Fitch Kapitalbank reytinglarini B+ darajasiga koʻtardi va ularni qaytarib oldi

Fitch «Kapitalbank» reytinglarini B+ darajasiga koʻtardi va ularni chaqirib oldi

Fitch Ratings «Kapitalbank» AJning xorijiy va milliy valyutadagi uzoq muddatli emitent defolti reytinglarini (EDR) «B» dan «B+» gacha, yashovchanlik reytingini (VR) esa «b» dan «b+» gacha oshirdi.

Uzoq muddatli EDR boʻyicha prognoz «Barqaror» darajasida belgilandi.

Shu bilan birga, xalqaro reyting agentligi tijorat sabablariga koʻra «Kapitalbank» reytinglarini chaqirib oldi va bankka nisbatan reyting hamda tahliliy xizmatlar koʻrsatishni toʻxtatdi.

Reytinglarning oshishi Oʻzbekiston banklari uchun operatsion muhitning yaxshilanishi fonida yuz berdi. Fitch baholashiga koʻra, soʻnggi yillarda amalga oshirilgan islohotlar «Kapitalbank»ning biznes-profili, kapitallashuvi va likvidligini mustahkamladi. Shu bilan birga, bank barqaror yuqori daromadlilikni namoyish etishda davom etdi.

Reytinglar chaqirib olingunga qadar «Kapitalbank»ning bahosi asosan uning VR koʻrsatkichida aks etgan mustaqil kredit profiliga tayangan edi. Fitch bank faoliyatining sezilarli koʻlamini, ichki manbalar hisobidan kapitalni oshirishning yuqori qobiliyatini va likvidlik boʻyicha kuchli pozitsiyasini qayd etgan edi.

Shu bilan birga, agentlik xavf-xatar profilini baholashni cheklab turgan omillarga ham eʼtibor qaratgan edi. Ular orasida — kredit portfelining bitta sektorda yuqori darajada toʻplanishi va bankning biznesni tez surʼatlarda kengaytirishga moyilligi bor boʻlib, bu aktivlar sifatiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin edi.

Fitch Oʻzbekiston bank sektorining operatsion muhiti bahosini ijobiy prognozli «b» dan barqaror prognozli «b+» gacha oshirdi. Bu soʻnggi ikki yil ichida bank islohotlaridagi siljishlar, xususan, tartibga solishning kuchaytirilishi va tarixiy xavf-xatarlar bilan bogʻliq muammolarni bartaraf etish choralari bilan izohlanadi.

Agentlik fikriga koʻra, yaxshilangan operatsion muhit va barqaror biznes yuritish sharoitlarining uygʻunligi mamlakat banklari kredit profillarining bardoshliligini oshiradi. Iqtisodiy oʻsishning yuqori surʼati qoʻshimcha omil boʻlib qolmoqda:

Oʻzbekiston YAIMi 2026 yilning birinchi yarmida yillik hisobda 8,5% ga oʻsdi.

2026 yil iyun oyi oxirida «Kapitalbank» hissasi Oʻzbekiston bank tizimi umumiy kredit portfelining taxminan 6% ini tashkil etdi. Soʻnggi besh yil davomida bank yuqori daromadlilikni koʻrsatdi.

Shu bilan birga, «Kapitalbank»ning biznes-modeli yetarlicha kontsentratsiyalashgan boʻlib qoldi. 2021–2023 yillarda chakana avtokreditlashni faol kengaytirgandan soʻng, bank ushbu segmentda kredit ajratishni sezilarli darajada qisqartirdi va kichik va oʻrta biznesni kreditlashni faolroq rivojlantira boshladi. Shunga qaramay, avtokreditlar 2026 yilning birinchi yarmi oxirida hali ham kredit portfelining yarmidan koʻpini tashkil etardi.

2024–2025 yillarda nochakana segmentni kreditlash hajmi ikki baravardan koʻproq oshdi, garchi oʻsish nisbatan past bazadan boshlangan boʻlsa-da. Fitch Oʻzbekistonda kichik va oʻrta biznesni kreditlashni yanada xavfliroq yoʻnalish deb hisoblaydi, chunki bunday operatsiyalarning salmoqli qismi xorijiy valyutada amalga oshiriladi.

«Kapitalbank»ning valyutadagi kreditlari ulushi 2025 yil oxiridagi 41% dan 2026 yilning birinchi yarmi oxirida 46% gacha oshdi.

Ushbu koʻrsatkich bank sektori boʻyicha oʻrtacha koʻrsatkichdan (39%) yuqori boʻldi.

Bankning xavf-xatar profili qisman taʼminlangan kreditlashning salmoqli ulushi bilan qoʻllab-quvvatlanadi. Biroq unga kreditlarning bitta sektorda toʻplanishi, valyuta xavf-xatarlarining yuqori hajmi va «Kapitalbank»ning tez oʻsishga moyilligi salbiy taʼsir koʻrsatadi.

