Imtiyozli chiptalardan tortib SI institutigacha. 1 oktyabrdan Oʻzbekistonda nimalar oʻzgaradi

**Imtiyozli chiptalardan tortib SI institutigacha: 1 oktyabrdan Oʻzbekistonda nimalar oʻzgaradi**

1 oktyabrdan Oʻzbekistonda yangi qoidalar va qoʻllab-quvvatlash choralari paketi kuchga kiradi. Oʻzgarishlar bir yoʻla bir nechta yoʻnalishga — ijtimoiy himoya va transport, biznes va ayrim sanoat tarmoqlariga koʻmaklashish, shuningdek, mamlakatning madaniy va sport hayotiga daxldor boʻladi.

### Imtiyozlar va ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash

1 oktyabrdan boshlab urush faxriylari va harbiy harakatlar oqibatida nogironlikni orttirgan shaxslar, ularga tenglashtirilgan fuqarolar toifalari, shuningdek, Chernobil AESdagi avariyadan jabrlanganlar samolyot, poyezd va shaharlararo avtobuslarga bepul yoki imtiyozli chiptalar olishlari mumkin boʻladi.

Tegishli qaror 2026 yil 17 avgustdayoq qabul qilingan edi.

Imtiyoz imtiyoz oluvchining toifasiga qarab bepul yoki 50 foizli yoʻl haqini nazarda tutadi. Imtiyoz huquqini tekshirish ijtimoiy himoya axborot tizimlari orqali amalga oshiriladi, shu bois qoʻshimcha maʼlumotnomalar talab etilmaydi — chiptani rasmiylashtirish uchun shaxsni tasdiqlovchi hujjat yoki biometrik pasport kifoya qiladi. Aviareyslarda imtiyoz ekonom-klass chiptalariga, temir yoʻl transportida esa umumiy, platskart va kupe vagonlaridagi joylarga tatbiq etiladi. Tashuvchilarning xarajatlari Ijtimoiy himoya milliy agentligi tomonidan davlat byudjeti mablagʻlari hisobidan qoplanadi.

2027 yil 1 yanvardan boshlab bunday chiptalarni Baraka ijtimoiy kartasi mobil ilovasi orqali ham rasmiylashtirish mumkin boʻladi, bu esa kassalardan foydalanmaydigan imtiyoz egalari uchun jarayonni osonlashtiradi.

### Transport va temir yoʻllari

Olmaota – Toshkent yoʻnalishidagi № 1/2 sonli xalqaro poyezdda faqat ayollar uchun alohida vagon paydo boʻladi, u yerda ayol kuzatuvchilar ishlaydi. Ushbu vagonga chiptalarni faqat ayollar sotib olishlari mumkin, yetti yoshgacha boʻlgan (yetti yosh ham kiradi) oʻgʻil bolalar esa oʻzlariga hamrohlik qilayotgan ayol bilan birga yurishlari mumkin boʻladi.

Bundan tashqari, 1 oktyabrdan Toshkent va Fargʻona vodiysi shaharlari oʻrtasidagi bir qator poyezdlar jadvali oʻzgaradi.

Xususan, № 730-sonli poyezd Toshkentdan soat 07:20 da joʻnab ketib, Andijonga soat 11:42 da yetib boradi. Qaytish yoʻnalishidagi № 729-sonli poyezd esa Andijondan soat 15:33 da joʻnab ketib, Toshkentga soat 19:55 da yetib keladi.

Shuningdek, bir nechta uzoq masofaga qatnovchi va mahalliy poyezdlar jadvali ham oʻzgaradi. Yangi jadvallarning bir qismi oktyabr oyining keyingi kunlaridan boshlab amal qila boshlaydi.

### Biznesni qoʻllab-quvvatlash

1 oktyabrdan boshlab tadbirkorlikni rivojlantirish boʻyicha tuman va shahar shtablari oʻzini oʻzi band qilganlar, shuningdek, kichik va oʻrta biznes subʼyektlari uchun bank kreditlari boʻyicha foiz stavkasining bir qismini qoplay boshlaydi. Mablagʻlar barqaror ish oʻrinlari va daromad manbalarini yaratadigan loyihalarga yoʻnaltiriladi.

Shu sanadan boshlab elektrotexnika tarmogʻi uchun alohida shartlar joriy etiladi. Korxonalar aylanma mablagʻlarni toʻldirish uchun uch oylik imtiyozli davrni oʻz ichiga olgan holda ikki yilgacha muddatga kreditlar olishlari mumkin boʻladi — yillik 6 % stavka bilan bitta korxonaga maksimum besh million dollar.

"Tadbirkorlikni rivojlantirish" milliy kompaniyasi kredit summasining 50 foizigacha, lekin 20 milliard soʻmdan oshmagan miqdorini kafolatlay oladi.

Shuningdek, 1 oktyabrdan mis sotib olish sxemasi soddalashtiriladi: korxonalar qiymatning 25 foizini darhol toʻlashlari mumkin, qolgan 75 foizini esa ular uchun uch kun ichida “Oʻzsanoateksport” oʻtkazib beradi. Korxona ushbu summani yillik 6 % hisoblangan holda 90 kun ichida qaytarishi kerak boʻladi.

### Tarixiy hududdagi cheklovlar

Buxoroning tarixiy qismida elektrosamokatlar, mopedlar, rikshalar, toʻrt gʻildirakli velosipedlar, kartinglar, shuningdek, ot va tuyalar harakati cheklanadi.

Cheklovlar Ark qalʼasidan Poi-Kalon va Haqiqat koʻchasi orqali Lyabi-Hovuzgacha boʻlgan hududda amal qiladi. Kirish va chiqish joylarida tegishli yoʻl belgilari va koʻrsatkichlar oʻrnatiladi.

### Sport

2026 yil 1 oktyabrdan boshlab Oʻzbekistonda doimiy asosda tennis boʻyicha xalqaro va respublika musobaqalari oʻtkazila boshlaydi.

Taqvimga ATP, WTA va ITF turnirlari, Oʻzbekiston kubogi, kattalar va yoshlar oʻrtasidagi milliy chempionatlar, shuningdek, Uzbekistan Open va erkaklar oʻrtasidagi ATP Challenger turniri kiritiladi.

### Taʼlim va fan

2026 yil 1 oktyabrdan boshlab Yangi Toshkentda Sunʼiy intellekt instituti oʻz faoliyatini boshlaydi. U 10 gektar maydonda qurilgan va 7 ming talabaga moʻljallangan “Yangi Oʻzbekiston” universitetining yangi majmuasi tarkibida ochilmoqda.

Institutdan tashqari, bu yerda Garvard universiteti bilan hamkorlikda Rektorlar maktabi ishga tushirilgan boʻlib, Oksford universiteti bilan birgalikda davlat xizmatchilarining malakasini oshirish uchun Taʼlim xabi tashkil etilmoqda.