Oʻzbekistonda 2050 yilgacha boʻlgan energetikani rivojlantirish bosh rejasi ishlab chiqiladi. Maʼlumotlar markazlari uchun maxsus maydonchalar belgilanadi

Oʻzbekistonda energetikani 2050 yilgacha rivojlantirish bosh rejasi tayyorlanadi. Data-markazlar uchun maxsus maydonchalar ajratiladi

16 oktyabr kuni yoqilgʻi-energetika tarmogʻi investorlari bilan oʻtkazilgan ochiq muloqotda prezident Shavkat Mirziyoyev Oʻzbekiston energetikasini 2050 yilgacha rivojlantirish Milliy bosh rejasi ishlab chiqilishini eʼlon qildi.

Ushbu hujjat ilk bor yaratiladi va ochiq foydalanish uchun eʼlon qilinadi. 2027 yil 1 martgacha elektr tarmoqlariga ulanish imkoniyatlari xaritasini, 1 iyulgacha esa toʻliq bosh rejani taqdim etish rejalashtirilmoqda.

Hujjatlarda elektr energiyasi isteʼmoli oʻsishi kutilayotgan hududlar, infratuzilmani rivojlantirish ehtiyojlari va yangi generatsiya quvvatlarini joylashtirish uchun eng samarali joylar belgilab beriladi.

Ushbu maʼlumotlar investorlarga tarmoqlarga ulanish imkoniyatlarini oldindan baholash va oʻz loyihalarini uzoq muddatli istiqbolni hisobga olgan holda qurish imkonini berishi kutilmoqda.

Prezident yangi elektr stantsiyalarini rivojlantirishni elektr tarmoqlari va energiyani saqlash tizimlarini qurish bilan muvofiqlashtirish zarurligini taʼkidladi. Elektr energiyasini generatsiya qilish, uzatish va jamlash yagona tizim sifatida faoliyat yuritishi kerak.

Xususan, hozirda Fargʻona, Andijon va Namangan viloyatlarining elektr energiyasiga boʻlgan ehtiyojining bir qismi boshqa hududlardagi generatsiya hisobidan qoplanmoqda. Yangi sanoat zonalari va yirik korxonalarning ishga tushirilishi elektr tarmoqlariga tushadigan yuklamani yanada oshirishi kutilmoqda.

Prezident sunʼiy intellekt va maʼlumotlarni qayta ishlash markazlarini (data-markazlarni) rivojlantirishga alohida eʼtibor qaratdi, ular elektr energiyasiga talab jadal ortib borayotgan yoʻnalishlardan biri sifatida tilga olindi.

Bunday obʼyektlarni joylashtirish uchun yer maydonlari, elektr tarmoqlariga ulanish imkoniyatlari va qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish imkoniyati mavjud boʻlgan maydonchalarni oldindan belgilash rejalashtirilmoqda.

Har bir yirik data-markazni loyihalashda asosiy va zaxira elektr taʼminoti, energiyani jamlash va uskunalarni sovitish tizimlari kompleks ravishda hisobga olinishi kerak.

Shu bilan birga, investorlardan nafaqat elektr energiyasi, balki suvdan ham samarali foydalanishni taʼminlaydigan texnologiyalarni qoʻllash kutiladi.

Qayta tiklanuvchi energiya ishlab chiqaruvchilar uchun qoʻshimcha daromad manbalarini yaratish yana bir yoʻnalish boʻladi.

Xususan, «yashil» energiya sertifikatlari va uglerod kreditlaridan daromad olish imkoniyatlarini ochish rejalashtirilmoqda.

Buning uchun davlat va investorlar oʻrtasida daromadlarni adolatli taqsimlash mexanizmlari ishlab chiqiladi.

Uchrashuvda taʼkidlanganidek, ushbu mexanizmlarni joriy etishda Oʻzbekistonning xalqaro ekologik majburiyatlari va amaldagi investitsiyaviy bitimlar shartlari toʻliq hisobga olinishi kerak.

Eslatib oʻtamiz, avvalroq prezident yangi elektr stantsiyalarini joylashtirishga boʻlgan yondashuvni qayta koʻrib chiqish zarurligini maʼlum qilgan edi. Uning soʻzlariga koʻra, obʼyektlarni investorlar tomonidan taklif etilgan maydonchalarda qurish amaliyoti generatsiya quvvatlarining alohida hududlarda toʻplanib qolishiga va elektr energiyasini uzatish xarajatlarining oshishiga olib keldi.

Endilikda hokimiyat organlari energetika tizimining ehtiyojlarini oldindan belgilab olishni va tayyorlangan loyihalarni ochiq tanlovlarga qoʻyishni maqsad qilgan. Yaqin orada umumiy quvvati 2200 MVt boʻlgan quyosh va shamol generatsiyasi boʻyicha oltata loyiha yuzasidan tanlovlar oʻtkazish rejalashtirilmoqda.