Mintaqalarning infratuzilma reytingidagi farq 54,74 ballga yetdi

Hududlarning infrastruktura reytingidagi farq 54,74 ballga yetdi

Toshkent 2026 yil uchun Oʻzbekiston hududlarining infrastruktura reytingida 95,49 ball toʻplab, birinchi oʻrinni egalladi.

Oxirgi qatordan 40,75 ball koʻrsatkich bilan Qashqadaryo viloyati joy oldi. Peshqadam va eng past natijaga ega hudud oʻrtasidagi ortda qolish 54,74 ballni tashkil etdi — bu reytingning yettita yoʻnalishi orasidagi maksimal farqdir. Bu haqda Progressiv islohotlar markazi xabar beradi.

Infrastruktura bloki hududlarning umumiy bahosining 13,7 foizini beradi va sakkizta indikatordan iborat. Ulardan toʻrttasi uy-joy fondi bilan bogʻliq, yana toʻrttasi transport va aloqani tavsiflaydi. Shu tariqa, baholash nafaqat yoʻl infrastrukturasini, balki aholining kundalik hayoti va iqtisodiy faolligiga taʼsir qiluvchi sharoitlarni ham hisobga oladi.

14 ta hududning oʻrtacha vaznlanmagan natijasi 56,15 ballni, mediana esa 53,59 ballni tashkil etdi. 60 ballik marrani faqat uchta hudud zabt etdi, beshta hudud esa 50 balldan kam oldi. Toshkent hisobga olinmasa, qolgan 13 ta hudud boʻyicha oʻrtacha koʻrsatkich 53,13 ballni tashkil etdi.

Poytaxtdan kelajakda reytingda 73,54 ball bilan Toshkent viloyati bormoqda. Uchinchi oʻrinni 60,04 ball toʻplagan Fargʻona viloyati egalladi. Keyingi oʻrinlardan Navoiy viloyati (59,13), Buxoro viloyati (57,59), Samarqand viloyati (54,99), Namangan viloyati (54,30), Sirdaryo viloyati (52,88) va Xorazm viloyati (52,31) joy oldi.

50 balldan kam natijani Andijon viloyati (48,55), Qoraqalpogʻiston Respublikasi (47,46), Jizzax viloyati (45,76), Surxondaryo viloyati (43,34) va Qashqadaryo viloyati (40,75) oldi. Uchinchi va toʻrtinchi oʻrinlarni egallagan Fargʻona va Navoiy viloyatlari oʻrtasidagi farq bor-yogʻi 0,91 ballni tashkil etdi.

Tahlilga koʻra, aynan infrastruktura yoʻnalishi reytingning yettita bloki orasida eng katta tafovutni koʻrsatmoqda.

Taqqoslash uchun, maksimal va minimal natijalar oʻrtasidagi farq «Jinoyatchilik va axloq tuzatish tizimi» kategoriyasida 45,69 ballni, tabiiy muhitni baholashda 37,21 ballni, taʼlimda 27,35 ballni, iqtisodiyotda 26,50 ballni, «Imkoniyatlar» blokida 25,97 ballni va sogʻliqni saqlashda 14,05 ballni tashkil etadi.

2024–2026 yillar uchun maʼlumotlarni solishtirish shuni koʻrsatadiki, Toshkent butun davr mobaynida peshqadamlikni saqlab qoldi: 2024 yilda 93,53 ball, 2025 yilda 93,21 ball va 2026 yilda 95,49 ball. Fargʻona viloyati tegishlicha 60,57, 62,07 va 60,04 ball oldi.

Jizzax viloyati shu davr mobaynida koʻrsatkichini 39,93 balldan 45,76 ballgacha yaxshiladi. Oʻsish 5,83 ballni tashkil etdi, biroq hudud hamon eng past infrastruktura bahosiga ega hududlar qatoriga kiradi. Shu bilan birga, Fargʻona viloyatining infrastruktura blokidagi yuqori natijasi umumiy reytingda ham shunday mavqeni anglatmaydi: tahlilda hudud unda 14-oʻrinni egallashi koʻrsatilgan.

