Monakoda millionerga qarshi amalga oshirilgan bomba hujumiga aloqador gumonlanuvchi ilk bor BBC’ga gapirdi

Monakoda millionerga qarshi uyushtirilgan bomba hujumiga aloqador gumonlanuvchi BBC’ga gapirdi

Vitaliy Jikovich yoz faslida ochiq sud majlisida koʻrinish bergan edi va endilikda qamoqxonadan turib BBC bilan gaplashdi

Iyun oyida Monakoda multimillionerni nishonga olgan bomba hujumiga aloqador boʻlgan Ukraina xavfsizlik xizmatining sobiq zobiti, ushbu hujum Ukraina harbiy razvedka boshqarmasi (HRB) rahbariyati tomonidan buyurilgan deb oʻylaganini aytmoqda.

Advokati orqali tashkillashtirilgan, Kiyevdagi qamoqxonadan turib BBC’ga bergan eksklyuziv intervyusida Vitaliy Jikovich suiqasdga urinish boʻyicha ilk bor oʻz talqinini taqdim etdi.

Portlash oqibatida asli ukrainalik tadbirkor Vadim Yermolayev va uning 13 yoshli oʻgʻli ogʻir jarohatlangan, uning sherigi esa halokatli jarohatlar olgan. Keyinchalik Yermolayev ularning omon qolishini «haqiqiy moʻʼjiza» deb atagan.

Jikovich oʻzini Ukraina Xavfsizlik xizmati (UXX) uchun «frilanser» sifatida taʼriflaydi va Monakoda bomba oʻrnatayotgani videoga tushib qolgan ayol — Anastasiya Berezovskaya uning «agenti» boʻlganini aytadi.

Portlashdan bir hafta oʻtib, Berezovskayaning jasadi Kiyevdan gʻarbdagi oʻrmondan, boshidan oʻq yegan holda topilgan.

Biroq Jikovich uni oʻldirish uchun yubormaganini va uni oʻzi oʻldirmaganini taʼkidlamoqda.

U qotillikda ayblanib, HRBning amaldagi razvedka zobiti Vladislav Reut bilan birga hibsga olingan.

Reut avvaliga tergovchilarga aybini boʻyniga olib, ularni yashirin qabrga boshlab borgan. Ammo bir necha kundan keyin sudda u oʻz koʻrsatmasini oʻzgartirib, Jikovichni ayblagan.

Jikovichning oʻzi esa uzoq vaqt sukut saqladi.

Endilikda, BBC savollariga javob berar ekan, u Reut — uni «Boshliq» deb ataydi — Monakoda Vadim Yermolayevga qarshi «operatsiyani taklif qilganini» daʼvo qilmoqda.

U buni rasmiy topshiriq deb tushunganini aytadi.

«Reut menga maʼlum qilganidek, ushbu operatsiya Mudofaa vazirligi Bosh razvedka boshqarmasida [HRB] xizmat qiluvchi Reutning boshliqlari tomonidan maʼqullangan va tasdiqlangan edi», deydi u.

Oʻzini portlashning oʻzidan uzoqlashtirgan holda, u Reut portlash uchun Berezovskayadan foydalanmoqchi boʻlganini, Jikovich esa bunga qarshi chiqib, ayol yetarlicha tayyorgarlikdan oʻtmaganini aytganida, Reut uni faqat razvedka uchun yuborishga rozi boʻlganini daʼvo qilmoqda.

Jikovichning soʻzlariga koʻra, keyinchalik Reut uni aralashtirmasdan Berezovskaya bilan toʻgʻridan-toʻgʻri aloqa qilgan va unga portlovchi moddalarni ham Reut yetkazib bergan.

BBC HRBdan ushbu soʻnggi ayblovlarga munosabat bildirishni soʻradi. Idora bundan avval «toʻliq tergov oʻtkazish» va huquq-tartibot organlariga «har tomonlama yordam koʻrsatish» tarafdori ekanini bildirgan edi.

UXX oʻz bayonotida Jikovichni shunchaki «sobiq huquq-tartibot xodimi» deb atagan.

Yermolayev Monakoda oilasi bilan dengiz boʻyidagi kechki ovqatdan qaytayotganda hujumga uchragan. Kuzatuv kamerasi tasvirlarida Berezovskaya guruhdan bir oz oldinda yurib, soʻngra ularning uyi ostonasidagi sumka ichiga qurilmani qoldirib ketgani aks etgan.

Ular yaqinlashganda portlash sodir boʻladi, buning kuchi hatto Berezovskayaning oʻzini ham hayratda qoldirgan koʻrinadi.

Keyinchalik Yermolayev hujumda HRBning amaldagi zobitlari, «idoraning hozirgi va sobiq rahbariyatiga yaqin shaxslar» ishtirok etganiga ishonishini aytdi.

U «haqiqat, himoya va adolat» qaror topishini talab qildi.

Berezovskaya tezda bomba oʻrnatganlikda gumonlanuvchi sifatida aniqlandi va 2 iyul kuni uning kuzatuv kamerasidan olingan surati Interpol tomonidan tarqatildi.

U allaqachon qochib ketgan edi — avval Italiya va Germaniya orqali mashinada oʻtib, keyin Frankfurtdan Ukrainaga avtobusda kelgan.

