Kvartira sotib olishdi, taʼmirni boshlashdi va taʼqiq haqida bilib olishdi. Uy-joyidan mahrum etilishi mumkin boʻlgan yana bir oilaning tarixi

Uy sotib olishdi, taʼmirni boshlashdi — va taqiq haqida bilishdi. Uy-joyidan mahrum boʻlishi mumkin boʻlgan yana bir oilaning tarixi

«Gazeta» Tashkentda bitimlar tuzilganidan keyin paydo boʻlgan xorijlik merosxoʻrlar sababli qonuniy sotib olingan uy-joyini yoʻqotish xavfi ostida qolgan boshqa oilalar haqida xabar topdi. Shunday oilalardan biri oʻz tarixini bizga aytib berishga rozi boʻldi.

Birinchi tarix.

Barcha qonuniy protseduralarga rioya qilgan holda kvartira sotib olgan, taʼmirlab, oilasi bilan u yerga koʻchib oʻtgan Furqat Nurmuhammedov haqida. Biroz vaqt oʻtgach, xorijlik merosxoʻr nomidan harakat qilgan rieltor paydo boʻldi va sud orqali kvartirani tortib oldi. Nurmuhammedov barcha sud instantsiyalarida yutqazdi va unda faqat oxirgisi — Oliy sud qoldi.

Ikkinchi tarix.

Shunga oʻxshash vaziyatga tushib qolgan Anton Goryayev haqida. Sotib olishdan oldin kvartira bir necha bor tekshirilgan va u barcha huquqiy protseduralarga toʻliq muvofiq holda xarid qilingan. Goryayev kvartirani kadastr organlarida oʻz nomiga roʻyxatdan oʻtkazib, oilasi bilan roʻyxatga turgach va taʼmirni boshlaganidan soʻng, xorijlik merosxoʻr nomidan harakat qiluvchi rieltor paydo boʻldi. U kvartiraga taqiq qoʻydirdi va sudda oldi-sotdi shartnomasini haqiqiy emas deb topilishiga erishdi. Hozirda oila sotib olingan kvartirada yashash huquqi uchun sudlashmoqda.

Shunday muammoga poytaxtda yashovchi Adelina Baldina ham duch keldi.

Oʻtgan yili oila besh kishidan iborat oila, jumladan, nafaqaxoʻr ona va ikki nafar voyaga yetmagan farzand uchun yangi uy sotib olish maqsadida mavjud kvartirani sotdi. Bitim, lozim boʻlganidek, notarius orqali rasmiylashtirildi. Ammo oradan bir necha kun oʻtib Baldina prokuratura taqiqi va oldingi egasining merosi atrofidagi nizo haqida bilib qoldi. Ayol «Gazeta»ga oila oʻz huquqini qanday himoya qilishga urinayotganini aytib berdi.

Koʻchib oʻtishdan oldin biz Mirzo Ulugʻbek tumanidagi Darhon 3-massivida, maydoni qariyb 60 kv. m boʻlgan uch xonali kvartirada yashar edik. Bu kvartirada besh kishi edik: erim va men, ikki oʻgʻlim — kattasi 12 yoshda, kichigi 1,5 yoshda — va keksa onam. Vaqt oʻtishi bilan oilamizga joy torlik qila boshladi, shuning uchun 2025 yilning avgustida kvartiramizni sotdik va kattaroq uy-joy qidira boshladik. Tanlayotgan vaqtimizda qarindoshlarimiz oʻzlari ketgan vaqtda ularnikida yashab turishimizga ruxsat berishdi.

Oktyabr oyida OLX’da Mirzo Ulugʻbek tumanidagi Ts-1 massivida kvartira sotilishi haqidagi eʼlonga koʻzimiz tushdi. Sotuvchi Elmira M. bilan bogʻlandik va uy-joyni koʻrdik. Kvartiraning umumiy maydoni — 61,92 kv. m, yashash maydoni — 41,95 kv. m. Kvartira juda xarob ahvolda, eski taʼmirli edi, lekin u avvalgisidan kengroq va joylashuvi bizga mos kelardi. Hamma narsa bizni qoniqtirdi va biz uni sotib olishga qaror qildik.

