Gonkongning Tyananmen faollari yetti yilgacha boʻlgan qamoq jazosiga hukm qilindi
Gonkong Xitoy hududida odamlar 1989 yilgi bostirishni xotirlash uchun yigʻila oladigan yagona joylardan biri edi.
Gonkonglik Tyananmen faollari yetti yilgacha boʻlgan qamoq jazosiga hukm qilindi
2022 yilda hibsga olinishidan oldin Chou BBC’ga "hibsga olinishga tayyor" ekanligini aytgan edi
Pekinning 1989 yilgi Tyananmen maydonidagi namoyishlarni bostirishini xotirlash uchun har yili motam tadbirlarini tashkil qilgan uch nafar gonkonglik faol yetti yilgacha boʻlgan qamoq jazosiga hukm qilindi.
Sudlanuvchilardan ikki nafari — 69 yoshli Li Chek-yan va 41 yoshli Chou Xang-tung oʻtgan oyda shaharning bahsli milliy xavfsizlik toʻgʻrisidagi qonuniga binoan boshqalarni davlat hokimiyatini agʻdarishga undashda aybdor deb topilgan edi.
Uchinchi sudlanuvchi, 74 yoshli Albert Xo yanvar oyida aybiga iqror boʻlgan edi.
Yillar davomida Gonkong Xitoy hududidagi odamlar Tyananmen maydonidagi voqealarni xotirlash uchun yigʻilishi mumkin boʻlgan kam sonli joylardan biri edi. Bu mavzu Xitoy materikida juda nozik hisoblanadi va qattiq tsenzura qilinadi.
Gonkong rasmiylari 2020 yilda Covid-19 siyosatini roʻkach qilib, bu yigʻilishlarni taqiqladi va ular boshqa qayta tiklanmadi. Oʻsha yili norozilik harakatlarining keng doirasini jinoyat deb hisoblovchi milliy xavfsizlik toʻgʻrisidagi qonun rasman kuchga kirdi.
Mulozimlarning taʼkidlashicha, qonun barqarorlikni saqlash uchun zarur, tanqidchilar esa u Gonkongning muxtoriyatini zaiflashtirgani va qoʻrquv muhitini yuzaga keltirganini aytmoqda.
Li, Chou va Xoga 2021 yilda ayblov qoʻyilgan edi. Aybdor deb topilgach, ular 10 yilgacha qamoq jazosiga mahkum etilishi mumkin edi.
Juma kuni sud Lini yetti yilga, Chouni yetti yil-u uch oyga, aybiga iqror boʻlgan Xoni esa besh yilga ozodlikdan mahrum qilish haqida hukm chiqardi.
Juma kungi sud xulosasiga koʻra, avgust oyidagi sud bayonotida Li va Chou "davlat hokimiyatini agʻdarish maqsadida boshqa shaxslarni noqonuniy yoʻllar bilan harakatlarni tashkil etish, rejalashtirish, sodir etish yoki ularda ishtirok etishga undagan".
Chou may oyida sudda qonunning oʻzi sud qilinayotganini aytgan edi.
2022 yilda hibsga olinishidan oldin BBC bilan suhbatda Chou "hibsga olinishga tayyor" ekanligini va "demokratiya uchun kurash yoʻlida badal toʻlashga tayyor"ligini aytgan.
Gonkongliklar ilgari Pekinning 1989 yilgi Tyananmen maydonidagi voqealarini xotirlash uchun har yili motam tadbirlari oʻtkazar edi
Sudlanuvchilar 1989 yil may oyida demokratiya tarafdori boʻlgan namoyishlarda qatnashayotgan talabalarni qoʻllab-quvvatlash uchun tashkil etilgan, hozirda tarqatib yuborilgan "Gonkong alyansi" guruhining yetakchilari boʻlgan.
Bir necha hafta oʻtgach, Xitoy Kommunistik partiyasi Pekinning Tyananmen maydonidagi demokratiya tarafdorlari namoyishlarini bostirish uchun qoʻshin va tanklar yubordi. Halok boʻlganlar soni bir necha yuzdan bir necha minggacha deb taxmin qilinadi.
Keyingi uch oʻn yillik davomida "Gonkong alyansi" rasmiylarni ushbu voqealar uchun javobgarlikni oʻz zimmasiga olishga, dissidentlarni ozod qilishga va demokratik islohotlarni joriy etishga chaqirib keldi.
Guruh, shuningdek, Tyananmen maydonidagi voqealarni xotirlash uchun har yili motam tadbirlarini tashkil qildi. Tashkilotchilarning aytishicha, ayrim tadbirlar 100 000 dan ortiq odamni jalb qilgan, garchi politsiya ishtirokchilar sonini kamroq deb baholagan boʻlsa-da.
Juma kuni sud "Gonkong alyansi"ga 1,5 million Gonkong dollari (191 000 dollar; 142 000 funt sterling) miqdorida jarima ham soldi.
"Bu hukm uch karra fojiadir: nohaq jazolanayotgan faollar uchun; Tyananmen voqealaridan omon qolganlar va uning qurbonlari uchun; hamda zamonaviy Xitoy tarixidagi eng muhim voqealardan birini muhokama qilish imkoniyatidan mahrum boʻlgan gonkongliklar avlodlari uchun", dedi Amnesty International tashkilotining mintaqaviy direktor oʻrinbosari Sara Bruks.