Okean tubida yemirilayotgan radioaktiv chiqindi bochkalari topildi
Fransiya va Yevropaning boshqa mamlakatlari 1950–1990-yillar oraligʻida Shimoliy Atlantika okeani tubiga 200 mingdan ortiq bochkada radioaktiv chiqindilarni joylashtirgan. Endi xalqaro olimlar guruhi oʻnlab yillar davomida konteynerlar, okean tubi va ular atrofidagi ekotizimda qanday oʻzgarishlar yuz berganini oʻrganmoqda. Dastlabki kuzatuvlar ayrim bochkalar kuchli korroziyaga uchraganini koʻrsatgan. Shu bilan birga, radioaktiv chiqindilar atrofida dengiz hayoti saqlanib qolgan.
Okean tubida chiriyotgan radioaktiv chiqindi bochkalari topildi
1950-yildan 1990-yilgacha Fransiya va Yevropaning boshqa davlatlari Shimoliy Atlantika okeanini radioaktiv chiqindilarni saqlash joyi sifatida ishlatgan. Jami 200 mingdan ortiq bochkada radioaktiv chiqindilar u yerga tashlangan.
Oʻsha davrda mutaxassislar va rasmiylar bochkalarning okean tubida abadiy germetik holatda qolishini kutmaganlar. Aksincha, radioaktiv moddalar vaqt oʻtishi bilan chuqur okean suvlarida asta-sekin tarqalib ketishi mumkin, degan yondashuv mavjud boʻlgan.
Bugungi ekologik qarashlar nuqtai nazaridan bunday yondashuv jiddiy savollar tugʻdiradi. Shu sababli olimlar oʻnlab yillar oʻtgach, konteynerlarning qanday holatga kelganini va ularning atrof-muhitga taʼsirini aniqlashga harakat qilmoqda.
**Ayrim bochkalar kuchli korroziyaga uchragan**
Xalqaro tadqiqotchilar guruhi Fransiya ilmiy kemasida radioaktiv chiqindilar joylashgan hududga ekspeditsiya uyushtirdi.
Bu yil 27-maydan 28-iyungacha davom etgan ekspeditsiya davomida jamoa qariyb 20-marta suv ostiga tushish ishlarini amalga oshirdi.
Kuzatuvlar ayrim konteynerlar jiddiy darajada yemirilganini koʻrsatgan. Bochkalarning bir qismida kuchli korroziya belgilari aniqlangan. Shu sababli tadqiqotchilar ulardan radioaktiv moddalar sizib chiqqan boʻlishi mumkinligini taxmin qilmoqda.
**Bochkalar "sunʼiy rif"ga aylangan**
Olimlar radioaktiv chiqindilar saqlanayotgan hududda hayot deyarli qolmagan boʻlishi mumkinligini kutgan. Biroq tadqiqotlar boshqacha manzarani koʻrsatdi.
Bochkalar atrofida turli dengiz organizmlari yashashda davom etmoqda. Ayrim konteynerlarda krablar, dengiz gubkalari, aktiniyalar va boshqa organizmlar oʻrnashib olgan.
Shu tariqa oʻnlab yillar okean tubida yotgan radioaktiv chiqindi konteynerlari oʻziga xos "sunʼiy rif"ga aylangan.
Biroq olimlar bu holat radioaktiv chiqindilar zararsiz ekanini anglatmasligini taʼkidlamoqda.
**Namunalarda radionuklidlar aniqlandi**
Tadqiqotchilar bochkalar atrofidan dengiz tubi choʻkindilari, okean suvi, turli organizmlar va mikroblar jamoalaridan namunalar toʻpladi.