«Odamlarning xatosini isbotlashni yaxshi koʻraman»: Uy taʼmirlash va santexnika ishlarini oʻrganayotgan ayollar

«Odamlarning nohaqligini isbotlashni yaxshi koʻraman»: Uy taʼmirlash va santexnika bilan shugʻullanayotgan ayollar

Soʻnggi oʻn yil ichida ijtimoiy tarmoqlarda uyni oʻz qoʻli bilan taʼmirlash (DIY) haqidagi kontentning keskin koʻpayganini payqamaslik qiyin.

Devorlardagi darzlarni qanday yamash kerakligini koʻrsatuvchi qisqa roliklardan tortib, devor ichidagi oʻrindiqlarni noldan boshlab yasash boʻyicha batafsil YouTube qoʻllanmalarigacha — internet uyni obodonlashtirish boʻyicha cheksiz namoyishlar oqimiga toʻlib-toshgan.

Garchi uy taʼmirlash ishlari ilgari asosan erkaklarning ishi deb hisoblangan boʻlsa-da, ayol blogerlar yangi avlod ayollarini tashabbusni oʻz qoʻllariga olishga va bu ishlarni oʻzlari bajarishga undamoqda.

Shu bilan birga, ayol mutaxassislarga boʻlgan talab ham ortib bormoqda va baʼzi ayollar oʻz kasblarini oʻzgartirib, idoradagi ishlarga qaraganda sunʼiy intellektdan koʻproq himoyalangan deb hisoblagan hunarmandchilik sohalariga oʻtmoqdalar.

Uy taʼmirlash boʻyicha bloger Jasmin Gyorni Instagram tarmogʻida oʻzi amalga oshirgan hayratlanarli va charchatarli tuyulgan loyihalar roʻyxati bilan boʻlishdi.

U ichki devorlarni buzib tashladi, pol qoplamalarini yangiladi, toʻsiq qurdi, chordogʻini issiqlik tizimi bilan jihozlab, taxtalar bilan qopladi, hovlida ustaxona qurdi, buyurtma asosida shkaflar yasadi, rozetkalarning joyini oʻzgartirdi, oʻgʻliga birinchi karavotini yasab berdi va hozirda unga daraxt ustida uycha qurmoqda.

Hozirda sakkiz oylik homilador boʻlgan sobiq marketolog yangi chaqaloq tugʻilguniga qadar ichiga qurilgan shkafni bitirishga shoshilmoqda.

«Men odamlarning nohaqligini isbotlashni yaxshi koʻraman», deydi Bedfordshirlik 33 yoshli Jasmin. Uning aytishicha, uning ish usullarini shubha ostiga olgan odamlar unga internetda salbiy izohlar yozishgan, ammo bu uni «yanada koʻproq harakat qilishga undaydi».

«Men boshqa ayollarga buni qanday qilishni koʻrsatyapman va ularga kuch bagʻishlayapman», deydi u.

«Men homiladorlik paytimda ham ish qilayotganimni koʻrsatdim, birinchi farzandimni kenguru-ryukzakda oʻzimga bogʻlab olib ishlagan paytlarim boʻldi.

Men shunchaki bizning ham qoʻlimizdan kelishini, bunday narsalarga qiziqishimizni va... aksariyat hollarda erlarimizning asboblarni qoʻlga olib, ishni qilishini olti oylab kutishdan charchaganimizni koʻrsatyapman».

Jasminning aytishicha, uning sahifasi Kovid pandemiyasi davrida, odamlar uyga mutaxassislarni chaqira olmay, ishlarni oʻzlari qilishni oʻrganishga majbur boʻlgan paytda juda ommalashib ketgan.

Lokdaunlar allaqachon tugagan boʻlsa-da, u bu kabi kontentga boʻlgan talab saqlanib qolgan deb hisoblaydi, chunki talabni qondirish uchun ustalar yetishmayapti va yashash qiymatining oshishi oilaviy byudjetlarni tejashga majbur qilmoqda.

B&Q kompaniyasining 2024 yilgi hisobotiga koʻra, «Z avlodi» ayollari «uy taʼmirlashdagi gender stereotiplariga qarshi kurashda yetakchilik qilmoqda».

Soʻrovda qatnashgan Z avlodi ayollarining taxminan toʻrtdan uch qismi uy taʼmirlash ishlarini yoqtirishini aytgan, vaholanki barcha ayol respondentlar orasida bu koʻrsatkich 60 foizni tashkil etadi.

Shuningdek, Z avlodi ayollarining 82 foizi ijtimoiy tarmoqlarda ayollarning murakkab uy taʼmirlash ishlarini bajarayotganini koʻrish ularni oʻzlari ham shunday qilishga ilhomlantirganini aytgan (umumiy ayollar orasida bu koʻrsatkich 60 foiz).

Albatta, har qanday ishni ham oʻz qoʻlingiz bilan bajarib boʻlmaydi. Baʼzida mutaxassis chaqirishga toʻgʻri keladi.

