Bo‘yin og‘rig‘i: nima uchun paydo bo‘ladi va og‘riqni bartaraf etish choralari

**Bo‘yin og‘rig‘i: Sabablari va davolash choralari**

Bo‘yinning orqa yoki yon tomonida paydo bo‘ladigan og‘riq, u yelkaga yoki boshqa joylarga tarqalishidan qat’i nazar, har doim noxush holatdir. Ayniqsa, bo‘yinni harakatlantirish qiyinlashganda bu holat yanada bezovta qiladi. Xo‘sh, bo‘yin sohasida og‘riq nima uchun paydo bo‘ladi va uni bartaraf etish choralari bormi?

**Bo‘yinning anatomik tuzilishi**

Bo‘yin va bel mayda umurtqa suyaklaridan tashkil topgan bo‘lib, ular ustma-ust joylashib, umurtqa pog‘onasini hosil qiladi. Bu tuzilma boshni ko‘tarib turish bilan birga orqa miyani ham himoya qiladi. Orqa miya tanamizdagi nerv tizimini bog‘laydigan asosiy tuzilma bo‘lib, butun tanadan keladigan signallarni, shu jumladan og‘riq hissini miyaga uzatadi.

Bel umurtqasining yetti yuqori suyagi bo‘yinni tashkil etadi va ular bo‘yin umurtqasi deb ataladi. Suyaklar bir-biriga faset bo‘g‘inlari orqali birikkan bo‘lib, mushaklar yordamida boshni istalgan yo‘nalishda harakatlantirish imkonini beradi. Umurtqa suyaklari o‘rtasida amortizator vazifasini bajaradigan va umurtqa pog‘onasining moslashuvchanligini ta’minlaydigan disklar joylashgan.

**Simptomlar**

* **Og‘riq va bo‘yinning qotib qolishi:** Bo‘yinning chap yoki o‘ng tomonida og‘riq paydo bo‘lib, yelkaga yoki ko‘krak sohasining yuqori qismiga tarqalishi mumkin. Ba’zan bu holat qo‘ldagi og‘riq yoki kuchsizlik bilan birga kechadi.

* **Kuchlanish bosh og‘rig‘i:** Bosh og‘rig‘i bilan boshlanib, noqulaylik boshning orqa tomoniga, ba’zan esa quloqqa yoki ko‘z orqasiga o‘tadi.

* **Harakatlanishda og‘riq:** Bo‘yinni qimirlatishda og‘riq seziladi, mushaklar siqiladi, ayniqsa uzoq vaqt bir holatda o‘tirgan yoki uxlagan bo‘lsangiz.

* **Bo‘yinning burilmasligi:** Bo‘yinning odatdagidek burilmasligini sezishingiz mumkin. Agar bo‘yin va yelkaning qotib qolishi kuzatilsa yoki to‘satdan og‘riq tursa, ikkala qo‘lni ko‘tarish qiyin bo‘lsa, bu polimiyalgiya revmatikasi (PMR) deb ataladigan holat belgisi bo‘lishi mumkin. Bu mushaklarning yallig‘lanishi bo‘lib, 65 yoshdan oshganlarda ko‘proq uchraydi. Bunday alomatlarda zudlik bilan shifokorga murojaat qilish tavsiya etiladi.

* **Bo‘yinning qotib qolishi yoki sanchiqlar:** Bo‘yin atrofidagi mushaklar, suyaklar yoki to‘qimalarning haddan tashqari bosimi natijasida asab siqilib qolishi mumkin. Natijada barmoqlarda uvishish yoki sanchiqlar his qilishingiz mumkin. Muammo o‘z-o‘zidan o‘tib ketgach, noxush holat ham yo‘qoladi. Ammo bunday alomatlar uzoq vaqt saqlanib qolsa, bo‘yin va qo‘l bir necha kun og‘risa, shifokorga murojaat qiling. U siqilib qolgan nerv tolalarining faoliyatini faollashtiruvchi dorilarni buyurishi mumkin.

* **Bo‘yinda qisirlash tovushlari:** Boshni qimirlatganingizda chertish yoki qisirlash tovushini eshitishingiz yoki his qilishingiz mumkin. Bu krepitus deb ataladi va u havo pufakchalari yoki bo‘g‘imdagi to‘qimalar suyaklarining ishqalanishi natijasida yuzaga keladi. Bu ko‘pincha boshqa bo‘g‘imlarda ham sodir bo‘ladi, lekin bo‘yindan chiqadigan shovqinlar quloqqa yaqin bo‘lgani uchun kuchliroq eshitiladi. Bu umumiy simptom bo‘lib, tashvishlanishga hojat yo‘q.

