Qiyin ahvolda qolgan Serbiya prezidenti muddatidan oldin saylovlarga yoʻl ochib, isteʼfoga chiqdi
Aleksandar Vuchich maʼmuriyati korruptsiya haqidagi ayblovlar tufayli uzoq davom etgan norozilik namoyishlari taʼsirida qoldi.
Serbiyaning qiyin ahvolda qolgan prezidenti muddatidan oldin saylovlarga yoʻl ochib, isteʼfoga chiqdi
Serbiya prezidenti bir yildan ortiq davom etgan talabalar norozilik namoyishlari va hukumatdagi korruptsiya ayblovlari tufayli kuchaygan jamoatchilik gʻazabi ortidan isteʼfoga chiqdi.
Aleksandar Vuchich poytaxt Belgraddagi prezidentlik binosi oldiga yigʻilgan tarafdorlariga uning maʼmuriyati toʻqqiz yillik boshqaruvi davomida tinchlik va barqarorlikni saqlab qolganini aytdi.
U iyun oyidayoq isteʼfoga chiqish niyatida ekanini maʼlum qilgan edi va endilikda boʻlajak parlament saylovlarida oʻz partiyasidan bosh vazirlikka nomzod sifatida ishtirok etishga tayyorlanmoqda. Serbiya konstitutsiyasiga koʻra, Vuchich uchinchi muddatga prezidentlikka nomzodini qoʻya olmaydi.
Rossiyaparast populist hukumati qoidabuzarliklarga yoʻl qoʻyilgani haqidagi ayblovlar tufayli doimiy noroziliklarga duch kelib kelayotgan edi.
Novi-Sad temir yoʻl vokzalida tomning qulab tushishi va buning oqibatida 16 kishining halok boʻlishi 2024 yilda hukumatga qarshi jamoatchilik gʻazabining ilk bor alanga olishiga sabab boʻlgan edi.
Bu voqea talabalar va oʻqituvchilardan tortib, ishchilar va fermerlargacha boʻlgan keng qatlam ishtirokidagi norozilik namoyishlariga olib keldi.
Namoyishchilar ushbu fojiani Vuchichning Progressiv partiyasi oʻn yildan ortiq vaqt davomida yuritgan boshqaruvining natijasi deb bildilar, chunki Vuchich Serbiya taraqqiyotining ramzi boʻlishi kerak boʻlgan vokzal rekonstruktsiyasi bilan bevosita bogʻliq edi.
Qiyin ahvolda qolgan prezident davridagi mulozimlarning ketma-ket isteʼfolari namoyishchilarni qoniqtirmadi, ular yoz boʻyi namoyishlarni davom ettirdilar va keyinchalik politsiya shafqatsizligi haqidagi ayblovlardan soʻng tartibsizliklarga oʻtdilar.
Vuchichning prezidentlik muddati kelasi yili tugashi kerak edi. Serbiya konstitutsiyasiga koʻra, u isteʼfoga chiqqandan keyin uch oy ichida prezidentlik saylovlari oʻtkazilishi lozim.
Bu serbiyaliklar yil yakuniga qadar ikki marta ovoz berishini anglatadi.
Vuchichning aytishicha, prezidentlik saylovlari oktyabr oyi oxirida boʻlib oʻtadigan muddatidan oldingi parlament saylovlaridan bir oydan koʻproq vaqt oʻtgach oʻtkaziladi. Parlament saylovlarining oʻzi ham namoyishchilar oʻz talablari roʻyxatiga ovoz berishni qoʻshganlaridan keyin, namoyishlarga javoban tayinlangan edi.
U avvalroq ushbu saylovda Progressiv partiya yetakchisi sifatida ishtirok etishni rejalashtirayotganini aytgan boʻlib, bu uning Serbiya siyosati tepasida qolish imkoniyatini saqlab qoladi.
Yangi prezident saylangunga qadar parlament spikeri, shuningdek, Progressiv partiya aʼzosi boʻlgan Ana Brnabich prezident vazifasini vaqtincha bajaruvchi boʻladi.
Serbiyaning RTS jamoat teleradiokompaniyasi xabariga koʻra, Vuchich oʻz konstitutsiyaviy vakolatlaridan foydalanib, 49 kishini, jumladan, u «oʻtgan bir yarim yil davomida boshimizdan kechirgan dahshatli voqealar» deb atagan hodisalarga aloqadorlikda gumon qilingan 23 nafar talaba va partiya faollarini afv etdi.
Boʻlajak parlament saylovlarida Vuchichning Progressiv partiyasi talabalar yetakchiligidagi «Talabalar gʻalaba qozonadi» deb nomlangan korruptsiyaga qarshi harakat va «Yevropacha Serbiya» deb nomlanuvchi gʻarbparast muxolifat partiyalari koalitsiyasiga qarshi kurashadi.
Vuchich oʻn yildan ortiq vaqt davomida Serbiya siyosatida markaziy shaxs boʻlib keldi, u 2014 yilda bosh vazir boʻldi, 2017 yilda esa birinchi marta prezidentlik muddatini qoʻlga kiritdi.
U Serbiyaning Ittifoqqa aʼzo boʻlishini istashini ochiq bayon qilgan, shu bilan birga Rossiya bilan yaqin aloqalarni davom ettirib, mamlakatni Xitoy investitsiyalari uchun ochgan edi.