Bliss Kannin 2020 yilda santexniklikka oʻqish uchun universitetdagi antropologiya yoʻnalishini tashlab ketgan.

Janubiy Londondan boʻlgan 28 yoshli qizning aytishicha, bu kasbni tavakkal qilib sinab koʻrish u hayotida qilgan «eng yaxshi ish» boʻlgan va u oʻz biznesini yuritishning erkinligi va moslanuvchanligini yaxshi koʻradi.

Garchi baʼzi mijozlar u eshik ostonasida paydo boʻlganida unga shubha bilan qarashgan boʻlsa-da — hatto bir marta uni qabulxona xodimi deb ham oʻylashgan — «ishni boshlab, oʻzingizga ishonganingizni va nima qilayotganingizni koʻrsatganingizdan keyin, ular tinchlanishadi».

Uning aytishicha, onlayn kontentning keskin koʻpayishi ayollarning uy taʼmirlashi yoki hunarmandchilik bilan shugʻullanishiga boʻlgan munosabatni oʻzgartirishga «shubhasiz yordam berdi».

Anna Moynixan uyni taʼmirlash uchun yollagan ustalari u bilan emas, balki eri bilan gaplashishni afzal koʻrganidan gʻazablanib, ayol ustalarni ish buyurtmachilari bilan bogʻlaydigan TaskHer platformasiga asos solgan.

Besh yil oldin, deydi u, marketing uchun ishlatishga ayol ustalarning birorta ham tayyor suratini topa olmagan. Hatto ingliz tilidagi «tradeswoman» (ayol usta) soʻzi ham kompyuterda avtomatik ravishda «tradesman» (erkak usta) soʻziga toʻgʻirlanib ketar edi.

«Mana shunday mayda-chuyda narsalar tufayli, oxir-oqibat, oʻzingizni ushbu muhitda keraksizdek his qilasiz.

Ayollar juda kamchilikni tashkil etadigan sohada ayol usta boʻlish shundoq ham yetarlicha qiyin».

Annaning aytishicha, saytdagi soʻrovlar soni oʻtgan yilning shu davriga nisbatan ikki baravardan koʻproq oshgan, roʻyxatdan oʻtgan ayol ustalar soni esa deyarli toʻrt baravarga koʻpaygan.

Odamlar bir nechta sabablarga koʻra ayol ustalarni afzal koʻrishlari mumkin — sohaviy soʻrovlar shuni koʻrsatadiki, ular uylariga ayol kishi kirishidan oʻzlarini qulayroq his qilishlari, ayol kishi tartibliroq boʻladi deb oʻylashlari yoki anʼanaviy ravishda erkaklarniki hisoblangan kasblarda ishlayotgan ayollarni qoʻllab-quvvatlashni xohlashlari mumkin.

Anna Moynixanning aytishicha, baʼzi ayollar oʻzlari uchun ishlashning moslanuvchanligini xohlaganlari uchun ham hunarmandchilikni tanlamoqdalar.

Annaning soʻzlariga koʻra, koʻplab ayollar idora ishlarini tashlab, uning platformasiga qoʻshilmoqda. U oʻtgan oyda Oksford universitetini tamomlagan uch nafar ayol usta roʻyxatdan oʻtganini qoʻshimcha qildi.

Uning aytishicha, baʼzilari hamisha hunar oʻrganishni xohlashgan, ammo jinsi tufayli shu paytgacha buni qila olishmagan.

Boshqalari esa, sunʼiy intellektning jadal rivojlanishi bevosita taʼsir qilish ehtimoli kamroq boʻlgan sohada, oʻzlari uchun qulay vaqtda ishlash imkoniyatini xohlashadi.

Bunday eʼtiborga qaramay, ayollar hanuzgacha Buyuk Britaniya qurilish sohasi ishchi kuchining juda kichik qismini — Usta quruvchilar federatsiyasi maʼlumotlariga koʻra, taxminan 4 foizini tashkil qiladi.

Biroq ijobiy belgilar bor. 2024-2025 yillarda qurilish sohasida shogirdlikni boshlagan har 10 kishidan biri ayol kishi boʻldi, vaholanki besh yil oldin bu koʻrsatkich taxminan har 14 kishidan birini tashkil etardi.

Uy taʼmirlash boʻyicha bloger Jasmin internetda uning kontentini koʻrgan ayollar oʻzlari ham biror loyihani sinab koʻrishga ilhomlanishi yoki hunar oʻrganish haqida oʻylab koʻrishiga umid qilmoqda.

«Internetda bunday ishlarni qilayotgan ayollar qanchalik koʻp koʻrinsa, bu shunchalik oddiy holga aylanadi».

Anna bu fikrga qoʻshiladi. «Koʻrmagan narsangizga aylana olmaysiz, ayollar va qizlarga nimanidir qila olishlarini koʻrsatadigan har qanday narsa juda ajoyibdir».