Janglar kuchaygan sari Eritreya qoʻshinlari Efiopiyaning Tigray mintaqasi ichkarisiga harakat qilmoqda
Adigrat aholisi BBC’ga Eritreya askarlari ortilgan yuk mashinalari janubga qarab harakatlanayotganini koʻrishganini aytdi.
**Eritreya qoʻshinlari Efiopiyaning Tigray mintaqasi ichkarisiga tomon ilgarilamoqda, toʻqnashuvlar kuchaygan**
**Eritreya askarlari 2020-2022 yillardagi mojaro paytida Tigraydagi janglarda qatnashgan edi**
Eritreya qoʻshinlari Efiopiya shimoliga oʻtib, milliy armiya kuchlari va mintaqaviy jangchilar oʻrtasida toʻqnashuvlar sodir boʻlayotgan hududga qarab harakatlanmoqda, deb xabar berdi Tigrayning Adigrat shahrida yashovchi aholi vakillari BBC’ga.
Mintaqadagi janglar ikki hafta oldin, hukumat va Tigrayni boshqaradigan partiya — Tigray xalq ozodlik fronti (TXOF) oʻrtasidagi bir necha oylik keskinlikdan soʻng boshlandi. Har ikki tomon bir-birini ikki yillik fuqarolar urushiga chek qoʻygan 2022 yilgi kelishuvni buzishda ayblamoqda.
Efiopiya, shuningdek, Eritreyani TXOFni qoʻllab-quvvatlayotganlikda aybladi, Asmara ilgari bu ayblovni rad etgan edi.
Soʻnggi tartibsizliklar sentyabr oyida Efiopiyada qurolli guruhlarning yangi ittifoqi, jumladan TXOF tuzilganidan keyin yuz bermoqda.
Dam olish kunlari TXOF kuchlari Tigrayning asosiy shahri, Adigratdan 115 km (71 mil) janubda joylashgan va hozirda armiya nazorati ostida boʻlgan Mekeledan chekindi.
Eritreya 2020-2022 yillardagi urush paytida dengizga chiqish imkoniyati boʻlmagan Efiopiyaning asosiy ittifoqchisi boʻlib, ushbu asrning eng qonli mojarolaridan birida TXOFga qarshi jang qilgan va Tigray mintaqasini ochlik yoqasiga olib kelgan edi.
Oʻshandan beri ikki qoʻshni davlat oʻrtasidagi munosabatlar, asosan, Efiopiya bosh vazirining Eritreyaning Qizil dengizdagi portlaridan biri ustidan nazoratni qoʻlga kiritish istagi tufayli yomonlashdi.
Oʻtgan haftada ikki davlat diplomatik aloqalarni uzdi, chunki yangilangan janglar keng koʻlamli mintaqaviy mojaro xavfini tugʻdirdi.
BBC Tigray va unga yaqin hududlardan xabar bera olmaydi, garchi harbiylar Mekeleni nazorat ostiga olganidan beri aksariyat joylarda mobil aloqa va internetdan foydalanish imkoniyati tiklangan boʻlsa-da.
Bir nechta maʼlumotlarga koʻra, Eritreya qoʻshinlari chegaradagi Zalambessa shahridan Tigray markaziga qarab harakatlangan, harbiy kolonnalar Adigrat orqali oʻtib, Adigrat va Mekele oʻrtasidagi Edaga Hamus shahriga qarab yoʻl olgan.
«Men askarlarni olib ketayotgan 40 ga yaqin yuk mashinasini koʻrdim. Kolonna janubga qarab harakatlanayotgan edi», — dedi xavfsizlik nuqtai nazaridan ismini oshkor qilmaslikni soʻragan Adigratlik fuqaro BBC Tigrinya xizmatiga.
**Hukumatparast kuchlar Efiopiya shimolidagi Tigray mintaqasi poytaxti Mekeleni nazorat qilmoqda**
Ikkinchi yashovchining aytishicha, qoʻshinlar harakati birinchi boʻlib tunda sezilgan: «Biz shahar orqali Eritreya davlat raqamlariga ega yuk mashinalari oʻtayotganini koʻrdik.
Endi bugun ertalab biz Edaga Hamus tomon yoʻl olgan 20-30 ta yirik yuk mashinasiga guvoh boʻldik».
Uning qoʻshimcha qilishicha, ushbu yoʻnalish boʻylab harakatlanayotgan tanishlari ogʻir qurollar, jumladan, zenit qurollarini olib ketayotgan koʻplab mashinalarni koʻrishgan va baʼzi qoʻshinlar piyoda harakatlanayotganini aytishgan.
Mekeledagi manbaning BBC’ga maʼlum qilishicha, Adigratdagi qarindoshlari qoʻshinlarning yanada yirik harakatlarini tasvirlab, askarlarni olib ketayotgan 60 tagacha yuk mashinasi koʻrilganini va keyinchalik ular Edaga Hamus yaqinidagi togʻli hududlarga joylashtirilganini taxmin qilishgan.
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan suratlarda harbiy kiyimdagi xodimlarni olib ketayotgan ogʻir yuklangan harbiy yuk mashinalari Adigrat, Edaga Hamus va ehtimol Adigrat va Mekele oʻrtasidagi yana bir muhim shahar boʻlgan Vukro tomon harakatlanayotgani aks etgan. BBC ushbu tasvirlarni mustaqil ravishda tasdiqlamagan.
Vukrodagi manbalar BBC’ga maʼlum qilishicha, chorshanba kuni shahardan taxminan 15 km janubda ogʻir qurollar bilan oʻq uzilganidan keyin milliy armiya askarlari va TXOF jangchilari shaharga kirgan.
BBC hozircha xabar qilingan qoʻshinlar harakatining birortasini mustaqil ravishda tasdiqlay olmadi.
Eritreya kuchlarining qaytib kelgani haqidagi xabarlar Tigrayning koʻplab aholisi orasida xavotir uygʻotdi, baʼzilar yaqinda sodir boʻlgan fuqarolar urushi paytida, ular TXOFga qarshi jang qilganlarida, Eritreya askarlari tomonidan sodir etilgani aytilayotgan vahshiyliklarni eslashdi.
Adigratlik bir fuqaroning aytishicha, Eritreya askarlarini yana koʻrish ruhiy tushkunlikka sabab boʻlgan: «Xotiralar hali ham yangi. Oʻzim ham hayajonlanib ketdim. Odamlar ularning yana qaytib kelganini koʻrib xafa boʻlishmoqda».
Edaga Hamus aholisidan biri ham Eritreya qoʻshinlari shahar orqali oʻtganini aytdi va yaqin atrofda dron zarbalari berilgani, askarlar nishonga olingani haqida xabar berdi.
Yaqinda xususiy Fana Television telekanaliga bergan intervyusida Efiopiya hukumatining yuqori martabali mulozimi Abraham Belay Eritreyani mojaroda bevosita ishtirok etayotganlikda aybladi.
«Eritreya armiyasi oʻz bor imkoniyati va logistikasi bilan ishtirok etdi», — dedi u.
«Koʻplab Eritreya askarlari halok boʻldi va asirga olindi. Javob qaytarilishi ikki barobar boʻlishiga shubha yoʻq. Ular boshqa davlat chegarasiga kirib, bosqinchilar bilan birga jang qilish nima ekanligini koʻrishadi».