" deganda nimani nazarda tutadi?
Rossiya prezidenti Ukraina bilan muzokaralarga tayyorligini bildirdi, ammo bu jarayon frontdagi "haqiqiy vaziyat"ga asoslanishi kerakligini ta'kidladi. Kiyev esa hozirgi front chizig'ida janglarni to'xtatishni taklif qilmoqda. Garchi bu ikki pozitsiya o'xshashdek tuyulsa-da, aslida Moskva hali to'liq egallab olmagan, ammo o'z hududi deb hisoblayotgan yerlarning berilishini talab qilmoqda. Bu esa "tinchlikka tayyorlik" haqidagi so'nggi bayonotlarning ritorik xususiyatga ega ekanligini ko'rsatadi.
"Geosiyosat" dasturida siyosiy tahlilchilar ushbu mavzuni muhokama qildilar.
Abduvali Soyibnazarovning ta'kidlashicha, qariyb to'rt yarim yildan beri ham Vladimir Putin, ham Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy muzokaralarga tayyor ekanliklarini aytib kelishmoqda. Biroq, har ikki tomonning muzokaralarga qo'yadigan shartlari va masalaga yondashuvlari keskin farq qiladi.
Vladimir Putin muzokaralar avvalo frontdagi real vaziyatni hisobga olishi kerakligini ta'kidlamoqda. Uning pozitsiyasiga ko'ra, Rossiya frontda asta-sekin oldinga siljiyotgan ekan, kelishuv shartlari ham aynan jang maydonidagi vaziyatdan kelib chiqishi kerak. Rossiya Donbass, shuningdek, Zaporojye va Xerson viloyatlarini to'liqligicha o'z hududi deb hisoblaydi. Moskva ushbu hududlarning Rossiyaga qo'shilganini xalqaro hamjamiyat va Ukraina tan olishini talab qilib kelmoqda. Lugansk viloyatining deyarli to'liq Rossiya nazoratiga o'tgani ham Kremlning muzokara pozitsiyasida muhim omil sifatida ko'rilmoqda.
Shu sababli, Putinning "muzokaralarga tayyormiz" degan bayonotini yon berishga tayyorlik sifatida qabul qilish qiyin. Aksincha, Kremlning asosiy pozitsiyasi o'zgarmagan: "muzokaralar Rossiyaning frontdagi yutuqlari va hududiy talablarini hisobga olgan holda olib borilishi kerak". Demak, Putin muzokaralarga tayyorligini bildirayotgan bo'lsa-da, bu Rossiya avvalgi talablaridan voz kechganini anglatmaydi.
Shuhrat Rasulning so'zlariga ko'ra, Vladimir Putin Rossiya muzokaralarga tayyorligini aytmoqda, lekin uning ta'kidlashicha, Ukraina tomonidan ilgari surilayotgan "ekzotik takliflar" Moskva uchun maqbul emas. Bu yerda asosiy savol tomonlarning "real vaziyat" haqidagi talqini nimasi bilan farq qilishida. Ukraina bir yildan ortiq vaqt davomida urushni frontdagi amaldagi to'qnashuv chizig'ida to'xtatish yoki muzlatish taklifini ilgari surib kelmoqda. Putin esa kelishuv frontdagi vaziyat, ya'ni "yerdagi reallik"dan kelib chiqishi kerakligini aytmoqda.
Aslida, Zelenskiy taklif qilayotgan front chizig'ini saqlab qolish ham yerdagi real vaziyatning o'zi. Biroq Kreml "real vaziyat" deganda boshqa narsani nazarda tutmoqda. Putin talqiniga ko'ra, Rossiya da'vo qilayotgan, ammo hozir Ukraina nazoratida bo'lgan hududlar ham muzokaralar doirasida Rossiyaga berilishi kerak. Masalan, Kramatorsk, Slavyansk va Konstantinovka yo'nalishlarida janglar davom etmoqda. Donbassning Rossiya nazoratiga o'tmagan qismi hali ham Ukraina qo'lida. Demak, Putin uchun "real vaziyat" shunchaki amaldagi front chizig'ini muzlatish emas, balki Rossiyaning hududiy da'volarini ham kelishuvga kiritishni anglatadi.