Elmira oʻz nomiga rasmiylashtirilgan hujjatlarni koʻrsatdi. U kvartirani «sotib olish narxida» xarid qilganini va uni ustiga ustama qoʻyib qayta sotayotganini yashirmadi. 85 ming dollar summasi oʻsha paytda lokatsiya va kvartiraning holatini hisobga olganda adekvat bozor narxi edi. Bu pul avvalgi uy-joyni sotishdan tushgan summaga mos kelardi. Elmira sotib olishdan oldin sobiq egasining barcha hujjatlari va mulk huquqini tekshirganini aytdi.

Bitimdan oldin biz hujjatlarni tanish notariusga yubordik. U ularni tekshirib, hamma narsa joyida ekanini aytdi.

2025 yil 14 oktyabrda biz u bilan notariusda uchrashdik, u yerda kvartirada taqiqlar va cheklovlar yoʻqligiga yana bir bor ishonch hosil qilib, bitimni rasmiylashtirdik.

Rasmiylashtirish vaqtida mulkdor shartnomada kvartiraning kadastr qiymatini — 71,3 mln soʻmni (oʻsha sanadagi kurs boʻyicha taxminan 5870 dollar — tahr.) koʻrsatishga koʻndirdi. Haqiqatda olingan summa uchun u tilxat yozib berdi, pul oʻtkazish jarayonini — 85 ming dollarni — biz videoga oldik («Gazeta» video bilan tanishib chiqdi — tahr.).

2025 yil 15 oktyabrda kvartiraga mulk huquqi mening nomimga roʻyxatdan oʻtkazildi.

Biz bitim yakunlandi deb hisobladik va darhol taʼmirlashni boshladik. Bolalar bilan u yerga kolgancha tezroq koʻchib oʻtishni xohlardik. Qarindoshlarnikida doimiy yashay olmasdik.

Sotib olinganidan taxminan bir hafta oʻtib, biz notariusdan kvartiraning kommunal toʻlovlardan qarzdorligi yoʻqligini tekshirishni soʻradik. Oʻshanda unga prokuratura tomonidan taqiq qoʻyilgani maʼlum boʻldi.

Bitim vaqtida reyestrda taqiq yoʻq edi, shuning uchun biz nima boʻlganini tushunmadik. Notarius prokuraturaga murojaat qilishni maslahat berdi. U yerda bizdan kvartira taqiq ostida boʻlsa, uni umuman qanday qilib sotib ola olganimizni soʻrashdi. Biz butun kunni prokuraturada oʻtkazdik, ariza yozdik va holatlarni aniqlashtirishni boshladik.

Surishtiruv davomida biz kvartiraning tarixini bildik. Uning sobiq egasi, keksa erkak, oʻzidan keyin ikkita kvartira qoldirgan — Ts-1 va Ts-2 massivlarida. Birinchisini biz sotib oldik, ikkinchisini — shunga oʻxshash muammoga duch kelgan boshqa oila.

Egasi vafot etganidan soʻng, Rossiyada yashovchi va oʻzini uning qizi deb atagan ayol ishonchnoma boʻyicha vakil orqali merosni rasmiylashtirgan. Keyinroq u yana bir ishonchnoma bergan — endi kvartirani sotish uchun.

Soʻng kvartirani Elmira sotib olgan. Hujjatlarga koʻra, u 2025 yil 10 oktyabrdagi oldi-sotdi shartnomasi asosida — bizning bitimimizdan atigi bir necha kun oldin mulkdorga aylangan. Biz kvartiraning oʻtmishini bilmasdik va sotib olish uchun hech qanday toʻsiq yoʻq deb hisoblardik: sotuvchi mulkdor sifatida roʻyxatda edi, notarius esa hujjatlarni tekshirgan edi.

Taqiq haqidagi ariza prokuraturaga 2025 yil 13 oktyabrda — bizning bitimimizdan bir kun oldin kelib tushgan, ammo taqiqning oʻzi faqat 2025 yil 16 oktyabrda roʻyxatga olingan.

Biz kvartirani rasmiylashtirayotganimizda, u hali reyestrda yoʻq edi. Agar taqiq oʻz vaqtida kiritilganda, notarius uni koʻrgan boʻlardi va bitim amalga oshmasdi. Kadastrdan koʻchirmada bizning mulk huquqimiz 15 oktyabrda roʻyxatga olingan.