U qoʻlga olinib, soʻroq qilinishidan oldin Reut va Jikovich tomonidan oʻrmonga olib borilgan va oʻldirilgan. Ularning har biri ayolni otib tashlaganlikda bir-birini ayblamoqda.

Ushbu gʻayrioddiy voqea koʻplab taxminlarga sabab boʻldi, jumladan, Yermolayevning oʻlimini kim va nima uchun xohlagani, bu davlat tomonidan buyurilgan suiqasdmi, oʻzboshimchalik bilan qilingan operatsiyami yoki jinoiy guruhlar oʻrtasidagi hisob-kitobmi, degan savollar oʻrtaga tashlandi.

Bir necha yil oldin Ukraina pasportidan voz kechib, hozirda Kipr fuqaroligiga ega boʻlgan tadbirkorning oʻzi bir qancha talqinlarni rad etdi.

Ular orasida hujum Ukrainadagi juda serdaromad firibgarlik koll-markazlari («ofislar») bilan shugʻullanuvchi uyushgan jinoiy guruhlar oʻrtasidagi nizoga bogʻliq boʻlishi mumkinligi haqidagi taxmin ham bor.

Shu yil boshida Estoniya sudi Yermolayevning oʻgʻli Arturni Ukrainada «ofislar» deb ataluvchi firibgarlik tarmoqlari orqali Estoniya fuqarolarini millionlab yevroga aldaganlikda aybdor deb topgan edi.

Vadim Yermolayev «Ukrainskaya pravda» gazetasiga bergan intervyusida bu ishga «hech qachon aloqasi boʻlmaganini» aytgan.

Endi esa Jikovich bizga oʻz tushuntirishini taklif qildi.

Uning daʼvo qilishicha, Reut unga portlash «Qrimning anneksiya qilinishini moliyalashtirgani» uchun qasos ekanini aytgan, buni u Yermolayev Rossiya tomonidan bosib olingan Qrimdagi bizneslaridan Rossiyaga soliq toʻlayotgani deb tushungan.

«Mening fikrimcha, bu operatsiya uchun asos boʻla oladi», deb yozgan u qamoqxonadan turib.

Yermolayev Rossiya bilan bogʻliq hech qanday biznes manfaatlari qolmaganini bir necha bor inkor etgan.

Ammo bu voqea yanada murakkabroq boʻlishi mumkinmi?

Kiyevdagi soʻnggi ehtiyot chorasini koʻrib chiqish boʻyicha sud majlisida, qurollangan soqchilar qurshovida Jikovich hibsga olinganidan beri ilk bor omma oldida gapirdi. U yerda ishtirok etgan yagona OAV vakili BBC boʻldi.

Bir vaziyatda Jikovich Reut aslida unga Monakodagi hujum «tasdiqlanmaganini» aytganini bildirdi.

«Bu nishonni fuqarolik tomonidan kimdir buyurtma qilgan edi», dedi Jikovich batafsil toʻxtalmasdan.

Portlash oqibatida Vadim Yermolayev va uning 13 yoshli oʻgʻli ogʻir jarohatlangan, uning sherigi esa halokatli jarohatlar olgan

Shu payt sudya uning soʻzini boʻlib, ochiq sud majlisida gapirayotganini eslatdi.

Jikovich, shuningdek, Reut avvaliga ikkita nishon haqida gapirganini oshkor qildi.

Soʻralganda, u ikkinchi ismni ayta olmasligini bildirdi. Boshqa manbalar bu shaxs oʻtgan yili Ukrainada davlatga xoinlikda ayblanib, sirtdan sudlangan va aybdor deb topilgan rossiyaparast bloger boʻlganiga qatʼiy ishora qilmoqda.

Tergov — Monakodagi portlash va Ukrainadagi qotillik boʻyicha ham — davom etar ekan, Berezovskayaning oilasida hali ham koʻplab savollar bor.

39 yoshli ayol 2022 yil boshidan beri, Ukrainani yosh oʻgʻli bilan qochqin sifatida tark etganidan beri Germaniyada yashab kelayotgan edi.

Jikovichning hozir aytishicha, u ikki tomonlama hayot kechirgan va u bilan birga «Moskoviyaga» (yaʼni Rossiyaga) qarshi agent sifatida ishlagan.

U ularning internetda tanishganlarini va «Rossiya Federatsiyasining qurolli tajovuzini qaytarish» ustida birga ishlayotganlarini aytdi.

Berezovskayaning turmush oʻrtogʻi BBC’ga bu daʼvo «bemaʼnilik» ekanini aytdi. U ayoli butun bu ishga bilmasdan tortilgan deb hisoblaydi.

Jikovichning aytishicha, Berezovskaya Monakodagi hujumning ertasiga unga qoʻngʻiroq qilgan va u buni nima uchun qilganini soʻraganida, Reut unga katta miqdorda pul vaʼda qilganini aytgan. «50 000 dollar koʻchada yotgani yoʻq», degan u.

U yashagan qishloq aholisi bizga Berezovskaya uy sotib olish uchun pul yigʻayotganini aytishdi. Ammo u pulni olish uchun Ukrainaga kelganida, oʻrmonga aldab olib borilib, otib tashlangan.