Fitch TBC Bank Uzbekistan reytingini BB- darajasida tasdiqladi

Fitch TBC Bank Uzbekistan reytingini «BB-» darajasida tasdiqladi

Fitch Ratings TBC Bank Uzbekistan’ning emitent defolti uzoq muddatli reytinglarini «Barqaror» prognozi bilan «BB-» darajasida tasdiqladi. Bankning yashovchanlik reytingi ham «b» darajasida qoldirildi.

Fitch qarorida reytingi barqaror prognoz bilan «BB» darajasida boʻlgan Gruziyaning TBC BANK JSC tomonidan koʻrsatilishi mumkin boʻlgan qoʻllab-quvvatlash hisobga olingan. TBC BANK Oʻzbekiston bankini nazorat qiluvchi TBC BANK Group PLC guruhining asosiy banki hisoblanadi.

Fitch fikriga koʻra, zarurat tugʻilgan taqdirda, TBC Bank Uzbekistan’ga shoshilinch moliyaviy yordam pirovardida TBC BANK tomonidan taqdim etiladi. Oʻzbekiston banki reytingi boʻyicha barqaror prognoz uning bosh tuzilmasi reytinglari boʻyicha prognoz bilan mos keladi.

TBC Bank Uzbekistan aktsiyadorini qoʻllab-quvvatlash reytingi TBC’ning uzoq muddatli EDR (emitent defolti reytingi)dan bir pogʻona pastdir. Fitch Oʻzbekiston bankining guruhdagi rolini moʻʼtadil deb baholaydi, garchi yaqin besh yil ichida uning bosqichma-bosqich kuchayishini kutayotgan boʻlsa-da.

Qoʻllab-quvvatlashni baholashda, shuningdek, Oʻzbekiston tuzilmasi defoltga uchragan taqdirda TBC BANK uchun yuzaga kelishi mumkin boʻlgan jiddiy obroʻ-eʼtibor xavflari va potentsial qoʻllab-quvvatlashning maqbul qiymati ham hisobga olingan. 2025 yil oxiriga kelib TBC Bank Uzbekistan aktivlari TBC BANK aktivlarining 8 foizini tashkil etdi.

Shu bilan birga, Fitch oʻzbekistonlik banklar uchun operatsion muhit bahosini «b»/«ijobiy»dan «b+»/«barqaror» darajasiga koʻtardi.

Agentlik buni soʻnggi ikki yil ichida bank sektorini isloh qilishdagi tizimli siljishlar, jumladan, tartibga solishni kuchaytirish va tarixiy xavflar bilan bogʻliq muammolarni hal etish bilan izohlaydi.

Banklarning ishlash sharoitlari yaxshilanishi, barqaror ishbilarmonlik muhiti va iqtisodiy oʻsishning yuqori surʼatlari oʻrta muddatli istiqbolda ham biznesning kengayishini qoʻllab-quvvatlashi, foydaning oʻsishiga va banklarning mustaqil ravishda kapital yaratish qobiliyatiga xizmat qilishi kerak. 2026 yilning birinchi yarmida Oʻzbekiston iqtisodiyoti yillik hisobda 8,5 foizga oʻsdi.

TBC Bank Uzbekistan hamon chakana segmentga yoʻnaltirilgan kichik raqamli bank boʻlib qolmoqda. 2026 yilning birinchi yarmi oxiriga kelib uning ulushi mamlakat bank sektori jami aktivlarining 1,4 foizini tashkil etdi.

Bank faoliyatining asosiy yoʻnalishi taʼminlanmagan isteʼmol kreditlari boʻlib qolmoqda, bu sohada TBC Bank Uzbekistan bozor yetakchisiga aylandi. Shu bilan birga, bank oʻz biznes-modelini diversifikatsiya qilishga intilib, tartibga solishdagi oʻzgarishlarga javoban kichik va oʻrta biznes uchun mahsulotlarni rivojlantirishni boshladi.

Kreditlashning tez surʼatlar bilan oʻsishi xavf qiymatining oshishi bilan birga kechmoqda. 2025 yilda u yalpi kreditlarning oʻrtacha hajmiga nisbatan 11,2 foizgacha koʻtarildi, bir yil avval esa bu koʻrsatkich 6 foizni tashkil etgan edi. Fitch buni shiddatli oʻsish davridan keyin kredit portfelining bosqichma-bosqich yetilishi, shuningdek, bir martalik xarajatlar bilan bogʻlaydi.

Bankning kredit portfeli 2024 yildagi 112 foizlik oʻsishdan keyin 2025 yilda 44 foizga koʻpaydi. Fitch kichik va oʻrta biznesni moliyalashtirish yoʻnalishi rivojlanishi bilan kreditlashning kengayish surʼatlari bozordagi oʻrtacha koʻrsatkichdan yuqori boʻlishini kutmoqda.

Shu bilan birga, aktivlar sifati yomonlashdi. Qadrsizlangan kreditlar ulushi 2025 yil oxiriga kelib 6 foizgacha koʻtarildi, bir yil avval esa bu koʻrsatkich 2,2 foizni tashkil etgan edi. Yirik hisobdan chiqarishlar bilan bir qatorda, bu xavf qiymatining yuqori boʻlishiga sabab boʻldi.

