Mirziyoyev «Oʻzbekfilm»ni milliy kino tarixining saqlovchisi deb atadi

Mirziyoyev «Oʻzbekfilm»ni milliy kino tarixining boqiy saqlovchisi deb atadi

Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev «Oʻzbekfilm» kinostudiyasida kinematografiya hamjamiyati vakillari bilan uchrashuv oʻtkazmoqda.

Davlat rahbari bu devorlar orasida milliy kino tarixi, koʻplab ijodkor avlodlarning mehnati, shuningdek, xalqimizning ekranda oʻz aksini topgan orzu-umidlari, intilishlari va armonlari mujassam ekanini taʼkidladi.

«Mahallada duv-duv gap», «Oʻtkan kunlar», «Shum bola», «Chinor ostidagi duel» va «Suyunchi» kabi kartinalarning qahramonlari xotiramizda abadiy oʻz yaqin va qadrdon insonlarimizdek qolib ketgan. Bu filmlardagi ayrim epizodlar, iboralar yoki tanish kuylar xayolimizda bolalik, bobo va momolarimiz, qadrdon mahallamiz haqidagi xotiralarni uygʻotadi.

Prezident mahalliy kinematografchilar oʻz vaqtida duch kelgan ogʻir siyosiy va mafkuraviy tazyiqlarga qaramay, milliy sanʼatning shunday asarlarini yarata olganliklarini yuqori baholadi.

«Oʻzbekfilm» kinostudiyasi tomonidan asos solingan anʼanalar mustaqillik yillarida ham davom etdi. Tomoshabinlar tomonidan sevib tomosha qilingan lentalar, jumladan, «Abdullajon», «Otamdan qolgan dalalar», «Dilxiroj», «Vatan» va «Otov» kabi kartinalar suratga olindi.

Davlat rahbari bundan oʻn yil oldin «Oʻzbekfilm» kinostudiyasi ahvoli qanday boʻlganini eslatib oʻtdi. U islohotlarning dastlabki kunlaridan boshlab studiyani qayta tiklash va ijodiy xodimlar uchun munosib sharoitlar yaratishga alohida eʼtibor qaratilganini taʼkidladi.

Milliy kinematografiya uchun ushbu muhim obʼyekt toʻliq rekonstruktsiya qilindi. Oxirgi oʻn yilda sohani qoʻllab-quvvatlash maqsadida ikkita farmon va sakkizta qaror qabul qilindi.

Agar 2016 yilda davlat byudjetidan filmlar ishlab chiqarish uchun 10 milliard soʻm ajratilgan boʻlsa, birgina joriy yilda bu summa 218 milliard soʻmni tashkil etdi.

Davlat rahbari buning natijasida milliy filmlar soni ortgani va ularning sifati yaxshilanganini, sohaga oʻnlab xususiy kinostudiyalar kirib kelganini qayd etdi.

Prezident yangi davrda yaratilgan tarixiy filmlarga toʻxtalib oʻtdi. Ular orasida «Islomxoʻja», «Ibrat», «Avloniy», «Abdulla Qodiriy», «Qoʻqon shamoli», «Muqimiy», «Ilhaq», «Oʻzbek qizi» va «Bahodir Yalangtoʻsh» kabi kartinalar bor.

Mamlakatda milliy kadrlarning yangi avlodi shakllandi. Davlat rahbari kinematografchilar ushbu jarayonga munosib hissa qoʻshganliklarini taʼkidladi.

«Oltin global» xalqaro kinomukofoti tarixida ilk bor Markaziy Osiyo va Kavkaz kinematografchilarini taqdirlash marosimi Toshkentda boʻlib oʻtdi. Uchrashuvda ishtirok etayotgan aktrisa Gulchehra Jamilova «Meridian» mukofoti bilan taqdirlandi.

Shu bilan birga, Prezident milliy kinosanʼatni yangi bosqichga olib chiqish uchun oldinda hali juda koʻp ishlar turganini ochiq tan olish kerakligini taʼkidladi.

Prezident ijtimoiy tarmoqlar rivojlangani sababli odamlar kinoteatrlarga bormay qoʻydi degan fikrga toʻxtalib oʻtdi. U xorijiy filmlar, aksincha, gavjum zallarni toʻplatayotganini taʼkidladi.

«Demak, tomoshabin kinodan va kinoteatrlarga borishdan voz kechgani yoʻq — faqat uning didi va talablari oʻzgargan. Milliy filmlarimiz ushbu soʻrovlarga javob beradimi? Afsuski, yoʻq!» — dedi davlat rahbari.