Kredit portfelining sifatini Fitch boshqariladigan darajada deb baholadi. Qadrsizlangan kreditlar ulushi 2026 yilning birinchi yarmi oxirida 5% ni tashkil etdi, yana 6% i ikkinchi bosqich — Stage 2 kreditlariga toʻgʻri keldi. Ushbu koʻrsatkichlarning asosiy qismi avvalgi jadal kengayish davrida berilgan avtokreditlar bilan bogʻliq edi.

Fitch muammoli kreditlarning yuqori darajada diversifikatsiya qilingani, ularning asosan milliy valyutada ekanligi va likvidli garov taʼminoti mavjudligi tufayli xavf-xatarlarni maqbul deb hisoblaydi.

Yuqori foiz marjasi va kredit portfelining oʻsishi «Kapitalbank»ga sezilarli operatsion foyda keltirdi. 2022–2025 yillarda u xavf-xatar darajasi boʻyicha tortilgan aktivlarning (RWA) oʻrtacha taxminan 5% ini tashkil etdi.

2026 yilning birinchi yarmida xususiy kapital rentabelligi 2025 yil yakunlari boʻyicha 29% dan 18% gacha pasaydi. Fitch ushbu pasayishni fondlashtirishning yuqori qiymati bilan bogʻladi. Agentlik prognoziga koʻra, bankning 2026 yildagi operatsion foydasi RWA ning 5% idan past boʻladi, biroq yuqoriligicha qoladi va bank sektori boʻyicha oʻrtacha koʻrsatkichdan sezilarli darajada oshadi.

«Kapitalbank»ning kapitallashuvi ham mustahkamlandi. Fitch Core Capital koʻrsatkichi 2025 yil oxiridagi 14,6% dan 2026 yilning birinchi yarmi oxirida 16,4% gacha oshdi. Oʻsish bankning yuqori daromadliligi hisobiga taʼminlandi.

Fitch 2026 yilda ushbu koʻrsatkichning yanada, garchi moʻʼtadil boʻlsa-da, oshishini kutgan edi. Prognozga koʻra, ichki kapital toʻplanishi kredit portfelining kengayish surʼatlaridan oʻzib ketadi.

Bankning likvidlik boʻyicha pozitsiyasi ham barqaror boʻlib qoldi. Kreditlar va depozitlar nisbati 2026 yilning birinchi yarmi oxirida bozordagi oʻrtacha 137% ga nisbatan 82% ni tashkil etdi. Shu tariqa, «Kapitalbank» depozit fondlashtirishga bir qator qiyoslanadigan banklarga qaraganda sezilarli darajada kamroq qaram boʻlgan.

Likvid aktivlar 2026 yil iyun oyi oxirida mijozlar mablagʻlarining taxminan 40% ini qopladi. Shu bilan birga, keyingi 12 oy davomida toʻlanishi kerak boʻlgan ulgurji qarz majburiyatlari hajmi cheklanganligicha qoldi.

Reytinglar chaqirib olingandan soʻng, Fitch ularning oshishi yoki pasayishiga olib kelishi mumkin boʻlgan sezuvchanlik omillarini boshqa qoʻllamaydi.

Reytinglarning amal qilishi toʻxtatilgunga qadar «Kapitalbank»ni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash bahosi «No Support» — «Qoʻllab-quvvatlash mavjud emas» darajasida edi. Fitch buni Oʻzbekistonda qabul qilingan banklarni sogʻlomlashtirish va ularning muammolarini hal qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik bilan izohlagan boʻlib, u sogʻlomlashtirish tartib-taomili doirasida toʻngʻich kreditorlar majburiyatlarini hisobdan chiqarish yoki kapitalga konvertatsiya qilish imkoniyatini nazarda tutadi.

Foyda va daromadlilik bahosining nazarda tutilgan «bb» darajasiga nisbatan «b+» darajasida tuzatilishi salbiy tuzatish uchun asos boʻlgan tarixiy va prognoz koʻrsatkichlarni aks ettirdi.

Fitch shuningdek, reytinglar chaqirib olingandan soʻng «Kapitalbank»ning tegishli ESG baholarini boshqa eʼlon qilmasligini maʼlum qildi. Bungacha ESG omillarining kredit reytingi uchun maksimal ahamiyatlilik darajasi 3 ball deb baholangan edi. Bunday baho ESG omillari kredit sifati uchun neytral ekanligini yoki unga minimal taʼsir koʻrsatishini anglatadi.

Agentlik alohida taʼkidlashicha, ESG baholari reyting jarayonining bevosita qismi hisoblanmaydi va reyting qarorini qabul qilishda ESG omillarining ahamiyatlilik darajasini aks ettiradi.