Shu bilan birga, qadrsizlangan kreditlarning zaxiralar bilan qoplanishi yetarli darajada qolib, 2025 yil oxiriga kelib 129 foizni tashkil etdi. Fitch, agar hisobdan chiqarishlar hajmi prognoz qilinganidan yuqori boʻlmasa, portfelning yetilishi davom etishi fonida muammoli kreditlar ulushi yanada oʻsishini — 2026 yilda taxminan 10 foizgacha yetishini kutmoqda.

Bankning moliyaviy natijalarini yuqori sof foizli marja qoʻllab-quvvatlamoqda. 2025 yilda u 23,7 foizni, operatsion xarajatlarning tushumga nisbati esa 49 foizni tashkil etdi.

Biroq, foizsiz daromadlar zaifligicha qolmoqda. Bundan tashqari, aktivlarning qadrsizlanishi boʻyicha xarajatlar qadrsizlanishni hisobga olgunga qadar boʻlgan operatsion foydaning 80 foiziga yetdi. Natijada oʻrtacha kapital rentabelligi 8 foizni tashkil etdi.

Fitch 2026 yilda moʻʼtadil foydadorlik saqlanib qolishini va 2027 yilda uning biroz tiklanishini prognoz qilmoqda.

TBC Bank Uzbekistan kapitallashuvi aktivlarning shiddatli oʻsishi fonida pasaydi. Fitch Core Capital koʻrsatkichi 2025 yil oxiriga kelib 15,4 foizni tashkil etdi, bir yil avval esa bu koʻrsatkich 20,8 foiz boʻlgan edi. Kapitalning ichki jamgʻarilishi xavf darajasi boʻyicha tortilgan aktivlar oʻsishidan sezilarli darajada orqada qoldi.

2026 yilning toʻqqiz oyi davomida bank qoʻshimcha kapital inʼyektsiyalarini oldi. Ular kreditlash oʻsishini qoʻllab-quvvatlash va bankning xavf-xatar profilini hisobga olgan holda kapitallashuvning yetarli darajasini saqlab qolish uchun moʻljallangan.

Moliyalashtirishning asosiy manbai mijozlar mablagʻlari boʻlib qolmoqda. 2025 yil oxiriga kelib, ular xususiy kapital chegirib tashlangan holda moliyalashtirishning 58 foizini tashkil etdi, bir yil avval esa bu koʻrsatkich 67 foiz boʻlgan edi. Bu yerda asosan diversifikatsiyalangan, ammo nisbatan qimmat chakana depozitlar haqida soʻz bormoqda.

Moliyalashtirishning qolgan qismi ulgurji qarz majburiyatlari va qisqa muddatli banklararo qarz olishlar hisobiga toʻgʻri keladi.

Likvidlik darajasini Fitch moʻʼtadil deb baholaydi. Kreditlarning depozitlarga nisbati 2025 yil oxiriga kelib 165 foizni tashkil etdi, bir yil avval esa bu koʻrsatkich 162 foiz boʻlgan edi. Bunda qayta moliyalashtirish xavflari aktsiyadorlar tomonidan likvidlikning muntazam qoʻllab-quvvatlanishi tufayli kamaymoqda.

Aktsiyadorni qoʻllab-quvvatlash reytingi va TBC Bank Uzbekistan’ning uzoq muddatli EDRlari pasayishi TBC BANK reytinglari yomonlashgan taqdirda yuz berishi mumkin. Guruhda Oʻzbekiston banki rolining zaiflashishi va uning umumiy natijalarga qoʻshadigan hissasining kamayishi qoʻshimcha omil boʻlishi mumkin, bu esa ikki tuzilma reytinglari oʻrtasidagi farqni oshiradi.

Yashovchanlik reytingi, agar zararli faoliyat yoki xavf darajasi boʻyicha tortilgan aktivlarning tez oʻsishi tufayli kapitallashuv sezilarli darajada yomonlashsa va bunday oʻsish oʻz vaqtida qoʻshimcha kapital bilan qoplanmasa, pasaytirilishi mumkin.

Fitch, shuningdek, depozit bazasining beqarorligi yoki likvidlikning chiqib ketishini potentsial salbiy omil sifatida koʻrib chiqadi, agar ushbu xavflar bosh tuzilma tomonidan muntazam qoʻllab-quvvatlash bilan qoplanmasa.

TBC Bank Uzbekistan reytinglarining koʻtarilishi TBC BANK reytinglari koʻtarilishi ortidan yuz berishi mumkin. Fitch, shuningdek, agar Oʻzbekiston bankining guruh uchun ahamiyati sezilarli darajada oshsa va bu guruhning qoʻllab-quvvatlashga tayyorligini kuchaytirsa, uning reytinglarini TBC darajasigacha koʻtarishi mumkin.

Yashovchanlik reytingini oshirish istiqbollari cheklanganligicha qolmoqda. Buning uchun TBC Bank Uzbekistan’ning bozordagi mavqeini sezilarli darajada mustahkamlash va yetarli kapitallashuvni saqlab qolgan holda xavf-xatar profili, aktivlar sifati va foydadorlikni yaxshilash bilan yangi biznes-modelni muvaffaqiyatli amalga oshirish talab etiladi.

Bankning xorijiy va milliy valyutadagi qisqa muddatli EDRlari «B» darajasida tasdiqlandi, bu uning «BB-» toifasidagi uzoq muddatli EDRlariga mos keladi.