Buning sababi shundaki, mamlakatda hanuzgacha film ishlab chiqarishdan tortib uni tomoshabinga yetkazishgacha boʻlgan butun jarayonni taʼminlaydigan yagona zanjir yoʻlga qoʻyilmagan.

Prezident bugungi kunda professional kinokritiklarning fikri yetarlicha inobatga olinmayotganini taʼkidladi.

«Axir xolis tahlil ijodkorga oʻz kamchiliklarini koʻrishga va keyingi oʻsish uchun imkoniyat olishga yordam beradi-ku!» — deya taʼkidladi davlat rahbari.

Kinoloyihalarni moliyalashtirishda amaldagi davlat buyurtmasi va xaridlari tizimida ham hal qilinishi lozim boʻlgan muammolar saqlanib qolmoqda. Oʻtgan davrlardan meros boʻlib qolgan «davlat buyurtmasi» tizimi zamonaviy kinoindustriya talablariga endilikda javob bermaydi.

Bir vaqtning oʻzida bir rejissyorga ortiqcha yuklama bilan oltitagacha, bir muallifga esa yettitagacha loyiha topshirilgan. Bunday yuklama bilan har bir asarga yetarlicha eʼtibor qaratish va uni puxta ishlab chiqish qiyin. Bundan tashqari, buyurtmalarning deyarli yarmi davlat kinostudiyalariga berilgan, bu esa xususiy kinematografchilar uchun teng raqobat imkoniyatlarini cheklagan.

Oqibatda kuchli stsenariylar va sifatli filmlar yaratish oʻrniga asosiy mezon topshiriqni imkon qadar tezroq «yopish»ga intilish boʻlib qolgan. Davlat rahbari ijodiy mehnat natijasi film tomoshabinni qanchalik chuqur oʻyga tolishi va uning qalbida iz qoldirishi bilan baholanishi kerakligini taʼkidladi.

Stsenariy suratga olish jarayonida takomillashtirilishi, ijodiy qarorlar esa oʻzgarishi mumkin. Shu sababli, taʼkidlanganidek, sanʼat asarlarini goʻyoki oddiy tovar yoki qurilish obʼyekti haqida gap ketayotgandek texnik topshiriqlar asosida xarid qilish notoʻgʻridir.

Davlat rahbari aynan kino orqali xalqlar bir-birini tanishini taʼkidladi. Dunyo ekranlarida oʻz tarixi, madaniyati va milliy qahramonlarini munosib taqdim eta oladigan mamlakat xavfsizlikni taʼminlash va armiyani mustahkamlash bilan bir qatorda xalqaro maydonda oʻz taʼsirini kengaytiradi va oʻz ovozini kuchaytiradi.

Bugungi kunda kino shunchaki koʻngilochar sanʼat emas, balki mamlakatning xalqaro obroʻ-eʼtibori va taʼsirini oshiradigan «yumshoq kuch» vositasidir.

Prezidentimiz armiyani mustahkamlash va xavfsizlikni taʼminlash bilan bir qatorda bunga yetarlicha eʼtibor qaratmasak, farzandlarimizning ongi va dunyoqarashini kim va qanday himoya qiladi, degan masalani oʻrtaga tashladi. Bu savolga javob, avvalambor, kinosanʼat va kinematografchilarning oʻzidan kutilmoqda.

Davlat rahbari kinosanʼatda oʻzi ilgari surgan «O‘z» gʻoyasining ifodasini quyidagicha taʼrifladi: «Oʻzligingni anglagan holda, dunyoga oʻz tarixingni oʻz ovozing bilan soʻzlab berish».

Oʻzbekiston Prezidenti ekranda buyuk ajdodlar bilan bir qatorda bugun yonimizda yashayotgan insonlarning siymolari ham haqqoniy aks etishi kerakligini taʼkidladi.

Oʻqituvchilarning fidoyiligi, shifokorlarning oʻz ishiga sadoqati, sportchilarning matonati, Vatan himoyachilari va askarlarning jasorati — bularning barchasi chuqur va taʼsirli filmlar yaratish uchun boy mavzudir. Tadbirkorlarning tashabbuskorligi, quruvchilarning bunyodkorona mehnati, yoshlarning orzu va intilishlari ham kam muhim emas.