Murojaatimizdan soʻng prokuratura kvartirani rasmiylashtirish holatlarini tekshirishni boshladi. Avvaliga u egasiz mulk boʻlishi mumkinligi sababli muhrlandi va hujjatlarni hokimiyatga topshirishmoqchi edi. Keyinchalik Rossiyadagi merosxoʻr turli odamlarga ishonchnomalar bergani aniqlandi — avval merosni rasmiylashtirish uchun, keyin sotish uchun. Tekshiruv materiallari IIBBga (TUIIB) topshirildi. U yerda ishonchnomalar va bitimlar tarixini oʻrgana boshlashdi.

Merosni rasmiylashtirishda ishtirok etgan shaxs avval mahalliy, keyin esa xalqaro qidiruvga berildi.

Shu bilan bir vaqtda bizga meros atrofidagi sud nizosi maʼlum boʻldi. Kvartiraga Polshada yashovchi yana bir ayol daʼvo qilmoqda. U ham oʻzini sobiq egasining qizi deb atamoqda va merosni rasmiylashtirishni hamda keyingi bitimlarni, jumladan, bizning kvartira sotib olishimizni nizolashayotgan edi. Biz ayollar oʻrtasidagi munosabatlar qadayligini va oqibatda meros huquqi kimga tegishli ekanini bilmaymiz. Buni sud aniqlashi kerak.

Oʻtgan yilning noyabridan joriy yilning oktyabrigacha Fuqarolik ishlari boʻyicha Mirzo Ulugʻbek tumanlararo sudida ikkita sud muhokamasi boʻlib oʻtdi. Birinchisida yettita majlis oʻtkazildi. Avvaliga sudya daʼvoni koʻrmasdan qoldirdi, chunki daʼvogar vakili harakat qilgan ishonchnomada zarur tasdiqlar yoʻq edi. Biz ish shu bilan tugaydi deb oʻyladik. Ammo keyinroq hujjatlar qayta topshirildi — ishonchnoma endi apostil bilan tasdiqlangan edi va ikkinchi jarayon boshlandi. Unda toʻrtta majlis boʻlib oʻtdi.

23 oktyabrda boʻlib oʻtgan oxirgi majlisda sud kvartiraning sifatidagi barcha oldi-sotdi shartnomalarini haqiqiy emas deb topish haqida qaror chiqardi.

Sud qaroriga koʻra, sotuvchi bizga shartnomada koʻrsatilgan summani — 71,3 mln soʻmni qaytarishi kerak.

Bu biz amalda toʻlagan summadan qariyb 14 baravar kam.

Sud tilxatni ham, videoyozuvni ham hisobga olmadi, vaholanki Elmiraning advokati biz haqiqatan ham 85 ming dollar toʻlaganimizni tasdiqladi. Biz advokat yollab, sud qarori ustidan shikoyat qilmoqchimiz.

Muhokamalar davom etayotgan bir paytda, kvartiraga ikkita taqiq qoʻyilgan — prokuratura va sud tomonidan. Biz avvalgi uy-joyimizni sotdik va tushgan barcha pulni sotib olishga kiritdik. Endi esa kvartiraga boʻlgan huquqimizni himoya qilishga hamda uni halol yoʻl bilan sotib olganimizni va bitim tuzilgan vaqtda meros atrofidagi nizodan xabarimiz boʻlmaganini isbotlashga urinib, sud majlislariga qatnashga majburmiz.

Muhokama yana qancha davom etishini va u nima bilan tugashini tushunmayapmiz. Kvartirani yoʻqotishdan juda qoʻrqamiz va agar bitim uzil-kesil haqiqiy emas deb topilsa, qayerda yashashimizni bilmaymiz. Sotib olinganidan keyingi butun yil davomida deyarli qarindoshlar va tanishlarnikida yashashimizga toʻgʻri keldi. Yangi kvartiradagi taʼmirlash ishlari yakunlanmadi: baʼzida u yerda yotib qolamiz, lekin doimiy yashash uchun sharoitlar hali yoʻq.

Sud tizimi va davlat bizni himoya qiladi deb umid qilgandik, chunki biz bitim tuzishning barcha bosqichlarida halol harakat qildik. Ammo hozirda biz hech qanday himoyani his qilmayapmiz.