Qarzi iqtisodiyotidan katta: qaysi davlatlarda qarz yuki yuqori?
2026-yil uçun baholarga köra, AQŞning yalpi davlat qarzi yalpi içki mahsulotining 126,8 foiziga, Italiyaniki esa 137,9 foiziga teng. Xitoyda bu körsatkiç ilk bor 100 foizdan oşgani baholanmoqda. Biroq qarzning kamligi har doim ham davlat moliyasi mustahkamligini anglatmaydi.
Qarzi iqtisodiyotidan katta: qaysi davlatlarda qarz yuki yuqori?
Unda mamlakatlar davlat qarzining mutlaq miqdori bo‘yicha emas, balki yalpi ichki mahsulotga nisbati bo‘yicha taqqoslangan. Aholisi bir million kishidan kam davlatlar reytingga kiritilmagan.
**AQSh va Xitoyda qarz yuki**
Xitoyda davlat qarzining YaIMga nisbati 100 foizdan oshishiga ko‘chmas mulk bozoridagi davomli inqiroz va mahalliy hokimiyatlarning o‘sib borayotgan qarz majburiyatlari ta’sir qilayotgani qayd etilgan.
AQShda davlat qarzi YaIMning 126,8 foizini tashkil etadi. Keltirilgan prognozga ko‘ra, federal hukumatning qarzga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha sof foiz xarajatlari 2026-yilda bir trillion dollarga yetishi, 2036-yilga borib esa ikki baravardan ham ko‘proq oshishi mumkin.
Yevropada Italiya, Gretsiya, Fransiya, Belgiya va Buyuk Britaniyaning davlat qarzi yillik YAIM hajmidan yuqori. Italiyada bu ko‘rsatkich 137,9 foiz deb baholangan.
**Singapurning yuqori qarzi nimasi bilan farq qiladi?**
Singapur katta qarz majburiyatlari bilan birga salmoqli moliyaviy aktivlarga ham ega. Shu sababli uning yalpi qarz ko‘rsatkichini aktivlarini hisobga olmasdan baholash to‘liq manzarani bermaydi.
Mamlakatda qarz mablag‘lari asosan investitsiyalar va davlat obligatsiyalarining ichki bozorini rivojlantirishga yo‘naltiriladi. Ular ko‘plab boshqa mamlakatlardagi kabi joriy byudjet xarajatlarini moliyalashtirishning asosiy vositasi emas.
**Qarzi nisbatan kam davlatlar**
Daniyada davlat qarzi YaIMning 26,4 foiziga teng. Ayni paytda davlat xarajatlari iqtisodiyot hajmining taxminan 44 foizini tashkil etadi.
Mamlakat 2025-yilni YaIMning 2,9 foiziga teng byudjet profitsiti bilan yakunlagani qarz olishga ehtiyojni kamaytirishga yordam bergan.
Rossiyada davlat qarzi YaIMning 19,3 foizi deb ko‘rsatilgan. Tayvan va Hongkong ham qarz yuki nisbatan past bo‘lgan iqtisodiyotlar qatorida keltirilgan.
Biroq past ko‘rsatkichning sabablari turlicha bo‘lishi mumkin. Masalan, Haitida davlat qarzi YaIMning 10,5 foiziga teng. Bu nafaqat qarz majburiyatlarining kamligi, balki kredit olish va mablag‘ jalb qilish imkoniyatlari cheklangani bilan ham izohlanishi mumkin.