«Farzandlarimiz shunday qahramonlarda oʻzlarini koʻrishsin, oʻz kuchlariga ishonishsin va ona yurtimiz kelajagiga oʻzlarining daxldorligini his qilishsin!» — dedi davlat rahbari.

Buning uchun davlat kinematografchilar uchun munosib sharoitlar yaratishi, qoʻllab-quvvatlashi va ijodiy erkinlik muhitini shakllantirishi kerakligi taʼkidlandi.

Prezident sohani boshqarish, moliyalashtirish va filmlar ishlab chiqarish funktsiyalari aniq chegaralanadigan yangi tizimga oʻtilishini maʼlum qildi. Birinchi navbatda ixcham va zamonaviy boshqaruv tizimi yaratiladi.

Kinematografiya agentligi tugatilib, kino sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirish vakolatlari Madaniyat vazirligiga oʻtkaziladi.

Vazirlik tuzilmasida Kinosanʼat departamenti tashkil etiladi. Maqomiga koʻra uning rahbari vazir oʻrinbosariga tenglashtiriladi.

Masʼul shaxslarga bir oy muddatda departament faoliyatini samarali tashkil etishni, shuningdek, Kinematografiya agentligi va uning tizimiga kiruvchi tashkilotlarni tugatishni taʼminlash topshirildi.

«Oʻzbekfilm»ning tashkiliy va iqtisodiy modeli yangilanadi. Davlat muassasasi tugatilib, uning oʻrniga zamonaviy biznes-model asosida ishlaydigan yangi «Oʻzbekfilm» milliy kinokompaniyasi tashkil etiladi.

Prezidentimiz yangi kinokompaniya milliy kinobrendini yaratish va zamonaviy kinoindustriyani rivojlantirish boʻyicha tayanch markaz va asosiy operatorga aylanishini taʼkidladi.

«Oʻzbekfilm» milliy kinokompaniyasi filmlar ishlab chiqarish bilan shugʻullanmaydi. Ularni yaratish toʻliq xususiy sektorga oʻtadi. Kompaniya loyihalarni saralash va moliyalashtirish, filmlarni ilgari surish va distributsiya qilish, shuningdek, ularning xalqaro bozorlar va kinofestivallarga chiqishi uchun javobgar boʻladi.

Shu tariqa, filmni ishlab chiqarishdan tortib tomoshabinga yetkazishgacha boʻlgan butun jarayon yagona tizimga birlashtiriladi. Bir hafta muddatda milliy kinokompaniya faoliyatini tashkil etish topshirildi.

Prezident kinoishlab chiqarishni moliyalashtirishda davlat buyurtmasi amaliyoti oʻrniga subsidiyalar asosida qoʻllab-quvvatlash tizimi joriy etilishini maʼlum qildi.

«Bundan buyon davlat filmlar buyurtmachisi emas, balki kinematografchilar va xususiy sektorning ishonchli hamkori boʻladi», — dedi davlat rahbari.

Filmlar ishlab chiqarishda texnik topshiriqlarga emas, balki ijodiy jarayon va uning ehtiyojlariga ustuvorlik beriladi. Bir oy muddatda yangi moliyalashtirish mexanizmini joriy etish topshirildi.

Kelgusi yildan boshlab har yili davlat byudjetidan «Oʻzbekfilm» milliy kinokompaniyasining talabnomasiga koʻra tegishli mablagʻlar ajratiladi.

Prezident kinoishlab chiqarish uchun zamonaviy infratuzilma yaratilishini maʼlum qildi. «Oʻzbekfilm»ning 10 gektar maydonida kinoindustriya uchun turli xizmatlarni birlashtirgan yagona industrial klaster — «Oʻzbekfilm kinomakon» yaratiladi.

«Kinomakon»da zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlangan dublyaj va ovoz yozish markazi quriladi.

Ikki oy muddatda malakali loyiha tashkilotini jalb etgan holda kinomakonning bosh rejasi va loyiha-smeta hujjatlari ishlab chiqiladi. Qurilish ishlari kelasi yilning mart oyida boshlanadi.

Shuningdek, kinematografiya tizimidagi foydalanilmayotgan davlat aktivlarini ochiq savdolarga chiqarish topshirildi.

Davlat rahbari kinematografchilarni qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan yana bir tashabbusni eʼlon qildi. Quyichirchiq tumanida joylashgan «Kohinur» sihatgohi toʻliq ularning ixtiyoriga topshiriladi.

