Ko‘krakdagi og‘riqni e’tiborsiz qoldirmang: mastopatiya belgilari va sabablari

**Ko‘krakdagi og‘riqni e’tiborsiz qoldirmang: Mastopatiya belgilari va sabablari**

Ko‘krakda og‘riq paydo bo‘lishining turli sabablari mavjud. Masalan, jarohatlar yoki umurtqa pog‘onasi kasalliklari shular jumlasidandir. Shuningdek, antidepressantlar, majmuaviy oral kontratseptivlar va qon bosimini tushiruvchi dorilar qabul qilish ham sut bezlarida og‘riqli hislarga sabab bo‘lishi mumkin. Biroq, eng keng tarqalgan sabab mastopatiya bo‘lib, u 30 yoshdan 50 yoshgacha bo‘lgan ayollarning 30-80 foizida uchraydi.

Mastopatiya bilan og‘rigan ayollarda eng ko‘p uchraydigan shikoyatlar ko‘krakdagi og‘riq, shish, qotish va sezuvchanlikning ortishidir. Bemorning ahvoli odatda stress ta’sirida yomonlashadi va vaqt o‘tishi bilan paypaslab ko‘rganda seziladigan qattiq tugunlar paydo bo‘ladi. Shu sababli, kasallikning boshlanishini o‘tkazib yubormaslik uchun o‘z-o‘zini tekshirishni o‘rganish muhimdir. Ginekolog yoki mammologdan o‘z-o‘zini tekshirish usulini ko‘rsatib berishni so‘rash mumkin.

Mastopatiyada sut bezlari to‘qimalari bir tekisda o‘smaydi, bu esa xavfsiz o‘zgarishlarga, ya’ni tugunlar, qattiq bezlar va kistalar paydo bo‘lishiga olib keladi. Og‘riq har doim ham mastopatiya alomati bo‘lavermaydi, biroq noxush hislar muntazam bezovta qilsa, shifokorga murojaat qilish kerak.

Mastopatiya belgilarsiz ham kechishi mumkin, shuning uchun yilda bir marta sut bezlarini UTT qildirish va har yili ginekolog ko‘rigidan o‘tish tavsiya etiladi. Mammografiya o‘tkazish zarurati to‘g‘risidagi masalani mammolog hal qiladi.

Shuningdek, yilda bir marta qalqonsimon bez gormonlari (TTG, erkin T3, erkin T4, TPO va TGga qarshi antitanachalar) hamda jinsiy gormonlar (FSG, LG, prolaktin, estradiol, hayz siklining 20-kunida esa progesteron) tahlillarini topshirish maqsadga muvofiqdir.

**Mastopatiya nima sababdan rivojlanadi?**

Odatda mastopatiya gormonal nomutanosiblik oqibatida yuzaga keladi. Bunga estrogenlarning ustunligi, prolaktin miqdorining oshishi, yod tanqisligi va qalqonsimon bez faoliyatining sustlashishi sabab bo‘ladi. Qalqonsimon bez faoliyatidagi har qanday buzilishlar sut bezlariga ham o‘z ta’sirini ko‘rsatadi. Mastopatiyaning rivojlanishida ayolning turmush tarzi ham muhim o‘rin tutadi: zararli odatlar, noto‘g‘ri ovqatlanish, stress, vitamin va minerallar yetishmovchiligi, kamharakat hayot tarzi shular jumlasidandir.

Organizmda melatonin miqdorining pastligi ham mastopatiya rivojlanishining yana bir sababi hisoblanadi. Tungi smenada ishlaydigan yoki tunda yorug‘lik kuchli bo‘lgan shaharlarda yashovchi ayollarda sut bezi saratoni 60-65% ga ko‘proq uchraydi. Shu sababli, o‘z vaqtida uyquga yotish, qorong‘ilashtiruvchi pardalar yoki uyqu niqobidan foydalanish juda muhim.

**Mastopatiyani qanday yengish mumkin?**

Fibroz-kistoz mastopatiyani davolashda an’anaviy yondashuv oral kontratseptivlar, diuretiklar (siydik haydovchi dorilar) va og‘riq qoldiruvchi vositalarni qabul qilishga asoslanadi. Biroq, bu natijaga boshqa choralar yordamida ham erishish mumkin.

**Ovqatlanish tartibini o‘zgartirish:**

* Taomnomangizdan yallig‘lanish va ichak mikroflorasining buzilishiga olib keladigan mahsulotlarni chiqarib tashlang: shakar, qayta ishlangan uglevodlar va don mahsulotlari, o‘t bilan boqilmagan hayvonlarning go‘shti va suti, rafinatsiyalangan o‘simlik yog‘lari.

* Ko‘krak bezi saratonidan himoyalovchi xususiyatlarga ega bo‘lgan sabzavotlarni (brokkoli, gulkaram) ko‘proq iste’mol qiling. Kletchatkaga boy mahsulotlarni (sabzavotlar, mevalar, yong‘oqlar, urug‘lar) ko‘proq tanovul qiling, chunki u organizmdagi ortiqcha estrogenni chiqarib yuborishga yordam beradi va ichak mikroflorasini me’yorda saqlaydi.

* Ratsioningizga zaytun yog‘i, avokado, omega-3 yog‘ kislotalari kabi sog‘lom yog‘larni albatta qo‘shing. Ular gormonlar sintezi va yallig‘lanishga qarshi kurashish uchun zarurdir.

**Ovqat hazm qilish tizimini yaxshilang:**

* Muntazam ich kelishi o‘ta muhim. Ozuqaning yo‘g‘on ichakda turib qolishi zaharli chiqindilarning qon oqimiga tushishiga olib keladi.

**Tanqislik o‘rnini to‘ldiring:**

* Yod yetishmasligi fibroz-kistoz mastopatiyaning rivojlanishiga sabab bo‘ladi. Sut bezi to‘qimalari estrogenga nisbatan sezuvchan bo‘lib, bu mikrokistalar paydo bo‘lishiga olib keladi. Organik yod qalqonsimon bezga salbiy ta’sir ko‘rsatmasdan og‘riqni pasaytiradi, kista va tugunlarni kichraytiradi.

* Magniy estrogen, progesteron va testosteron ishlab chiqarish uchun zarur. Shuningdek, u jigardagi detoksikatsiya jarayonida muhim rol o‘ynaydi.

**Uyqu tartibini yo‘lga qo‘ying:**

* Soat 23:00 gacha uxlashga yotish va agar uyqusizlik bo‘lsa, unga qarshi kurashish lozim.