Na’matakdagi vitaminlarni saqlab qolish uchun qanday damlash kerak?
Na’matakdagi vitaminlarni saqlab qolish uchun uni qanday damlash kerak?
Na’matak sentyabr-oktyabr oylarida terib olinadi va quritiladi. Endi rezavorlarni yig‘ib, ulardan foydali choy tayyorlash haqida o‘ylash vaqti keldi. Na’matak mavsumiy shamollashlarga qarshi vosita sanaladi, chunki atirgullar C vitamini miqdori bo‘yicha yetakchi hisoblanadi: mevalardagi askorbin kislotasi limondagidan 50 baravar, qorag‘atdan esa o‘n baravar ko‘p.
Na’matakli choyni qanday tayyorlash kerak?
Na’matakni yolg‘iz o‘zi yoki qora choy, o‘tlar bilan birga damlash mumkin. Ichimlikning ta’mi biroz tortuvchi, biriktiruvchi va sitrus ohanglariga ega. Shu sabab uni limon yoki yalpiz, shuningdek oregano bilan ham uyg‘unlashtirish mumkin.
Na’matakli choyning o‘ziga xos xususiyatlari bor, shuning uchun uni tayyorlagach boshqa mahsulotlar bilan qo‘shgan ma’qul. Masalan, qora choy, o‘simlik choyi va atirgul damlamasini alohida choynaklarda tayyorlab, keyin ularni bitta idishda aralashtirish mumkin.
Buning sababi shundaki, o‘tlar va qora choy 90 darajada, na’matak esa 70 darajada damlanadi. Bu qaynoq suvni yoqtirmaydigan C vitaminini yo‘qotmaslik uchun kerak.
Na’matak choyini tayyorlashning eng foydali retsepti:
Avval suvni qaynatib oling, so‘ng uni 70 darajagacha sovuting. Bir osh qoshiq na’matakni chinni yoki shisha choynakka solib, ustidan 200 ml suv quying. Mahkam yopiladigan qopqoqli choynak topganingiz ma’qul, chunki na’matak bug‘lanishi kerak. Agar bunday choynak bo‘lmasa, uni sochiq bilan yoping. Ichimlikni 15 daqiqa damlab, darhol iching, aks holda na’matakda ko‘p bo‘lgan C vitamini oksidlanadi.
Na’matakli choyni ertalab ichgan yaxshi, chunki bu ichimlik aniq tonik va tetiklantiruvchi ta’sirga ega.
Na’matakli choyni yana qanday usullarda tayyorlash mumkin?
Agar na’matakli ichimlikning ta’mi boyroq bo‘lishini istasangiz va tarkibidagi C vitaminini yo‘qotishni xohlamasangiz, choyni boshqa usulda tayyorlab ko‘ring.
Bir osh qoshiq na’matakni chuqur idishga soling va ustidan 200 g suv quying. Taxminan o‘n daqiqa qaynatib oling, so‘ng bir kechaga sovutib qo‘ying. Mazali, quvvat beruvchi ichimlikni erta tongda iliq yoki sovuq holatda ichish mumkin.
100 g rezavor mevalarni blenderda maydalang, termosga quying va ustidan qaynoq suv soling. Taxminan besh soatga qoldiring. Ichishdan oldin maydalangan mevalarni ajratib oling.
Ichimlikni multivarkada ham tayyorlash mumkin. Rejimni tanlab, taymerni bir soatga qo‘ying. Buning uchun 100 g rezavor va 2 litr suv kerak bo‘ladi.
Na’matak qanday yig‘ib olinadi?
Oval, yorqin qizil mevali butani bog‘larda va boshqa joylarda uchratish mumkin. Na’matak yoyilgan, tikanli buta ko‘rinishida bo‘ladi. Na’matak atirgulning qarindoshi hisoblanadi. Uning gulida tikanlar bo‘ladi. Mevalari mayda va cho‘zinchoq bo‘ladi. Rezavorlarning rangi qizildan jigarranggacha o‘zgaradi.
Na’matakni yig‘ish mavsumi kuzning o‘rtalariga, birinchi sovuq tushishidan oldingi davrga to‘g‘ri keladi. Butalardagi rezavorlar ehtiyotkorlik bilan terib olinadi. Uyda toza joy tayyorlang (choyshab yoki sochiq, qog‘oz ham bo‘ladi) va mevalarni bir qatlam qilib yoyib chiqing. Bir kunga shu holatda qoldiring.
Rezavorlar qurigach, ularni saralab, ortiqcha qoldiqlarni olib tashlang. Na’matakni uch usuldan biri bilan quritish mumkin: tabiiy ravishda, havoda, qorong‘i va salqin joyda (bir hafta davomida), standart rejimdagi quritgichda yoki pechda. Ikkinchi holatda rezavorlarni bir qatlam qilib yoyib, besh soat davomida 50 darajada quriting. So‘ng mevalarni sovuting.
Bozor va do‘konda na’matakni qanday tanlash mumkin?
Quritilgan na’matakni bozordan yoki supermarketdan xarid qilish mumkin. Uni tanlashda bir nechta jihatlarga e’tibor bering.
Quritilgan na’matakning rangi o‘zgaradi: u qizildan jigarranggacha kiradi, biroq baribir bir xil tusda bo‘ladi. Quritilgan na’matak mayizga o‘xshab qoladi.
Na’matak juda quruq bo‘lmasligi kerak: rezavorni bosib ko‘rganingizda, uning mag‘zi yumshoq bo‘lishi lozim.
Na’matakning C vitaminidan tashqari yana qanday foydali jihatlari bor?
Na’matakda C vitaminining rekord darajadagi miqdori mavjud. U ajoyib antioksidant va immunitet himoyachisi hisoblanadi, ammo bu qizil rezavorlarning yagona foydali xususiyati emas.
100 gr na’matak tarkibida: vitamin C 426 kaliy 429 vitamin A 217 kalsiy 169 magniy 69 fosfor 61
K vitamini 25,9
E vitamini 5.84 temir 1.06
Ushbu tarkib tufayli na’matakli choy: og‘riqni kamaytiradi va artrit xavfini pasaytiradi; xoletsistit uchun foydali bo‘lgan toshlar va safro hosil bo‘lishiga qarshi profilaktika hisoblanadi; pektin ichaklar uchun foydali; potensialni yaxshilaydi va prostatit rivojlanishini to‘xtatadi; diabet va yurak-qon tomir kasalliklari rivojlanishiga to‘sqinlik qiladi, xolesterin va qon bosimini tushiradi; homilador ayollarda toksikoz belgilarini yo‘qotadi va shishni yengillashtiradi; eman daraxti kabi diareyaga qarshi xalqona vosita; vazn yo‘qotishga yordam beradi, qorin bo‘shlig‘idagi yog‘ miqdorini kamaytiradi.