Oʻzbekiston butun mamlakat boʻylab raqamli notarial xizmatlarni kengaytirmoqda
Oʻzbekiston masofaviy notarial xizmatlarni kengaytirmoqda, 22 ta vazirlik boʻylab integratsiyani amalga oshirmoqda va onlayn xizmatlar uchun qoʻshimcha toʻlovlardan voz kechmoqda.
O'zbekiston notariat tizimidagi islohotlarni raqamli xizmatlarni kengaytirish va notariuslar va davlat organlari o'rtasida elektron aloqaga o'tish orqali rivojlantirmoqda, bu haqda Adliya vaziri Akbar Toshqulovning Oliy Majlis Qonunchilik palatasiga taqdim etgan hisobotida batafsil bayon etilgan.
2020-yil 1-yanvardan boshlab xususiy notarial idoralarga mamlakat ichida faoliyat yuritishga ruxsat berildi. Hozirda 1156 dan ortiq faol notariuslar aholiga 70 dan ortiq turli xil notarial xizmatlarni taklif qilmoqda, to'rtta davlat notarial idorasi esa chekka va borish qiyin bo'lgan hududlarga xizmat ko'rsatishda davom etmoqda.
Islohotning asosiy yo'nalishi E-notarius.uz portali orqali notarial faoliyatni raqamlashtirishdir. Ushbu platforma fuqarolarga yaqin atrofdagi notariuslarni topish, elektron navbatni bron qilish, ishonchnomalarni tekshirish, elektron arizalarni topshirish va mulkiy majburiyatlarni tekshirish imkonini beradi. Meros masalalarini boshqarish uchun qonuniy merosxo'rlarni aniqlash uchun "SHAJHARA" elektron dasturi qo'llaniladi. Bundan tashqari, bir nechta notarial protseduralar uchun hududiy cheklovlar olib tashlandi.
"Notarius" avtomatlashtirilgan axborot tizimi 22 ta vazirlik va idoralardagi 40 ta axborot tizimlari bilan integratsiyalashgan. Natijada, fuqarolar shaxsan taqdim etishi kerak bo'lgan hujjatlar va ma'lumotlar miqdori 95 foizga kamaydi, chunki notariuslar endi zarur ma'lumotlarni to'g'ridan-to'g'ri idoralararo elektron kanallar orqali olishadi. Tizimning takomillashtirilishi elektron arxivni yaratishni ham qo'llab-quvvatlaydi, bu har yili 15 milliondan ortiq hujjatlarni chop etish va jismoniy ish fayllariga bog'lash zaruratini bartaraf etadi.
Hozirda 20 turdagi notarial harakatlarni onlayn tarzda bajarish mumkin. 2026-yil iyul oyidan boshlab onlayn notarial xizmatlar uchun ilgari undirilgan bazaviy hisoblash qiymatining 30 foiziga teng qo'shimcha to'lov bekor qilindi, bu esa onlayn va oflayn xizmatlar uchun to'lovlarni bir xil qildi. Ushbu to'lov bekor qilinganidan keyingi dastlabki oyda fuqarolar 9,4 milliard so'mdan ortiq mablag'ni tejashdi.
"Notariat to'g'risida"gi qonunning taklif qilingan yangi tahriri birgalikdagi nikoh mulki bilan bog'liq nizolarning oldini olish uchun huquqiy asoslarni joriy etishga, jumladan, "Turmush o'rtoqlarning birgalikdagi vasiyatnomalari" va "Meros shartnomalari"ni rasmiylashtirishga qaratilgan. Muhokamadan so'ng deputatlar hisobotni e'tirof etdilar va masofaviy notarial xizmatlar doirasini yanada kengaytirish va yangi qonunni yakunlashni taklif qilishdi.