Mualliflar, shuningdek, iqtisodiy va infrastruktura baholari oʻrtasidagi tafovutga eʼtibor qaratmoqda. Navoiy viloyatida iqtisodiy koʻrsatkich 86,73 ballga, infrastruktura koʻrsatkichi esa 59,13 ballga teng. Xorazm viloyatida bu qiymatlar 79,69 va 52,31 ballni, Qoraqalpogʻistonda — 78,71 va 47,46 ballni, Qashqadaryo viloyatida — 74,69 va 40,75 ballni tashkil etadi.

Ikki yoʻnalish oʻrtasidagi eng katta farq Qashqadaryo viloyatida qayd etilgan — 33,94 ball. Qoraqalpogʻistonda u 31,25 ballni, Surxondaryo viloyatida — 30,94 ballni tashkil etadi.

Tahlil mualliflarining fikricha, bunday farqlar infrastrukturaning mavjudligi va sifatini, jumladan, energiya taʼminotining ishonchliligi, transport jihatidan qulaylik, logistika va uy-joy xizmatlarini qoʻshimcha oʻrganishni talab qiladi.

Shu bilan birga, reyting baholaridagi farq infrastruktura taqchilligi yoki iqtisodiy ishlab chiqarish yoʻqotishlarining puldagi ifodasi hisoblanmaydi.

Hududiy farqlar internetga ulanish koʻrsatkichlarida ham sezilarli. Milliy statistika qoʻmitasining 2025 yilgi maʼlumotlariga koʻra, 100 nafar aholiga Qashqadaryo viloyatida 67,7 ta, Surxondaryoda — 67,9 ta, Navoiyda — 107,3 ta va Sirdaryo viloyatida 96,9 ta abonentning internetga ulanishi toʻgʻri kelgan. mamlakat boʻyicha oʻrtacha koʻrsatkich 100 nafar aholiga 94,7 ta ulanishni tashkil etgan.

Shu bilan birga, abonentlik ulanishlari soni internetdan foydalanuvchi aholi ulushiga teng emas, chunki bir kishida bir nechta ulanish boʻlishi mumkin.

Bundan tashqari, Toshkent statistikasida Toshkent viloyatida ham faoliyat yuritayotgan alohida operatorlarning faoliyati hisobga olinadi. Mualliflarning taʼkidlashicha, boshlangʻich metodologiyasiz ushbu maʼlumotlar reytingga qanday vazn bilan kiritilganini aniqlashning imkoni yoʻq.

Qoʻshimcha kontekst sifatida tahlilda Jahon bankining Oʻzbekiston boʻyicha 2025 yilgi Country Economic Memorandum hisobotidagi tavsiyalari keltiriladi.

Hujjatda energetika va transport infrastrukturasini modernizatsiya qilish, Toshkent — Samarqand — Navoiy yoʻnalishi boʻyicha avtomobil aloqasini yaxshilash hamda Qoraqalpogʻiston va Xorazmning mamlakat markaziy hududlari bilan temir yoʻl aloqalarini mustahkamlash taklif etiladi.

Ushbu tavsiyalar reyting natijalarining bevosita izohi sifatida qaralmaydi, lekin investitsiya ustuvorliklarini belgilashda hisobga olinishi mumkin.

Batafsilroq tahlil uchun mualliflar reytingning sakkizta koʻrsatkichi asosida tumanlar va shaharlarning «infrastruktura pasportlari»ni tayyorlashni taklif qilmoqda.

Bu Qashqadaryo, Surxondaryo va Jizzax viloyatlarining baholarini aynan qaysi indikatorlar tushirayotganini tushunish, shuningdek, Navoiy viloyati, Xorazm va Qoraqalpogʻistondagi iqtisodiy va infrastruktura natijalari oʻrtasidagi farqni batafsilroq oʻrganish imkonini beradi.

Muntazam monitoring uchun qoʻshimcha koʻrsatkichlar qatorida elektr energiyasi uzilishlarining davomiyligi, suv taʼminotining uzluksizligi va jamoat transportigacha borish uchun ketadigan vaqt atalgan.

Ushbu parametrlar reytingning amaldagi sakkizta infrastruktura indikatorlari roʻyxatiga kirmaydi, ammo mualliflarning fikricha, aholining kundalik hayot sharoitlari va biznes faoliyatidagi oʻzgarishlarni baholashga yordam berishi mumkin.