Quruqlik hududlarini koʻkalamzorlashtirish oʻsimliklar qoplamining beqarorligi ortishi bilan birga kechmoqda — tadqiqot
Sayyoramizning qurgʻoqchil ekotizimlari koʻkarishda davom etmoqda, biroq ayni paytda oʻsimlik qoplamining yillararo oʻzgaruvchanligi ham ortib bormoqda. Nature Climate Change jurnalida chop etilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, u global qurgʻoqchil hududlar maydonining taxminan 82 foizida oshgan.
Qurgʻoqchil hududlarni koʻkalamzorlashtirish oʻsimlik qoplamining beqarorligi kuchayishi bilan birga kechmoqda — tadqiqot
Olimlar 1982–2020 yillarda qurgʻoqchil zonalarda barg yuzasi indeksi (LAI) oʻzgarishini tahlil qilishdi. Ushbu koʻrsatkich muayyan maydondagi oʻsimliklar miqdorini baholash uchun qoʻllaniladi.
Tadqiqotchilar kuzatuvlar olib borilgan butun davr davomida LAI ning barqaror oʻsishini aniqladilar. Shu bilan birga, uning yillararo oʻzgaruvchanligi ham ortib bordi: indeksning maksimal qiymatlari oʻsdi, minimal qiymatlari esa pasaydi. Mualliflarning maʼlumotlariga koʻra, oʻzgaruvchanlik kuchayishining asosiy omili oʻsimliklarning yogʻingarchilikka sezuvchanligi oshishi boʻldi. Bu jarayonga, shuningdek, yogʻingarchilik miqdorining yillararo va yil ichidagi tebranishlari ham yordam berdi.
Shunday qilib, qurgʻoqchil zonalarning umumiy koʻkalamzorlashishiga qaramay, ulardagi oʻsimlik qoplami yildan-yilga kamroq barqaror boʻlib bormoqda. Mualliflarning taʼkidlashicha, global oʻsimliklarning zamonaviy dinamik modellari kuzatilayotgan oʻzgaruvchanlikning ortishini hamda LAI ning maksimal va minimal qiymatlari oʻrtasidagi farqlarni aks ettirmaydi.
Tadqiqotchilarning fikricha, oʻzgaruvchanlikning ortishi qurgʻoqchil ekotizimlarning boshqa holatga oʻtishga yaqinlashayotganidan dalolat berishi mumkin. Ularning baholashicha, bu uglerod tsikliga nisbatan noaniqlikni oshirishi va muhim ekotizim xizmatlariga taʼsir koʻrsatishi ham mumkin.