Instagram 16 yoshda!
Bir vaqtlar faqat surat ulashish uchun mo‘ljallangan sodda mobil ilova sifatida paydo bo‘lgan platforma endi
Instagram 16 yoshga to‘ldi!
2010-yil 6-oktyabr kuni ishga tushirilgan Instagram bugun o‘zining 16 yilligini nishonlamoqda. Bir paytlar faqat surat almashish uchun yaratilgan oddiy mobil ilova sifatida boshlangan platforma hozirda 3 milliarddan ortiq faol foydalanuvchiga ega global media maydoniga aylangan.
Instagram tarixi 2010-yil oktyabrida Kevin Sistrom va Mayk Kriger tomonidan yaratilgan foto almashish ilovasidan boshlanadi. Oradan atigi ikki yil o‘tib, 2012-yilda Facebook, hozirgi Meta, Instagramni qariyb 1 milliard dollarga sotib olgan. O‘sha davrda Instagram hali katta daromad keltirmaydigan fotoilova edi. Bugunga kelib esa u Metaning eng muhim mahsulotlaridan biri sanaladi.
Instagram 2 milliard faol foydalanuvchi chegarasiga 2022-yilda yetgan edi. 2025-yil sentyabrida Meta rahbari Mark Sukerberg platforma auditoriyasi 3 milliard faol foydalanuvchiga chiqqanini ma’lum qildi. Bu uch yildan ham qisqa muddatda yana 1 milliard foydalanuvchi qo‘shilganini anglatadi.
Instagramning bunday tez o‘sishida formatning o‘zgarishi katta rol o‘ynadi. Dastlab asosiy urg‘u fotosuratlarga berilgan bo‘lsa, keyinchalik video, Stories, Direct va ayniqsa qisqa videolar formati — Reels platformaning asosiy harakatlantiruvchi kuchlariga aylandi.
Reels 2020-yilda TikTokka raqobatchi qisqa video formati sifatida ishga tushirilgan. Bugun Instagram faqat surat joylanadigan ijtimoiy tarmoq emas, balki video, reklama, inflyuenserlar, onlayn savdo va kontent-kreatorlar iqtisodiyotini birlashtirgan ulkan ekotizimdir.
Instagramning O‘zbekistondagi qamrovi ham sezilarli. DataReportal va Kepios ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yil oxirida Metaning reklama vositalari O‘zbekistonda Instagram uchun 14,1 millionlik auditoriyani ko‘rsatgan. Bu mamlakat aholisining taxminan 37,9 foiziga teng. Internet foydalanuvchilari orasida Instagramning reklama qamrovi esa 42,6 foizni tashkil etgan.
Shu bilan birga, bu raqamni 14,1 million unikal faol foydalanuvchi sifatida talqin qilishga shoshilmaslik kerak. DataReportal bu ko‘rsatkich Metaning reklama vositalaridagi auditoriya qamrovi ekanini, u oylik faol foydalanuvchilar soniga bevosita teng emasligini ta’kidlaydi.
2026-yilda AQShda Metaga qarshi Instagram va boshqa platformalarning o‘smirlar ruhiy salomatligiga ta’siri bo‘yicha minglab sud ishlari davom etmoqda. Da’volarda platformalar foydalanuvchilarni uzoqroq ushlab turishga mo‘ljallangan mexanizmlar — cheksiz lenta, avtomatik ijro va bildirishnomalar kabi funksiyalar — yoshlarning haddan tashqari foydalanishiga sabab bo‘layotgani aytilmoqda. Meta esa bu ayblovlarni rad etib, o‘smirlar xavfsizligi uchun yangi vositalar joriy qilayotganini bildirmoqda.
Bundan tashqari, 2026-yil avgust oyida AQShdagi 29 shtat da’volari bo‘yicha Meta maksimal 16,68 milliard dollarlik kelishuvga rozi bo‘ldi. Kelishuv Facebook va Instagramdan o‘smirlar foydalanishiga doir qo‘shimcha cheklovlar, jumladan kunlik foydalanish limitlari va tungi blokirovkalarni joriy etishni ham nazarda tutgan. Kompaniya esa aybni tan olmagan.
Ayni paytda Instagramning yangi funksiyalari ham regulyatorlar nazoratidan chetda emas. 2026-yil 6-oktyabrda Buyuk Britaniya mediaregulyatori Ofcom Metaning Instagramdagi Instants funksiyasi ishga tushirilishidan oldin bolalar va noqonuniy kontent bilan bog‘liq xavflar yetarlicha baholangan-baholanmaganini tekshirishini ma’lum qildi.
Instagramning 16 yillik tarixi texnologik kompaniyalar uchun muhim bir o‘zgarishni ko‘rsatadi: foydalanuvchi iste’mol qiladigan kontent o‘zgargani sari platformaning o‘zi ham o‘zgardi.
2010-yilda Instagram shunchaki suratlar uchun mo‘ljallangan mobil ilova edi. 2026-yilda esa u:
— 3 milliarddan ortiq faol auditoriyaga ega global platforma;
— video va qisqa kontentning yirik maydoni;
— inflyuenserlar va kontent-kreatorlar iqtisodiyotining muhim qismi;
— milliardlab dollarlik reklama bozorining asosiy ishtirokchisi;
— shu bilan birga, ma’lumotlar maxfiyligi va yoshlar xavfsizligi bo‘yicha kuchli regulyator nazorati ostidagi texnologik gigantdir.
Aytish joizki, Instagramning 16 yilligi shunchaki ijtimoiy tarmoqning tug‘ilgan kuni emas. Bu bir vaqtlar smartfonda surat saqlash va ulashish uchun yaratilgan kichik ilova qanday qilib 3 milliardlik global raqamli infratuzilmaga aylanganining tarixidir.