* **Bo‘yin mushaklarining spazmlari:** Spazmlar – bu mushak yoki mushaklar guruhidagi keskin kuchlanish bo‘lib, ko‘pincha buning aniq sababini topish qiyin, ammo u nihoyatda yoqimsiz holatdir. Bo‘yinda spazmlar paydo bo‘lganda, odatda, faqat bir tomonda og‘riq va qotishni keltirib chiqaradi. Bu holat bir necha soat yoki kun, kamdan-kam hollarda esa bir necha hafta davom etishi mumkin. Og‘riqni yengil massaj, og‘riq qoldiruvchi vositalar, iliq yoki sovuq kompresslar bilan bartaraf etsa bo‘ladi. Mushak spazmi bilan og‘riganlar issiqlikni yoqtirishlarini aytadilar.

**Bo‘yin og‘rig‘ining sabablari**

Bo‘yin og‘rig‘i juda keng tarqalgan bo‘lib, uning sabablari ko‘p. Ko‘pincha og‘riq bo‘yinni bir xil holatda uzoq vaqt ushlab turganda paydo bo‘ladi. Biroq bunga boshqa omillar ham sabab bo‘lishi mumkin:

* Uxlashga xalaqit beradigan tashvishlanish yoki stress.

* Umurtqa pog‘onasi disklari va bo‘g‘inlar faoliyatining buzilishi natijasida paydo bo‘lishi mumkin bo‘lgan, bo‘yin spondilozining kuchayishiga olib keladigan baxtsiz hodisalar.

* Ko‘pchilik uchun noqulaylik hech qanday sababsiz paydo bo‘ladi. Bu havo aylanadigan joyda o‘tirilganda yoki bog‘da ishlayotganda kuzatiladi. Bu noodatiy og‘riq deb atalib, bu tur keng tarqalgan. Odatda bir necha kundan keyin o‘tib ketadi.

**Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?**

Agar noqulaylik bir necha kundan ortiq davom etsa, shifokorga murojaat qilish kerak. Shuningdek:

* Qo‘l yoki oyoqdagi og‘riq, sanchish, uyqusirash yoki holsizlanish his etganda.

* Yiqilish yoki shikastlanishdan keyingi kuchli og‘riq.

* Qotib qolish holatlari, ikkala qo‘lni ko‘tarishda qiyinchilik.

* Va boshqa alomatlar: isitma, titroq, bosh aylanishi, ko‘ngil aynishi yuz bersa, shifokor konsultatsiyasi kerak bo‘ladi.

**Bo‘yin og‘rig‘ida nima qilish kerak?**

Ko‘pincha bo‘yin og‘riganda nima qilish kerakligini bilmasdan sarosimaga tushamiz. Darhaqiqat, oddiy muolajalar va bir yoki ikki kunlik hordiq xurujni bartaraf etish uchun yetarli hisoblanadi. Ammo muammo uzoq vaqt davom etsa, shifokor yordamiga tayanish lozim. Chunki bunday holda faqat kompresslar emas, turli usullar yordam beradi:

* **Fizioterapiya:** Ular turlicha bo‘lishi mumkin. Har qanday fizioterapiyaning malakali shifokorlar tomonidan amalga oshirilishiga ishonch hosil qilish va uni mustaqil bajarmaslik talab etiladi.

* **Manual terapiya:** Barcha alomatlar, og‘riq darajasi, qo‘ldagi og‘riqni bo‘yinda yoki aksincha, qancha davom etishini batafsil tushuntirishdan oldin bu ishni professionalga topshirish kerak. Shuningdek, ushbu usullar aks ta’sirga ega va ularni o‘rganish juda muhimdir.

**Bo‘yin og‘rig‘idan qanday qutulish mumkin?**

* Og‘riq qoldiruvchi dori qabul qiling.

* Issiq yoki sovuq kompressni qo‘llang.

* Uxlash uchun yostiqni past va mustahkamiga almashtiring.

* Moslashuvchanlik mashqlarini bajarishga harakat qiling (lekin ohistalik bilan).

* Avtomobil haydash yoki velosiped minib, bo‘yningizga shikast yetkazmang.

**Bo‘yin og‘rig‘ining oldini olish**

Bo‘yin og‘rig‘iga chalinmaslik uchun, ayniqsa, bunga moyil bo‘lsangiz, quyidagi qoidalarga amal qiling:

* Uyqu paytida boshingiz tanangiz bilan bir xil balandlikda bo‘lishi kerak. Shuning uchun past va qattiq yostiq tanlang. To‘shak ham mustahkam bo‘lsin.

* Qorin bilan uxlamang.

* Bo‘yinni uzoq vaqt davomida bir xil holatda ushlab turmang – masalan, stolda o‘tirganingizda, oddiy mashqlar bajaring.

* Mushaklaringizni kuchaytirish uchun muntazam ravishda mashq qiling.