Nega yosh ayollar o‘rtasida yurak xastaliklari ko‘paymoqda? Shifokorlar ogohlantiradi

**Nega yosh ayollar orasida yurak kasalliklari ko‘paymoqda? Shifokorlar ogohlantiradi**

So‘nggi paytlarda dunyo bo‘ylab yosh ayollar orasida yurak xastaliklariga chalinish va hatto ulardan vafot etish holatlari sezilarli darajada oshib bormoqda. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, 2050-yilga kelib 20 yoshdan 44 yoshgacha bo‘lgan ayollarning qariyb uchdan bir qismi yurak kasalliklaridan aziyat chekishi mumkin. Eng tashvishlisi, 55 yoshgacha bo‘lgan ayollarda yurak xurujidan o‘lim xavfi erkaklarnikiga nisbatan ancha yuqori.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, yurak kasalligi faqat erkaklarga xos degan tushuncha mutlaqo noto‘g‘ri. Biroq, oddiy qoidalarga rioya qilish orqali bu xavfning oldini olish mumkin.

Kasallikning yosharib borishining asosiy sabablaridan biri – semizlik, yuqori qon bosimi va qandli diabetning yoshlar orasida keng tarqalganligidir. Bu muammolar barchaga taalluqli bo‘lsa-da, ayollar organizmiga salbiyroq ta’sir ko‘rsatadi. Masalan, qandli diabeti bor ayollarda yurak kasalligi xavfi erkaklarnikiga qaraganda ancha yuqori, tamaki chekish ham ayol kishining yuragini tezroq ishdan chiqaradi.

Shuningdek, yosh ayollarda qon bosimi ko‘p hollarda o‘z vaqtida tekshirilmaydi va noto‘g‘ri davolanadi. Vaholanki, ayollarda yurak xuruji xavfi ancha past qon bosimi ko‘rsatkichlaridayoq boshlanishi mumkin.

Shifokorlar har bir ayolga o‘z ko‘rsatkichlarini nazorat qilib borishni va quyidagi ko‘rsatkichlarning me’yorda ekanligini tekshirib turishni tavsiya etadi:

* **Qon bosimi:** 120/80 mm simob ustunidan past bo‘lishi;

* **"Yomon" xolesterin (PZL):** 100 mg/dL dan past bo‘lishi;

* **Vazn indeksi (TVI):** 25 dan past bo‘lishi;

* **Qondagi glyukoza (A1C):** 5,6 foiz yoki undan past bo‘lishi.

Agar bu raqamlar me’yorda bo‘lmasa, hayot tarzini o‘zgartirish, ya’ni parhez qilish, chekishni tashlash, alkogolni cheklash va sport bilan shug‘ullanish shart.

**Yashirin xavf: faqat ayollarga xos sabablar**

Yurak kasalligini keltirib chiqaradigan faqat ayollarga xos sabablar ham mavjud. Bularga 40 yoshgacha bo‘lgan erta menopauza, tuxumdonlar polikistozi, homiladorlik paytidagi qandli diabet yoki qon bosimi oshishi, shuningdek, revmatizm kabi autoimmun kasalliklar kiradi. Bu holatlar kelajakda yurakda muammo paydo bo‘lishidan ogohlantiruvchi jiddiy signaldir.

20, 30 va 40 yoshdagi ayollar muntazam shifokor ko‘rigidan o‘tmaydi, ularning ko‘pi faqat ginekolog qabuliga boradi, xolos. Shifokorlar esa aynan shu yoshda terapevt ko‘rigidan o‘tib turishni maslahat berishadi. Chunki menopauzadan keyin ayollarda yurak xastaligi xavfi keskin oshib ketadi va ungacha bo‘lgan davrda yurakni baquvvat qilib olish kerak.

Muntazam qon tahlillaridan tashqari, shifokorlar yana bir nechta muhim tekshiruvlarni tavsiya qilishadi:

* **Yurak kompyuter tomografiyasi (CAC):** Yurak tomirlarining to‘silib qolishi juda sekin va yashirin kechadi. Bu tahlil kasallik belgilari paydo bo‘lmasdan turib, yashirin jarayonni erta aniqlash va infarktning oldini olishga yordam beradi.

* **Lipoprotein(a) tahlili:** Xolesterinning bir turi bo‘lib, hayotda bir marta tekshirilsa kifoya. Faqat menopauzadan keyin bu ko‘rsatkich o‘zgarishi mumkin, shuning uchun ayollar uni qaytadan tekshirtirganlari ma’qul.

* **C-reaktiv oqsil tahlili:** Qondagi yallig‘lanishni ko‘rsatadi va yurak xavfini oldindan bilishga yordam beradi.