Yaqinda sihatgoh qayta taʼmirlanib, zamonaviy talablarga muvofiq jihozlandi. Bu yerda kinoindustriya xodimlarining toʻliq hordiq chiqarishi uchun sharoitlar yaratilgan.

Prezidentimiz bu maskan kinematografchilar kuch yigʻib, yangi gʻoyalar ustida ishlay oladigan haqiqiy ijodiy markazga aylanishi kerakligini taʼkidladi.

Bundan tashqari, har yili kinoindustriyaning kamida 300 nafar fidoyi xodimi dam olish va davolanish uchun respublika sihatgohlariga bepul yoʻllanmalar oladi.

Prezident sohada ilmiy tadqiqotlar, tahlil va professional kinokritikani rivojlantirish uchun «Kinoshunoslar klubi» tashkil etilishini maʼlum qildi.

«Oʻzbekfilm» milliy kinokompaniyasi klub faoliyatini qoʻllab-quvvatlaydi va uning Xalqaro kinopressa federatsiyasiga (FIPRESCI) aʼzo boʻlishiga koʻmaklashadi. Bu milliy filmlarning nufuzli xalqaro kinofestivallardagi ishtirokini kengaytirish imkonini beradi.

Sohaning professional hamjamiyatini birlashtirish uchun Oʻzbekiston kino arboblari uyushmasi va Oʻzbekiston kinoindustriyasi vakillari uyushmasi birlashtiriladi. Ularning asosida Oʻzbekiston kino sohasi vakillari palatasi tashkil etiladi.

Palata sohada oʻzini oʻzi boshqarishni rivojlantirish, mualliflik huquqlari va kinematografchilarning professional manfaatlarini himoya qilish, shuningdek, yoshlarning professional oʻsishiga koʻmaklashish bilan shugʻullanadi.

Yosh kinematografchilarning xorijda malaka oshirishini va palata faoliyatini moliyaviy va tashkiliy jihatdan qoʻllab-quvvatlash koʻzda tutilgan. Yangi palata faoliyatini tashkil etishni bir oy muddatda yakunlash topshirildi.

Prezident milliy kinoindustriyani texnologik rivojlanishning yangi bosqichiga olib chiqish zarurligini taʼkidladi. Bir oy muddatda filmlar yaratishda sunʼiy intellekt imkoniyatlaridan keng foydalanishni nazarda tutuvchi hamkorlik dasturi ishlab chiqiladi.

Dastur yangi taʼlim kurslarini ishlab chiqish, mutaxassislarni oʻqitish va ularning xorijda malakasini oshirishni oʻz ichiga oladi.

Soʻng davlat rahbari «Oʻzbekfilm» nomini milliy kinematografiyaning yagona brendi sifatida mustahkamlash tashabbusi bilan chiqdi. Mamlakat aholisi Chilonzorning ushbu qismini azaldan «Oʻzbekfilm» deb atashi taʼkidlandi.

Hozirgi Chilonzor koʻchasining tegishli uchastkasiga «Oʻzbekfilm» nomini berish taklif etildi. Shuningdek, Kinosanʼat muzeyini «Oʻzbekfilm» muzeyiga, Kinosanʼat saroyini «Oʻzbekfilm» kinoteatriga, Milliy kinofondni esa «Oʻzbekfilm» milliy kinofondiga oʻzgartirib, ularni yagona brend ostida birlashtirish taklif qilindi.

Davlat rahbari rejalashtirilgan oʻzgarishlar sohani yangi bosqichga olib chiqishga va sifatli filmlar yaratishga xizmat qilishiga ishonch bildirdi. Soʻngra u tajribali kinematografchilar va yosh mutaxassislarning fikrlarini tingladi.

Ochiq muloqot yakunlari boʻyicha Prezident milliy kinematografiyani rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari belgilab olingani va nazarda tutilgan oʻzgarishlarni nazarda tutuvchi farmon imzolanganini maʼlum qildi.

Prezident ijodiy xodimlarning tashabbuslari qoʻllab-quvvatlanishini taʼkidladi. Shu bilan birga, u yaxshi kino yaratish uchun faqat qulay sharoitlarning oʻzi yetarli emasligini: halol mehnat, vatanparvarlik va oʻz xalqiga boʻlgan samimiy muhabbat zarurligini qayd etdi.

«Men sizlarga ishonaman. Milliy oʻzligimizdan kuch olib, bugungi hayotni chuqur anglagan holda, biz birgalikda milliy kinematografiyaning yangi sahifasini yarata olamiz», — dedi Prezident uchrashuv yakunida.